شرکت کروز در سال ۱۳۶۱ تأسیس و در مدت زمان سی سال به یکی از بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین تامین‌کننده قطعات در صنعت خودرو ایران تبدیل شد.[۱] شرکت کروز در سال ۱۳۹۶ از سوی سازمان مدیریت صنعتی به عنوان پنجاهمین شرکت ایران رتبه‌بندی شد.[۲] در حال حاضر نزدیک به ۱۲۰۰۰ نفر نیروی انسانی به صورت مستقیم در این شرکت شاغل هستند و هم‌اکنون سهامدار کنترلی شرکت کروز، شرکت توسعه صنایع وینارت است.[۳]

شرکت قطعه سازی کروز
نوعخودروسازی
بنا نهاده۱۳۶۱
دفتر مرکزیتهران، ایران ایران
محدودهٔ فعالیتایران
مدیر عاملنادر سخا
محصولاتقطعات تزئینی
قوای محرکه
سیستم تعلیق و ترمز
داشبورد و سپر
ایربگ
چراغ
اگزوز
فرمان
تهویه مطبوع
بلوک سیلندر و…
کارکنان۱۲/۰۰۰ نفر
وبگاه

تولیداتویرایش

شرکت کروز تولیدکنندهٔ قطعات خودرو مانند دسته فرمان، قطعات برقی، کاتالیست، ضبط خودرو، و … می‌باشد؛ و این قطعات در اختیار شرکت‌هایی مانند سایپا، ایران خودرو، پارس خودرو، رنو پارس، بهمن خودرو قرار می‌گیرد.[۴]

شرکای تجاریویرایش

به نوشته سایت شرکت کروز این شرکت در جهت گسترش تولیدات خود با شرکت‌های Continental Automotive Systems ,Mand، والئور همکاری دارد.[۵]

تأمین کننده اصلی قطعات خودرو در سایپا و ایران خودروویرایش

شرکت کروز یکی از تأمین کنندگان اصلی قطعه در گروه‌های خودرو سازی است. میزان اهمیت این شرکت در تأمین قطعات شرکت سایپا تا به این اندازه بوده که به ادعای فارس پس از وقوع آتش‌سوزی سال ۱۳۹۶ تولید برخی خودروها از جمله تیبا و پراید برای چند روز در زیر مجموعه تولید خودرو در کاشان متوقف شد.[۶][۷][۸]

سهامداری در شرکت‌های خودروسازویرایش

مدیران شرکت کروز بوسیله شرکت‌های زیر مجموعه خود همچون ویسمن موتور و تدبیر آراد سرمایه از سال ۹۰ شروع به خرید سهام خودروسازان (شرکت بالادستی خود) نموده‌اند تا بتوانند در هیئت مدیره خودروسازان حضور داشته باشند. در گزارش تحقیق و تفحص مجلس از صنعت خودرو که در سال ۱۳۹۳ در صحن مجلس قرائت شده چنین آمده‌است[۹]

شرکت صنایع تولیدی کروز با نقض ردیف ۶ از بند ط ماده ۴۵ و مواد ۴۶ و ۴۷ قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی و مصوبه شصت و سومین جلسه شورای رقابت از طریق شرکتهای تدبیر سرمایه آراد و سپهر ایرانیان کیش در مجموع مالک ۹۲/۲۶٪ سهام شرکت ایران خودرو و یک عضو در هیئت مدیره شرکت می‌باشد.

مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در سال ۱۳۹۰ در گزارشی به خرید سهام ایران خودرو توسط کروز ویا سایر زیرمجموعه‌های خودروسازان اشاره کرد.[۱۰]

کروز چگونه در ایران‌خودرو نفوذ کرد؟ویرایش

بررسی پرونده کروز به قدری عمق یافته که گویی هرجا سهامی از ایران خودرو و سایپا باشد، ردی از مدیران این شرکت نیز پیدا می‌شود؛ سابقه سهامداری شرکت کروز (یعنی دو خانواده علیپور و کشاورز) در ایران خودرو به سال‌ها پیش برمی‌گردد. آن‌ها در اوایل دهه ۹۰ از طریق شرکت تدبیر سرمایه آراد و به صورت حقیقی صاحبان سهام در شرکت ایران خودرو بودند.

