شرکت کروز در سال ۱۳۶۱ تأسیس و در مدت زمان سی سال به یکی از بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین تامین‌کننده قطعات در صنعت خودرو ایران تبدیل شد.[۱] شرکت کروز در سال ۱۳۹۶ از سوی سازمان مدیریت صنعتی به عنوان پنجاهمین شرکت ایران رتبه‌بندی شد.[۲] در حال حاضر نزدیک به ۱۲۰۰۰ نفر نیروی انسانی به صورت مستقیم در این شرکت شاغل هستند و هم‌اکنون سهامدار کنترلی شرکت کروز، شرکت توسعه صنایع وینارت است.[۳]

شرکت قطعه سازی کروز
نوعخودروسازی
بنا نهاده۱۳۶۱
دفتر مرکزیتهران، ایران ایران
محدودهٔ فعالیتایران
مدیر عاملنادر سخا
محصولاتقطعات تزئینی
قوای محرکه
سیستم تعلیق و ترمز
داشبورد و سپر
ایربگ
چراغ
اگزوز
فرمان
تهویه مطبوع
بلوک سیلندر و…
کارکنان۱۲/۰۰۰ نفر
وبگاهhttp://www.crouse.ir

در گزارش تحقیق و تفحص مجلس از صنایع خودروسازی این شرکت به مفاسدی از جمله انحصار در تامین قطعات ,نقض ردیف 6 از بند ط ماده 45 و مواد 46 و 47 قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 و خرید سهام و حضور در هیئت مدیره ایران خودرو متهم شده است.[۴]

کروز بر مالکیت خود بر سهام ایران خودرو افزوده و آنرا به ۲۵ درصد ( یعنی بیشترین سهام ) رسانده است هرچند پس از حساسیت رسانه ها به انکار آن پرداخت. این شرکت یکی از نامزدهای تصاحب ایران خودرو پس از مصاحبه های پوری حسینی مدیر عامل سازمان خصوصی جهت خصوصی کردن سایپا و ایران خودرو, گمانه زنی شد.خبرگزاری دانشجو پس از بررسی عملکرد کروز پس از تصاحب بهمن خودرو , این شرکت را فاقد اهلیت مالکیت بر سهام ایران خودرو می داند.[۵] هم اکنون این شرکت ۶۲.۲ درصد سهام شرکت بهمن خودرو را نیز صاحب است ( یعنی مالک اصلی بهمن موتور ) .

تولیداتویرایش

شرکت کروز تولیدکننده قطعات خودرو مانند دسته فرمان، قطعات برقی، کاتالیست، ضبط خودرو، و … می‌باشد؛ و این قطعات در اختیار شرکت‌هایی مانند سایپا، ایران خودرو، پارس خودرو، رنو پارس، بهمن خودرو قرار می‌گیرد.[۶]

شرکای تجاریویرایش

به نوشته سایت شرکت کروز این شرکت در جهت گسترش تولیدات خود با شرکت‌های Continental Automotive Systems ,Mand، والئو همکاری دارد.[۷]


تامین کننده اصلی قطعات خودرو در سایپا و ایران خودروویرایش

شرکت کروز یکی از تأمین کنندگان اصلی قطعه در گروه‌های خودرو سازی است. میزان اهمیت این شرکت در تأمین قطعات شرکت سایپا تا به این اندازه بوده که به ادعای فارس پس از وقوع آتش‌سوزی سال ۱۳۹۶ تولید برخی خودروها از جمله تیبا و پراید برای چند روز در زیر مجموعه تولید خودرو در کاشان متوقف شد.[۸][۹][۱۰]

در بخشی از گزارش تحقیق تفحص مجلس شورای اسلامی از صنعت خودروسازی در تاریخ تیر ۱۳۹۳ در مجلس قرائت شده دربارهٔ شرکت کروز چنین آمده‌است:[۱۱]

