ایران خودرو

شرکت خودروسازی ایرانی

ایران خودرو (با نام تجاری ایکو، IKCO) شرکت خودروسازی ایرانی است که دفتر مرکزی آن در تهران قرار دارد و در مرداد ۱۳۴۱ برادران خیامی آن را بنیان نهادند. این شرکت نخست ایران ناسیونال نام داشت و نخستین سری تولیدات آن، گونه‌ای اتوبوس بود.

ایران خودرو
نوعسهامی عام
صنعتخودروسازی
بنا نهاده۱۳۴۱ (۵۸ سال پیش)
بنیانگذاران
دفتر مرکزیایران تهران، ایران
مدیر عاملفرشاد مقیمی
محصولاتخودرو
مینی‌بوس
اتوبوس
کامیون
درآمد ۱۲٫۸ میلیارد دلار (۲۰۱۱)[۱]
مجموع دارایی ۳۲ میلیارد دلار (۲۰۱۱)[۲]
وبگاه

در سال ۱۳۴۵، با قراردادی با شرکت روتس انگلستان، ایران ناسیونال برنامه‌ریزی تولید پیکان را انجام داد و از ۲۴ اردیبهشت ۱۳۴۶ کارخانهٔ ویژهٔ آن گشایش یافت و ساخت انبوه آن کلید خورد. از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ پیکان در مدل‌های کار، لوکس، جوانان، استیشن و وانت ساخته شد. انواع اتوبوس، مینی‌بوس و آمبولانس نیز در این سال‌ها در این شرکت تولید می‌شد. در سال ۱۳۵۲، شرکت هدف‌گذاری کرد که به خودکفایی برسد و محصولاتی تمام ایرانی به فروش برساند. در این راستا، چندین کارخانه و شرکت تامین‌کننده در سراسر ایران تأسیس شد. شرکت در سال ۱۳۵۶ دارای قصد جدی برای تولید جایگزین پیکان بود که با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ایران و عراق، پروژه کنسل شد و در نهایت این شرکت با پژوی فرانسه و شرکای خارجی برای تولید خودروهای جدید در ایران به توافق رسید.

در دهه ۱۳۶۰، این شرکت با توجه به بحران‌های اقتصادی ایران، تا نزدیکی تعطیلی کامل پیش رفت که با اعلام آمادگی پژو برای همکاری، ایران خودرو دچار تحولی بزرگ شد. پژو به شریک ایران خودرو در ایران تبدیل شد و محصولات این شرکت را در شمار بسیار بالا در ایران به فروش رساند. پژو ۴۰۵، ۲۰۶، ۲۰۷ و پارس توانستند بخش بزرگی از بازار ایران را در اختیار بگیرند که سود قابل توجهی برای شرکت فرانسوی داشت. ایران خودرو با رنو، دیگر شرکت خودروسازی فرانسوی نیز همکاری کرد و ال۹۰، از محصولات ارزان‌قیمت این شرکت را به شکلی موفق در بازار ایران به فروش رساند. بسیاری از کارشناسان ایرانی باور دارند که با عدم مدیریت صحیح، ایران خودرو از شرکتی خودکفا به یک ابزار فروش برای شرکت‌های خارجی تبدیل شده‌است. با این وجود، این شرکت دو خودروی کاملاً اختصاصی سمند (۲۰۰۲) و دنا (۲۰۱۵) را تولید کرده‌است. سمند محصول سال ۲۰۰۲، نخستین خودروی ملی ایران نامیده شد.

تاریخچهویرایش

 
نخستین نشان ایران خودرو
 
نخست‌وزیر امیرعباس هویدا با پیکان خود.

شرکت ایران خودرو در مرداد ۱۳۴۱ با سرمایه‌ای نزدیک به یک‌صد میلیون ریال توسط برادران خیامی بنیان نهاده شد و در شهریور همان سال با شماره ثبت ۸۳۵۲ و شناسهٔ ملی ۱۰۱۰۰۳۶۰۷۹۴ در ادارهٔ ثبت شرکت‌های تهران به ثبت رسید. نخستین سری تولیدات این شرکت، اتوبوس‌های معروف به «ال‌پی» بودند که شاسی آن‌ها از آلمان وارد می‌شد.[۳][۴][۵]