اگرچه شرکت کروز به‌طور مستقیم سهمی در ایران خودرو ندارد، ولی به‌طور غیرمستقیم مالک سهم قابل توجهی از ایران خودرو است به نحوی که امکان نصب عضو هیئت مدیره را دارد. به استناد آگهی روزنامه رسمی شماره ۲۵۵۲ /ث ۳۲ / ۹۰ مورخ ۷/ ۲/ ۹۰، شرکت تدبیر سرمایه آراد به مدیریت مدیران و سهامداران شرکت کروز تأسیس شده است.[۱۱]

سهامداری در شرکت گروه بهمنویرایش

این شرکت در شهریور ۱۳۹۵ سهام «گروه بهمن» (یکی از شرکت‌های بخش خصوصی خودروسازی ایران) را خرید.[۱۲]

سهامداری در شرکت سپهر کیش ایرانیانویرایش

شرکت کروز دارای ۳۱/۷۵ درصد از سهام شرکت سپهر کیش ایرانیان بوده و شرکت سپهر کیش ایرانیان نیز سهامدار ۱۰/۶۲ درصد از سهام شرکت ایران خودرو است و به همین دلیل شائبه حضور کروز در هیئت مدیره ایران خودرو همواره وجود داشته‌است.[۱۳] البته این شرکت همواره معتقد بوده که به این واسطه در هیئت مدیره شرکت بزرگ ایران خودرو حضور ندارد، زیرا شرکت نگار نصر (با ۳۰ درصد سهام) و شرکت تعاونی خاص کارکنان ایران خودرو (با ۳۵/۷۵ درصد سهام)، دیگر سهامداران شرکت مذکور هستند که هر دو شرکت به عنوان شرکت‌های وابسته و تابعه ایران خودرو بوده و سهام کنترلی شرکت سپهر کیش ایرانیان و اکثریت آرای هیئت مدیره شرکت مذکور را در اختیار دارند؛ لذا در عمل شرکت کروز از مدار تصمیم‌گیری در این شرکت حذف گردیده‌است. به نحوی که شرکت کروز حق اعمال رای از طریق شرکت سپهر کیش ایرانیان در مجامع شرکت ایران خودرو را ندارد.[۱۴]

آتش‌سوزیویرایش

در سال ۱۳۹۶ دچار آتش‌سوزی گسترده‌ای شد که صدها میلیارد تومان بدان خسارت وارد کرد.[۱۵]

منابعویرایش

  1. «روایتی از خودروساز شدن یک قطعه‌ساز». هفته نامه تجارت فردا. ۱ آبان ۱۳۹۵.
  2. «کروز ۵۰ امین شرکت برتر ایران شد». خبرگزاری اقتصادی ایران. ۲۹ بهمن ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸.
  3. «آیا کروز می‌تواند ایران خودرو را تصاحب کند؟ / چه‌کسی پشت فرمان ایران خودرو می‌نشیند». اقتصاد نیوز. ۲۷ مرداد ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸.
  4. «مشتریان کروز کیستند و محصولات آن چیست اند؟». کروز.
  5. «کروز با چه شرکای تجاری ای همکاری ندارد؟ / از Desay SV Automotive تا Mando». کروز. ۳ خرداد ۱۳۹۶.
  6. https://www.farsnews.com/news/13960127000813/خط-تولید-سایپای-کاشان-متوقف-شد-حمایت-۳۰۰-میلیارد-تومانی-از-انحصار
  7. «یک کارشناس صنعت خودرو در گفتگو با فارس:خط تولید سایپای کاشان متوقف شد/ حمایت ۳۰۰ میلیارد تومانی از انحصار قطعه‌ساز بزرگ». فارس.
  8. «نامه سرگشاده جنبش عدالتخواه دانشجویی خطاب به رئیس‌جمهور: گزارش مجلس از خودروسازان، نشانگر کلاهبرداری برخی شرکت‌های خودروساز است». خبرگزاری دانشجو. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
  9. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام old.alef.ir وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  10. «متن کامل گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس دربارهٔ واگذاری سایپا منتشر شد انتقاد از واگذاری متقاطع شرکت‌های خودروسازی». دنیای اقتصاد.[پیوند مرده]
  11. ««اختاپوس» مافیای خودرو چرا توقیف شد؟ / رئیسی مانع بروز فاجعه در خودروسازی». snn.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۵.
  12. «روایتی از خودروساز شدن یک قطعه‌ساز». مجله تجارت فردا. ۱ آبان ۱۳۹۵.
  13. «پشت پرده مالکیت در ایران خودرو بررسی شد». بورس پرس. ۶ دی ۱۳۹۶.
  14. «رونمایی از ترکیب واقعی سهام خودروسازان». همشهری آنلاین. ۲۹ تیر ۱۳۹۳.[پیوند مرده]
  15. «جوابیه کارگران سایپا به پاسخ روابط عمومی سایپا دربارهٔ نامه "کارگران سایپا به رئیس‌جمهور"». اصلاحات نیوز.[پیوند مرده]