با استناد به گزارش نماینده سازمان بازرسی کل کشور مستقر در شرکت ساپکو بر اساس گزارش‌های دریافتی از شرکت ایران خودرو، عدم تأمین قطعات توسط شرکت کروز از تاریخ ۱۷/۰۱/۱۳۹۲ لغایت ۱۹/۰۸/۱۳۹۲ منجر به ۲۶ روز توقف خط و کاهش تولید به میزان ۱۸۹۸۵دستگاه شده‌است. تأمین قطعات از تولیدکنندگان انحصاری باعث گردیده‌است تا در صورت وجود نقیصه در قطعه به جهت جلوگیری از توقف خط تولید علی‌رغم بروز مشکلات کیفی، شرکت مجبور به استفاده از اینگونه قطعات در تکمیل محصولات شده و نهایتاً تعداد زیادی از مشتریان در شبکه خدمات پس از فروش در صف تعویض این قطعه معیوب قرار گیرند که بعضاً برخی از این قطعات در دوره گارانتی هم تأمین می‌گردد.

سهامداری در شرکت‌های خودروسازویرایش

مدیران شرکت کروز بوسیله شرکت‌های زیر مجموعه خود همچون ویسمن موتور و تدبیر آراد سرمایه از سال ۹۰ شروع به خرید سهام خودروسازان (شرکت بالادستی خود) نموده‌اند تا بتوانند در هیئت مدیره خودروسازان حضور داشته باشند. در گزارش تحقیق و تفحص مجلس از صنعت خودرو که در سال ۱۳۹۳ در صحن مجلس قرائت شده چنین آمده‌است[۱۲]

شرکت صنایع تولیدی کروز با نقض ردیف ۶ از بند ط ماده ۴۵ و مواد ۴۶ و ۴۷ قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی و مصوبه شصت و سومین جلسه شورای رقابت از طریق شرکتهای تدبیر سرمایه آراد و سپهر ایرانیان کیش در مجموع مالک ۹۲/۲۶٪ سهام شرکت ایران خودرو و یک عضو در هیئت مدیره شرکت می‌باشد.

مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در سال ۱۳۹۰ در گزارشی به خرید سهام ایران خودرو توسط کروز ویا سایر زیرمجموعه‌های خودروسازان اشاره کرد.[۱۳]

خرید سهام شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایرانویرایش

بهمن ۱۳۹۵ تلاش کروز برای خرید سهام «شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران» متعلق به بانک تجارت که دارای سهام بیش از ۶۰ شرکت یگر از جمله ایران خودرو است خبر ساز شد و برخی رسانه‌ها خواستار جلوگیری از این معامله شدند. وبگاه بازار نیوز معتقد است: «سهام شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران به این دلیل برای قطعه‌سازی کروز جذاب شده که نماد ونیکی دارای ۴ درصد از سهام ایران‌خودرو و دو درصد از سهام سایپا است. سهامی ایران‌خودرو علی‌رغم اینکه اندک است اما به دلیل طلایی بودن می‌تواند نقش مهمی در هیئت‌مدیره و مدیریت آن خودرو داشته باشد.»[۱۴][۱۵][۱۶]

امیر مسعود رزازان معاون مالی و پشتیبانی بانک تجارت صحت انجام این معامله را تأیید می‌کند و به بورس ۲۴ می‌گوید: این که می‌گویند بانک تجارت دوست داشته یک خریدار خاص برنده این معامله باشد به واقع این گونه نبوده‌است. کما این که پیش از این گفته می‌شد بانک تجارت در صدد است که کروز معامله را برنده شود که انصافاً اینگونه نبود و اصلاً قطعه سازی کروز در این معامله شرکت نکرد.[۱۷]

سهامداری در شرکت گروه بهمنویرایش

این شرکت در شهریور ۱۳۹۵ سهام «گروه بهمن» (یکی از شرکت‌های بخش خصوصی خودروسازی ایران) را خرید.[۱۸]

