روشن‌آرا بیگم

روشن‌آرا بیگم، (۳ سپتامبر ۱۶۱۷ – ۱۱ سپتامبر ۱۶۷۱) دختر دوم شاه جهان از ملکه ممتاز محل بود. او همانند خواهرش به ادبیات و شعر علاقه‌مند بود، او یک زن زیرک و شاعری درخشان و بااستعداد بود، وی از طرفداران سرسخت و اصلی برادر کوچکترش اورنگ زیب بود و از او در جنگ جانشینی که پس از بیماری شاه جهان در سال ۱۶۵۷ اتفاق افتاد حمایت می کرد. پس از جلوس اورنگ زیب به تخت سلطنتی در سال ۱۶۵۸، روشن‌آرا عنوان برجسته و والای پادشاه بیگم را از طرف برادرش به دست آورد و به‌ عنوان بانوی اول امپراتوری گورکانی و به یک چهره سیاسی اصلی قدرتمند در اوایل سالهای سلطنت اورنگ زیب تبدیل شد.

روشن‌آرا بیگم
شاهدخت امپراتوری گورکانی
پادشاه بیگم
Raushanara.jpg
روشن‌آرا بیگم و برادر محبوبش اورنگ‌زیب
زاده۳ سپتامبر ۱۶۱۷
برهانپور هند
درگذشته۱۱ سپتامبر ۱۶۷۱ (۵۴ سال)
دهلی, هند
آرامگاه
پدرشاه جهان
مادرممتاز محل
دین و مذهباسلام

ظهور به قدرت بزرگویرایش

ظهور قدرت روشن آرا از زمانی آغاز شد كه او با موفقیت نقشه ای را كه توسط پدرش و دارا شكوه برای اورنگ زیب کشیده بودند را خنثی كرد. براساس تاریخ ، شاه جهان برای حل صلح آمیز بحران خانواده دعوت نامه ای به اورنگ زیب برای بازدید از دهلی فرستاد. اما در حقیقت ، شاه جهان قصد داشت كه اورنگ زیب را زندانی كرده و به قتل برساند، زیرا وی فرزند سوم خود را تهدیدی جدی برای تاج و تخت خود می دانست. هنگامی که روشن آرا از توطئه های پدرش باخبر شد، پیامی را توسط پیام رسانی به اورنگ زیب فرستاد، که اهداف واقعی پدرشان را برملا کرده و به اورنگ زیب هشدار می داد که از دهلی هر چه سریع تر دور شود.

اورنگ زیب به خاطر همسوئی، هشدارهای به موقع و کمک‌های بسیار مالی به سپاهیانش نسبت به روشن آرا بسیار زیاد سپاسگزار و مدیون بود. هنگامی که جنگ جانشینی به نفع اورنگ زیب حل شد، او به سرعت به قدرتمندترین زن کل امپراتوری و به شخصیتی بسیار قدرتمند و موثر در دستگاه سیاسی بدل شد. روشن آرا از ترس اینکه دارا شکوه به دلیل نقش بزرگی که در جنگ جانشینی برادرش ایفا کرده و در آینده ادعای سلطنت داشته باشد، مخفیانه اورنگ زیب را تشویق کرد که وی را به قتل برساند و با جدیت اصرار داشت که اورنگ زیب دستور اعدام دارا را صادر کند. بر اساس شواهد تاریخی، اورنگ زیب تحت تاثیر روشن آرا فرمان قتل دارا شکوه را صادر کرد. گفته می شود که دارا شکوه را که با غل و زنجیر بسته شده بود در اطراف منطقه چاندی جوک چرخاندند و سپس سرش را از تنش جدا کردند. روشن آرا سپس سر خونین برادر خود را در یک عمامه طلایی پیچیده، مرتب بسته بندی کرد و به عنوان هدیه ای از طرف اورنگ زیب به پدرشان فرستاد. شاه جهان بسته را درست زمانی که بر سفره شام نشسته بود، دید و از این که پسرش هنوز به فکر اوست خوشحال شده و بسته را باز کرد، شاه پیشین چنان از دیدن سر پسر مورد علاقه خود ناراحت شد که بیهوش به زمین افتاد. وی روزهای پس از این حادثه روزها در حیرت و حالت غمگین مانده بود.

روابط روشن آرا با خواهر بزرگترش، جهان آرا بیگم، از روی حسادت دچار مشکل و رنگ آمیزی شد بود، زیرا این دختر بدون شک دختر مورد علاقه و مورد تحسین کامل پدر بود. روشن آرا پیروزی بسیار بزرگی را در برابر خواهرش به ثمر رساند. هنگامی که اورنگ زیب، به دلیل حمایت‌های خواهرش جهان آرا از پدر و برادرشان در جنگ جانشینی ابراز نارضایتی کرده بود، (جهان آرا) را از سمت خود به عنوان پادشاه بیگم، مسئول مهر امپراتوری و رئیس حرم امپراتوری، با نصب روشن آرا، حذف کرد. به جای او، از آن پس روشن آرا به عنوان قدرتمندترین و بزرگترین زن امپراتوری گورکانی شناخته می شد و در همه کارهای حکومتی از نفوذ رسمی برخودار بود و حتی حق نیشان هم به وی واگذار شد.