در سال ۱۳۴۵، با قراردادی با شرکت روتس انگلستان، ایران ناسیونال برنامه‌ریزی تولید پیکان را انجام داد و از ۲۴ اردیبهشت ۱۳۴۶ کارخانهٔ ویژهٔ آن گشایش یافت و ساخت انبوه آن کلید خورد. از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ پیکان در مدل‌های کار، لوکس، جوانان، استیشن و وانت ساخته شد. انواع اتوبوس، مینی‌بوس و آمبولانس نیز در این سال‌ها در این شرکت تولید می‌شد. در سال ۱۳۵۲، شرکت هدف‌گذاری کرد که به خودکفایی برسد و محصولاتی تمام ایرانی به فروش برساند. در این راستا، چندین کارخانه و شرکت تامین‌کننده در سراسر ایران تأسیس شد. شرکت در سال ۱۳۵۶ دارای قصد جدی برای تولید جایگزین پیکان بود که با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ایران و عراق، پروژه کنسل شد و در نهایت این شرکت با پژوی فرانسه و شرکای خارجی برای تولید خودروهای جدید در ایران به توافق رسید.[۳][۴][۵]

 
پژو ۴۰۵؛ خودرویی که در محصولات بعدی ایران خودرو نیز از آن بهره گرفته شد.

در سال ۱۳۵۷ با توجه به نیاز به خودرویی جدید و اینکه تولید جایگزینی برای پیکان در دستور کار شرکت قرار گرفته بود، قراردادی با پژو بسته شد و تولید پژو ۳۰۵ در برنامه قرار گرفت اما با وقوع انقلاب ۱۳۵۷، تمامی صنایع ایران در اختیار دولت قرار گرفت و این قرارداد نیز فسخ شد. کمی پس از انقلاب ۱۳۵۷، اخباری مبنی بر تلاش جهت تخریب کارخانه‌های ایران ناسیونال پخش شد و برخی گروه‌های تندروی انقلابی، با ادامهٔ فعالیت این شرکت موافق نبودند. با انقلاب ۱۳۵۷ و وقوع جنگ ایران و عراق، صنایع ایران خودرو دچار ضرر، فرسودگی و مشکلات فراوان شد که تا اواسط دهه ۱۳۶۰ ادامه داشتند. در سال ۱۳۶۷ با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از سوی ایران و عراق، مقدمات ساخت پژو ۴۰۵ فراهم شد و این خودروی فرانسوی توانست فروش بسیار خوبی در بازار ایران داشته باشد. در سال ۱۳۶۸ همزمان با تأکید دولت ایران بر تولید خودروهایی که کاربری همگانی داشته باشند، ایران خودرو سالنی را برای تولید اتوبوس در نظر گرفت که این سالن در دو شیفت، سالانه ۶۰۰۰ دستگاه اتوبوس می‌ساخت. همزمان با توقف ساخت پیکان و نداشتن نیروی محرکه برای آن، پژو قراردادی با ایران خودرو بست و این شرکت تصمیم به نصب موتور ۵۰۴ بر روی پیکان گرفت. در سال ۱۳۷۰ نیز تولید پیکان دوباره آغاز شد و شرکت ساپکو بنیان نهاده شد.[۳][۴][۵]

در سال ۱۳۷۳ تدوین برنامه‌ای هفت ساله برای شرکت ایران خودرو صورت گرفت. افزایش تیراژ تولید بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه در سال نیز در همین سال رخ داد. از جمله اهداف استراتژیک در برنامهٔ هفت‌ساله، موضوع کیفیت خودروها و بهبود مستمر آن بود که در راستای آن، استاندارد ایزو ۹۰۰۰ و بهره‌مندی از نظام تضمین کیفیت در نظر گرفته شدند و تا پایان سال ۱۳۷۷، بسیاری از واحدهای تولیدی گواهینامه ایزو ۹۰۰۲ دارا بودند.[۳][۴]

نخستین خودروی ایرانیویرایش

 
سمند، نخستین خودروی ملی ایرانی.