سهامداری در شرکت سپهر کیش ایرانیانویرایش

شرکت کروز دارای ۳۱/۷۵ درصد از سهام شرکت سپهر کیش ایرانیان بوده و شرکت سپهر کیش ایرانیان نیز سهامدار ۱۰/۶۲ درصد از سهام شرکت ایران خودرو است و به همین دلیل شائبه حضور کروز در هیئت مدیره ایران خودرو همواره وجود داشته‌است.[۱۹] البته این شرکت همواره معتقد بوده که به این واسطه در هیئت مدیره شرکت بزرگ ایران خودرو حضور ندارد، زیرا شرکت نگار نصر (با ۳۰ درصد سهام) و شرکت تعاونی خاص کارکنان ایران خودرو (با ۳۵/۷۵ درصد سهام)، دیگر سهامداران شرکت مذکور هستند که هر دو شرکت به عنوان شرکت‌های وابسته و تابعه ایران خودرو بوده و سهام کنترلی شرکت سپهر کیش ایرانیان و اکثریت آرای هیئت مدیره شرکت مذکور را در اختیار دارند؛ لذا در عمل شرکت کروز از مدار تصمیم‌گیری در این شرکت حذف گردیده‌است. به نحوی که شرکت کروز حق اعمال رای از طریق شرکت سپهر کیش ایرانیان در مجامع شرکت ایران خودرو را ندارد.[۲۰]

نقش کروز در ایجاد خودروهای ناقص و دریافت ارز دولتیویرایش

به نوشته وبگاه پردیس خودرو , شرکت ایران خودرو در نامه که سال ۹۸ به شرکت کروز ارسال کرده است نوشته که از ۵۲۰۰۰ خودرو ناقص , ۲۱۰۰۰ دستگاه بدلیل عدم تامین جلو آمپر , ایربگ و... توسط شرکت کروز ناقص مانده است.[۲۱]

کروز در حالی بیشترین نقش را در ناقص ماندن دهها هزار خودرو در بحران اقتصادی سال ۹۷ , ۹۸ ایران داشته است که به گفته فرهاد بهنیا سخنگوی انجمن سازندگان قطعات بیشترین میزان دریافت مطالبات نقدی و بیشترین میزان دریافت ارز دولتی را در میان قطعه سازان داشته است.بر اساس براورد وبگاه تابناک این شرکت حدودا معادل ۹۴ میلیون دلار ارز دولتی دریافت کرده است.وی این شرکت را متهم کرد که :

شنیده‌ها حاکیست اکنون شرکت یاد شده در حال خرید شرکت‌های نیمه تعطیل قطعه سازی است، در حالی که اگر پول دارند باید جنس و قطعه به خطوط خودروسازی تزریق کند.

[۲۲][۲۳]

مدیرعامل کروز مدعی است که ۹۰ درصد رفع تعهد ارزی داشته است.[۲۴]

حمید کشاورز مدعی است "از مرداد سال گذشته تلاش کردیم که به خودروسازان بگوییم با وجود کمبود قطعه، خودرو تولید نکنید، ولی موفق نشدیم".[۲۵]

احتکار و گرانفروشی در بهمن خودروویرایش

در اردیبهشت ۹۷ این شرکت ابتدا به ثبت نام خودرو هاوال با قیمت قطعی ۹۵ میلیون تومان کرد اما با تغییر قیمت ارز بدون اعلام قبلی سایت را بسته و سپس شرایط و قیمت جدید جایگزین کرد. این خودرو ساز در اردیبهشت ۹۸ نیز به افرادی که برای هاوال ثبت نام کرده بودند اعلام کرد خودرویی برای تحویل ندارد و انان الزاما باید خودروی بسترن را دریافت کنند اما همزمان فیلمی از دهها خودروی هاوال موجود در انبارهای بهمن خودرو در فضای مجازی انتشار یافت.[۲۶][۲۷]

آتش‌سوزیویرایش

در سال ۱۳۹۶ درچار آتش‌سوزی گسترده‌ای شد که صدها میلیارد تومان بدان خسارت وارد کرد.[۲۸]