اما سرانجام روشن آرا و اورنگ زیب با یکدیگر کنار رفتند. شاهزاده خانم های مغول از زمان اکبر موظف بودند که مجرد بمانند تا فرزندان آنها برای تخت سلطنتی مشکلی ایجاد نکنند. گفته می شود که روشن آرا عاشقان زیادی را به خود اختصاص داده است و با آنها رابطه عاشقانه و زنا داشت، که از طرف اورنگ زیب به خوبی مشاهده نشد. علاوه بر این، وی با دست آهنین و با چنان انعطاف پذیری و با همان اراده ای که در جنگ جانشینی از آن استفاده کرده بود، کاخ و حَرَم‌سَرا اورنگ زیب را اداره می کرد و نفرت بسیاری از مقامات دولتی و تمام همسران برادرش را بر انگیخته بود. او همچنین در تصمیم گیری های اورنگ زیب مشارکت فعال داشت و نقش فعالی در اداره امپراتوری داشت و علاوه بر این عمیقاً عاشق طلا و زمین بود و ثروت را به وسیله روش های بسیار فاسد و بی رحمانه در مقیاس بسیار وسیع جمع می کرد. این امر منجر به شکایت های بیشمار آن هم پی در پی علیه وی شد که هیچ یک از آنها به دلیل تاثیر مهمی که در بین مسئولان رده بالا و مقام عالی که خود در امپراتوری داشت و همچنین بخاطر این که مسئولیت مهر امپراتوری را برعهده داشت و دلالت این را داشت که بدون عدم رضایت و تعیین وی در هرگونه سند یا دستور اعتباری قانونی دارد و به همین خاطر هیچ اموری بدون اجازه وی انجام نشده و به نزد شاه نمی رفت و بخاطر همین موضع شکایات بر علیه وی در دادگاه به هیچ وجه محاکمه و بررسی نشدند. علاوه بر این او در هنگام بیماری برادر خود در سال ۱۶۶۲ که امیدی به زنده ماندن وی نبود مسئولیت کل حکومت را شخصا بر عهده گرفت و اجازه نمی داد که هیچ کس او را ببیند زمانی که ملکه رحمت‌النسا بیگم این کار را شنید بشدت شکایت کرد و روشن آرا موهای او را به طرز فجیعی گرفت و او را از اتاق اورنگ زیب بیرون انداخت و دستور کتک زدن وی را داد. همچنین او علاقه و توجه خاصی نسبت به پسر کوچک برادرش سلطان محمد اکبر داشت بخصوص در زمان بیماری اورنگ زیب و زمانی که در بین مردم شایعه شده بود که وی قصد دارد محمد اکبر را به عنوان جانشین انتخاب کند که دست نشانده وی در قدرت باشد و باعث اختلاف بر سر تخت سلطنت بین فرزندان شاه شد، او همچنین آشکارا و رسما در اواخر سال ۱۶۶۷ از قدرت‌ها و امتیازات بسیار فراگیری، که اورنگ زیب قبل از عزیمت به کارزار طولانی مدت نظامی خود در دکن که به مدت تقریبا دوسال به درازا کشید که به وی اعطا کرده بود سوء استفاده را می کرد، و او به اهداف مالی خود ادامه می داد. روشن آرا در این زمان به حمله به دشمنان خود در دادگاه با اشتیاق پرداخت و به گونه ای آنها را از مقامشان عزل می کرد.

دشمنان او به زودی این اقدامات شرارت مالی و اخلاقی را در سال ۱۶۶۹ به اطلاع اورنگ زیب رساندند. خود شاه یک مسلمان بسیار دقیق و متعصب بود، اورنگ زیب از سبک زندگی آزاد روشن آرا و طبیعت حریص و بی رحمانه خواهر خود هراس داشت و اخم کرد. با بازگشت به دهلی، اورنگ زیب او را از اختیارات گسترده اش سلب کرد و او را از دربار خود محروم كرد و به او دستور داد كه در انزوا بماند و زندگی پرهیزگارانه را در كاخ باغ خود در بیرون دهلی بگذارد.

مرگویرایش

پس از برقراری حکومت اورنگ زیب، روشن آرا هنوز که از پیامدهای اقدامات خود می ترسید از اورنگ زیب خواست تا به دور از شهر و کاخ سلطنتی کاخی برای خود بسازد. وی تصمیم گرفت تا از سیاست‌های خطرناک و نامشخص دوری گزیند. روشن آرا تصمیم گرفت یک زندگی باطنی و شخصی را در کاخ خود که توسط یک جنگل انبوه احاطه شده بود در دهلی بگذراند. او هرگز ازدواج نکرد و تا آخر عمر در کاخ خود زندگی کرد. اورنگ زیب بعد از آن که رابطه غیر اخلاقی خواهرش با مرد غریبه ایی را کشف کرد، ترتیب داد که خواهرش به طرز پنهانی مسموم شود. او از درد بزرگی درگذشت، "وی مانند یک زن مغرور بود، و اسم شیطانیش را در تاریخ بر جای گذاشت." روشن آرا بیگم در سن ۵۴ سالگی درگذشت. اورنگ زیب وی را در روشن آرا بیگ، باغی كه خودش طراحی كرده و راه اندازی كرده بود دفن کرد.

منابعویرایش