با ایجاد مرکز تحقیقات، در دهه ۱۳۷۰ طراحی سمند روی پلت فرم پژو ۴۰۵ صورت گرفت و این خودرو در سال ۱۳۸۱ به تولید انبوه رسید. این برای نخستین‌بار بود که یک شرکت ایرانی، خودرویی با طراحی ویژه خود را می‌سازد و پس از این، ایران خودرو قادر بود طرح‌های گوناگونی بر روی سمند بگذارد و محصولات ویژهٔ خود را به فروش برساند. این خودرو توانست موفقیت بسیاری در فروش کسب کند و تولید آن تا دهه ۲۰۲۰ ادامه یافت. ادامه یافتن تولید خودرو به همان شکل پیشین، باعث شد ایرادات فراوانی به این خودرو گرفته شود که به دلیل به روز شدن استانداردها در جهان بوده‌است. بسیاری از کارشناسان به ایمنی و عملکرد این خودرو ایراد گرفته و معتقدند تولید آن نباید تا دهه‌ها به همان شکل ادامه می‌یافت.[۳][۴][۵]

دهه ۱۳۸۰ویرایش

در سال ۱۳۸۲، پروژه‌های پارس سال، سمند سال و پژو ۲۰۶ صندوق‌دار آغاز گردید و در سال ۱۳۸۳ نیز چند تغییر جزئی در خودروها اعمال شد و مدل‌هایی به آنان افزوده شد. در سال ۱۳۸۴، خودروی پیکان از فهرست محصولات شرکت ایران خودرو حذف شد. در این سال همچنین موتوری با عنوان «موتور ملی» پایه گازسوز طراحی شد. در سال ۱۳۸۵، خط تولید موتور ملی با حضور رئیس‌جمهوری ایران راه اندازی شد. در همین سال پروژه‌های فرامرزی تولید سمند آذربایجان، بلاروس، سوریه و ونزوئلا به بهره‌برداری رسیدند. در توافقی جدید با یک شرکت خارجی، در این سال ال نود، با همکاری شرکت رنو به فهرست محصولات شرکت افزوده شد. در سال ۱۳۸۶ نیز ایران خودرو خطوط تولید خود را تبریز، سنگال و مصر راه اندازی و محصول جدید سمند سورن به بازار ارائه نمود.[۳][۴]

در سال ۱۳۸۷، این شرکت خودرویی با نام رانا طراحی کرد که بر پایه محصولات شرکت‌های خارجی بوده‌است و شباهت بسیاری به پژو ۲۰۶ دارد. در این سال ایران خودرو به عنوان صادرکننده نمونه ایران، جایزه ملی صادرات را کسب کرد.[۳][۴]

در سال ۱۳۸۹، رکورد تولید ۷۵۵٫۵۵۵ دستگاه خودرو سبک برای نخستین‌بار در تاریخ خاورمیانه، توسط ایران خودرو انجام شد. نزدیک به نیمی از سهم تولید خودرو سبک کشور در اختیار ایران خودرو قرار گرفت و این شرکت در سودآوری و اشتغال‌زایی در ایران بسیار موفق عمل کرد.[۳][۴]

دهه ۱۳۹۰ویرایش

 
در دهه ۱۳۹۰، با وجود طراحی دومین خودروی اختصاصی ایران خودرو، با نام دنا (همچنین دنا پلاس)، این شرکت به عرضهٔ محصولات شرکت‌های خارجی همانند پژو و رنو ادامه داد و به دنبال توافق‌های جدید با این شرکت‌ها بود.

طراحی و تولید دناویرایش

خودروی دنا به شکل کامل توسط طراحان ایران خودرو طراحی شد و بر اساس اعلام این شرکت، مراحل طراحی و نمونه سازی دنا در کمتر از یک سال صورت پذیرفته‌است. این خودرو در فروردین سال ۱۳۹۰ رونمایی شد.[۳] بعداً همچنین محصولاتی بر پایهٔ دنا، عرضه شدند. همانند دنا پلاس که با امکاناتی همانند فرمان برقی و گیربکس اتوماتیک به بازار آمد.[۶]

ادامه عرضه خودروهای شرکت‌های خارجیویرایش

 
پژو ۵۰۸، از خودروهایی که قرار بود پس از برجام توسط ایران خودرو تولید شود و اهمیت ویژه‌ای برای شرکت پژو داشت. پژو این خودرو را با چند طراحی تولید کرده‌است.