منابعویرایش

  1. «روایتی از خودروساز شدن یک قطعه‌ساز». هفته نامه تجارت فردا. ۱ آبان ۱۳۹۵.
  2. «کروز ۵۰ امین شرکت برتر ایران شد». خبرگزاری اقتصادی ایران. ۲۹ بهمن ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸.
  3. «آیا کروز می‌تواند ایران خودرو را تصاحب کند؟ / چه‌کسی پشت فرمان ایران خودرو می‌نشیند». اقتصاد نیوز. ۲۷ مرداد ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۸.
  4. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
  5. https://snn.ir/fa/news/781137/کروز-با-سومین-قطب-خودروسازی-ایران-چه-کرد-پوری-حسینی-سهام-خودروسازان-در-وثیقه-است
  6. «مشتریان کروز کیستند و محصولات آن چیست اند؟». کروز.
  7. «کروز با چه شرکای تجاری ای همکاری دارد؟ / از Desay SV Automotive تا Mando». کروز. ۳ خرداد ۱۳۹۶.
  8. https://www.farsnews.com/news/13960127000813/خط-تولید-سایپای-کاشان-متوقف-شد-حمایت-۳۰۰-میلیارد-تومانی-از-انحصار
  9. «یک کارشناس صنعت خودرو در گفتگو با فارس:خط تولید سایپای کاشان متوقف شد/ حمایت ۳۰۰ میلیارد تومانی از انحصار قطعه‌ساز بزرگ». فارس.
  10. «نامه سرگشاده جنبش عدالتخواه دانشجویی خطاب به رئیس‌جمهور: گزارش مجلس از خودروسازان، نشانگر کلاهبرداری برخی شرکت‌های خودروساز است». خبرگزاری دانشجو. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
  11. «گزارش تحقیق و تفحص از خودروسازان؛ از مشاوران زیر دیپلم تا قراردادهای مسئله دار و تخفیف‌های خاص به برخی افراد». الف.
  12. «گزارش تحقیق و تفحص از خودروسازان؛ از مشاوران زیر دیپلم تا قراردادهای مسئله دار و تخفیف‌های خاص به برخی افراد». الف.
  13. «متن کامل گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس دربارهٔ واگذاری سایپا منتشر شد انتقاد از واگذاری متقاطع شرکت‌های خودروسازی». دنیای اقتصاد.[پیوند مرده]
  14. «اطلاعیه واگذاری بلوکی سهام شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران واگذاری شبهه برانگیز سهام ونیکی/ منطق شرط ارائه سهام چیست!؟ / بانک تجارت پاسخگو باشد+اسناد». بازار نیوز.[پیوند مرده]
  15. «باخت مردم از نحوه واگذاری مشکوک شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران (ونیکی)». بازار نیوز. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
  16. «فارس خبر می‌دهدقطعه‌سازان کروز این بار در سودای بلوک کنترلی «ونیکی» / انحصار در صنعت خودرو بیشتر می‌شود؟». فارس.
  17. «شفاف سازی بانک تجارت دربارهٔ معامله «ونیکی» / همه تشریفات قانونی رعایت شده، دوست نداریم این معامله باطل شود». هدف.[پیوند مرده]
  18. «روایتی از خودروساز شدن یک قطعه‌ساز». مجله تجارت فردا. ۱ آبان ۱۳۹۵.
  19. «پشت پرده مالکیت در ایران خودرو بررسی شد». بورس پرس. ۶ دی ۱۳۹۶.
  20. «رونمایی از ترکیب واقعی سهام خودروسازان». همشهری آنلاین. ۲۹ تیر ۱۳۹۳.[پیوند مرده]
  21. http://www.pardiskhodro.com/news/details/فرار-به-جلوی-شرکت-کروز-برای-رفع-اتهامات-/
  22. https://www.tabnak.ir/fa/news/901757/قطعه-سازی-که-حدود-۹۵-میلیون-دلار-ارز-دولتی-گرفت-و-خودرو‌های-تولیدی-را-ناقص-کرد
  23. https://www.farsnews.com/news/13980305000375/چه-شرکتی-بیش‌ترین-ارز-دولتی-را-گرفت-نقش-قطعه‌ساز-خاص-در-تولید
  24. http://khabarkhodro.com/fa/news/559394/کروز-در-میان-شرکتهایی-که-ارز-دولتی-گرفته-اند-بیشترین-رفع-تعهد-را-داشته-است[پیوند مرده]
  25. http://www.iribnews.ir/fa/news/2440983/اصرارخودروسازان-بر-تولید-خودروی-ناقص
  26. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۰.
  27. https://snn.ir/fa/news/781137/کروز-با-سومین-قطب-خودروسازی-ایران-چه-کرد-پوری-حسینی-سهام-خودروسازان-در-وثیقه-است
  28. «جوابیه کارگران سایپا به پاسخ روابط عمومی سایپا دربارهٔ نامه "کارگران سایپا به رئیس‌جمهور"». اصلاحات نیوز.[پیوند مرده]