سنتوری

فیلمی به کارگردانی داریوش مهرجویی

سنتوری یا علی سنتوری فیلمی ایرانی در ژانر درام است. این فیلم ساخته داریوش مهرجویی در سال ۱۳۸۵ خورشیدی است.[۱] سنتوری فیلمی است اجتماعی با رویکردی انتقادی که تم اصلی آن تضاد سنت و مدرنیته در جامعه امروز ایران و موضوع آن سقوط هنرمند و خودویرانگری او در جامعه‌ای است که هنر واقعی را برنمی‌تابد و مدام آن را محدود و سرکوب می‌کند.[۲] این فیلم توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی توقیف شد و از اکران بازماند.[۳] در زمستان ۱۳۹۳، پروژه ساخت سنتوری ۲ به کارگردانی داریوش مهرجویی آغاز شد. این فیلم در راستای خط داستانی فیلم سنتوری ساخته شده‌است.[۴]

سنتوری
Santori.jpg
کارگردانداریوش مهرجویی
تهیه‌کنندهفرامرز فرازمند
داریوش مهرجویی
نویسندهوحیده محمدی‌فر
داریوش مهرجویی
بازیگرانبهرام رادان
گلشیفته فراهانی
مسعود رایگان
رؤیا تیموریان
مائده طهماسبی
نادر سلیمانی
مهیار پورحسابی
سیامک خواهانی
محمد سلوکی
حسن پورشیرازی
صدرالدین حجازی
موسیقیمحسن چاوشی، اردوان کامکار
فیلم‌بردارتورج منصوری
تدوین‌گرمهدی حسینی‌وند
توزیع‌کنندههدایت فیلم
تاریخ‌های انتشار
۱۳۸۹
مدت زمان
۱۰۰ دقیقه
کشورایران
زبانفارسی

خواننده این فیلم محسن چاوشی است. آلبوم سنتوری اقتباسی از این فیلم است. خیلی‌ها این فیلم را با ترانه سنگ صبور می‌شناسند. بعضی از قسمتهای فیلم بهرام رادان و اردوان کامکار سنتور می‌نوازند.

خلاصه داستانویرایش

علی از یک خانواده ی مذهبی و بازاری است و به سنتور علاقه ی زیادی دارد، وقتی شیفتگی او فاش می شود، ناچار بین خانواده و سنتور، دومی را انتخاب کرده و از خانواده رانده می شود. علی در موسیقی چنان تبحری پیدا می کند که شهره ی عام و خاص می شود و کنسرت هایش با استقبال غیرمنتظره ای روبرو می شود. علی در اوج موفقیت، عاشق هانیه می شود و با او ازدواج می کند، اما در غفلت و بی توجهی رفته رفته به دام اعتیاد گرفتار شده و سپس بدبیاری هایش آغاز می شود، کنسرت هایش مجوز نمی گیرد و ناگزیر برای ادامه ی زندگی از طریق خواندن و نواختن در عروسی ها زندگی را می گذراند. امّا یک روز در یک درگیری، سازش می شکند و از آن پس او، که همسرش نیز رهایش کرده است، آواره شده و به کارتن خواب ها می پیوندد، امّا سرانجام خانواده به یاریش شتافته و او را به آسایشگاه ترک اعتیاد می برند و از این پس علی بدون دغدغه، بار دیگر سنتور می نوازد.

فیلم برداشتی آزاد از عقاید یک دلقک نوشته هاینریش بل است.[۵]همچنین خاطرات خانوادگی رامین اسکندری نویسنده غیر حرفه ای شیراز در یاداشتهایی تحت عنوان بهار سیاه دستمایه اصلی فیلمنامه ای شد در ارتباط با زندگی نافرجام برادر ناکام بزرگترش، پیمان اسکندری که در اوج هنر و تحصیل به بیراهه و اعتیاد افتاد و عشقی اشتباه علی‌رغم تلاش خانواده و نزدیکان او را تا مرگ سوق داد، این خاطرات توسط اداره آموزش پرورش مرودشت در اختیار نویسنده علی سنتوری قرار گرفت که با رضایت قضایی خانواده پیمان اسکندری و پرهیز از بیان و پرداخت مرگ مشکوک و ناگهانی وی که در سال ۸۲ بعنوان یکی از پرونده‌های کیفری پر سر و صدا اما بی فرجام دادگستری شیراز مطرح بوده، دستمایه اصلی تدوین فیلم نامه علی سنتوری شد.

تولید و پخشویرایش

نام این فیلم نخست علی سنتوری بود و به دلیل ممیزی به سنتوری تغییر پیدا کرد. سنتوری قرار بود در تاریخ ۳ مرداد ۱۳۸۶ اکران شود که به بهانه‌های مختلف از سوی وزارت ارشاد از جمله عدم توانایی کنترل جو سالن، اکران آن لغو شد. پس از هفت ماه سرنوشت اکران سنتوری همچنان در ابهام بود تا اینکه سی‌دی قاچاق آن با زیرنویس انگلیسی که مترجم آن مامک نوربخش بود به بازار آمد و واکنش‌های فراوان و متناقضی را برانگیخت. از سویی تهیه‌کننده از مردم خواست فیلم را نخرند و از سویی مسئولان عوامل فیلم و تهیه‌کننده را مقصر اصلی توزیع غیرمجاز فیلم دانستند. مهرجویی در مصاحبه‌ای عنوان کرد که نسخه‌ای که غیرقانونی منتشر شده با نسخه نهایی که آماده پخش بود متفاوت است و خرید آن را «شرعاً حرام» دانست![۶] پس از انتشار سی‌دی سنتوری شماره حسابی از سوی تهیه‌کننده و کارگردان فیلم اعلام شد تا علاقه‌مندان بهای بلیت را به این شماره حساب واریز کنند تا عواید حاصل از این طرح صرف امور خیریه شود.[۷] این پیشنهاد مورد استقبال قابل توجهی قرار گرفت و بیش از ۱۰۰۰ میلیون ریال به شماره حساب فوق واریز شد.[۸] دیوان عدالت اداری در پی شکایت سازندگان فیلم پیرامون درخواست لغو ممنوعیت اکران فیلم مذکور و تصدیق خسارات وارده اجازه اکران یا عدم اجازه را حق وزارت ارشاد دانست. همچنین شکایت تصدیق خسارت موجه اعلام شد. بدین ترتیب امکان اکران این فیلم با توجه به مخالفت وزارت ارشاد منتفی شد.[۹] داریوش مهرجویی پیرامون ممنوعیت نمایش این فیلم توسط وزارت اطلاعات گفت:

در مورد فیلم «سنتوری»، آن را برداشتند قیمه‌قیمه کردند و سوزاندند؛ آن هم بدون هیچ دلیلی، فقط به دلیل غرض شخصی. من اینجا نکته‌ای را یادآوری کنم. برای اینکه فیلمی ساخته شود، اول از همه باید سه تا فیلم نامه به بخش فرهنگی فارابی بدهید. بعد سه نسخه از فیلم‌نامه را هم به وزارت ارشاد بفرستید. وزارت ارشاد هیئتی دارد که می‌نشینند و فیلم نامه را می‌خوانند. فارابی هم هیئتی دارد که کارشان همین است. بعد از بالا و پایین کردن‌های متعدد، بالاخره مجوز می‌دهند. بعد که کارگردان شروع به ساخت فیلم کرد، هیئتی می‌آید و مجوز ساخت می‌دهد. بعد که ساخت فیلم تمام شد، هیئتی دیگر اثر را بررسی می‌کند و به آن مجوز نمایش می‌دهد. بعد فیلم به جشنواره می‌رود. در جشنواره هیئت دیگری فیلم را می‌بیند، آن را بالا و پایین می‌کند و مجوز می‌دهد. بعد از آن هیئت داوران فیلم را می‌بینند و به آن جایزه می‌دهند و… می‌خواهم بگویم یک فیلم دو هزار مرحله را طی می‌کند تا ساخته شود! این چه صیغه‌ای است که می‌گویند فلان فیلم مجوز نداشته یا قابل نمایش نبوده؟! هر فیلمی تمام این مراحل را طی می‌کند تا ساخته شود. به هر حال با اینکه سنتوری از تمام این مراحل عبور کرد ولی اجازه نمایش پیدا نکرد. جناب وزیر عملاً ما را از نان خوردن انداخت![۱۰]

سرانجام پس از کشمکش‌های فراوان در مردادماه ۱۳۸۹، پس از سکته قلبی و مرگ نابه‌هنگام تهیه‌کننده آن فرامرز فرازمند در ۶۵ سالگی،[۱۱] مجوز اکران ویدئویی این فیلم صادر شد.

بازیگرانویرایش

بازیگر نقش
بهرام رادان علی سنتوری
گلشیفته فراهانی هانیه
مسعود رایگان پدر علی
رؤیا تیموریان مادر علی
مائده طهماسبی مادر هانیه
نادر سلیمانی برادر علی
مهیار پورحسابی تمایل
سیامک خواهانی جاوید
محمد سلوکی دکتر روانشناس
حسن پورشیرازی معتاد
صدرالدین حجازی معتاد

جوایزویرایش

بیست و پنجمین جشنواره فیلم فجر
بخش نامزد نتیجه جایزه
بهترین بازیگر نقش اول مرد بهرام رادان برنده سیمرغ بلورین
بهترین فیلم از نگاه تماشاگران داریوش مهرجویی برنده سیمرغ بلورین
بهترین موسیقی متن اردوان کامکار نامزد سیمرغ بلورین

منابعویرایش

  1. «سنتوری». وبگاه سوره. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۰۸. پیوند خارجی در |اثر= وجود دارد (کمک)
  2. «سنتوری؛ از توقیف تا رفع توقیف تا ممنوعیت اکران». وبگاه بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۴ مرداد ۱۳۸۹.
  3. هشدار به قوه قضائیه در خصوص فیلم سنتوری (رادیو زمانه)
  4. توضیحات بهرام رادان درباره همکاری دوباره با مهرجویی / قصه «سنتوری۲» به روایت علی خبرآنلاین
  5. «مهرجویی؛ یک عمر سینما و ادبیات». خبرگزاری کتاب ایران. ۱۷ آذر ۱۳۹۸.
  6. «خرید سنتوری شرعاً حرام است». آفتاب. دریافت‌شده در ۶ آوریل ۲۰۰۸.
  7. براتی، پرویز. «ابتکار روزنامه اعتماد ملی حمایت مردمی از سنتوری». وبگاه سینمای ما. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ ژوئن ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۰۸. پیوند خارجی در |اثر= وجود دارد (کمک)
  8. «استقبال از سنتوری». آفتاب. دریافت‌شده در ۶ آوریل ۲۰۰۸.
  9. «رای دیوان عدالت اداری در مورد شکایت سازندگان «سنتوری»». خبرگزاری ایسنا. دریافت‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۰۸. پیوند خارجی در |اثر= وجود دارد (کمک)[پیوند مرده]
  10. داریوش مهرجویی در ادامه انتقاداتش به توقیف فیلم سنتوری: ما را از نان خوردن انداختند بایگانی‌شده در ۱۶ سپتامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine (خبرگزاری ایلنا ،۹شهریور۱۸۷)
  11. «تهیه‌کننده «سنتوری» درگذشت». خبر آن‌لاین. دریافت‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۱۱.

پیوند به بیرونویرایش