اواخر سال ۱۳۹۰، ایران خودرو همچنان از رکوردشکنی‌های پی در پی تولید خود سود می‌برد که پژو پس از ۲۰ سال به همکاری با ایران خودرو پایان داد. کمی بعد نیز تحریم‌های علیه ایران هرچه بیشتر بر این خودروساز ایرانی فشار آوردند. با تمام مشکلات، ایران خودرو پس از برنامه جامع اقدام مشترک، دوباره با پژو به توافق دست یافت تا محصولات جدیدتر این شرکت را در ایران تولید و به فروش برساند.[۵] ایران خودرو در پسابرجام در تلاش بود تا با فیات و فولکس‌واگن نیز به توافقاتی برسد اما چنین نشد.[۵] پس از سرمایه‌گذاری قابل توجه ایران خودرو برای شراکت دوباره با پژو، باز هم این شرکت به دلیل تحریم‌ها علیه ایران، از توافق خارج شد و برنامه‌های همکاری ناتمام ماندند. با این حال گزارش‌هایی منتشر شد که نشان می‌داد ایران خودرو بر پلت‌فرم ۳۰۱ تسلط پیدا کرده‌است و امکان تولید خودروهایی بر پایهٔ آن را دارد.[۵]

تبدیل شدن به ابزار فروش شرکت‌های خارجیویرایش

پس از موفقیت‌های فراوان ایران خودرو در تولید و فروش خودروهای پژو و رنو در بازار ایران، بسیاری از کارشناسان ایرانی باور دارند که با عدم مدیریت صحیح، ایران خودرو از شرکتی خودکفا به یک ابزار فروش برای شرکت‌های خارجی تبدیل شده‌است. به نحوی که به جای سرمایه‌گذاری در طراحی و داخلی‌سازی خودروها، صرفاً محصولات شرکت‌های خارجی را برای آنان به فروش رسانده و بدون انتقال درست فناوری، برندهای آنان را تقویت می‌کند. بسیاری از کارشناسان مقایسه‌هایی میان ایران خودرو و رقبای آسیایی‌اش انجام داده و معتقدند که در این سال‌ها، در صورت تمرکز بر تحقیقات و طراحی، این شرکت می‌توانست بخش مناسبی از بازارهای جهانی را نیز در اختیار بگیرد.[۵] با این وجود، رسانه دنیای اقتصاد، ساخت و طراحی سمند را «گامی بلند در عبور از مونتاژ» اعلام کرده‌است.[۴]

بر اساس گزارشی در سال ۲۰۱۹، شرکت‌های فرانسوی رنو و پژو، سود قابل توجهی از بازار ایران به دست آورده‌اند و حضور نداشتن در ایران، به ضرر این شرکت‌ها و اقتصاد فرانسه است.[۷] آکسین چک که مقر آن در هانوفر آلمان است، در یک گزارش تحلیلی، میزان کاهش ارزش سهام شرکت پژو را به دلیل خروج از بازار ایران، ۱۵٫۷ درصد ارزیابی کرد.[۸]

محصولات و خدماتویرایش

برای مشاهده محصولات ایران خودرو لطفاً فهرست محصولات ایران خودرو را ببینید.

ایساکوویرایش

 
جشنواره نوروزی خدمات امدادی ایران خودرو

ایساکو شرکت تهیه و توزیع قطعات و لوازم یدکی محصولات ایران خودرو است که در تاریخ ۱۳۵۶/۸/۱ در قالب شرکت سهامی خاص بنیان نهاده شد. این شرکت دارای فروشگاه‌هایی در سراسر ایران است و محصولات آن دارای نشان تجاری این شرکت هستند.[۹]

امداد خودروویرایش

امداد خودرو شرکتی است که خدمات امدادی را در همهٔ ساعات شبانه‌روز در سراسر ایران ارائه می‌دهد و برای مشتریان ایران خودرو قابل دسترس است و در صورت داشتن کارت‌های آن، امکان استفاده از خدمات رایگان وجود دارد.

کارخانه‌هاویرایش

درون ایرانویرایش

  1. ایران خودرو خراسان: این شرکت در پنجم دی ماه ۱۳۷۹به منظور تولید انواع خودروی سواری و تجاری نظیر سدان، SUV، ون، وانت و کامیونت تأسیس شد.
  2. ایران خودرو تبریز: هم‌اکنون وانت آریسان و سمند و سمند سورن در ایران خودرو تبریز ساخته می‌شود.
  3. ایران خودرو سمنان
  4. ایران خودرو مازندران: شرکت ایران خودرو مازندران در سال ۱۳۸۹ با تولید تعداد ۱۹۱۷ دستگاه سمند سریر فعالیت خود را آغاز کرد.
  5. ایران خودرو آذربایجان
  6. ایران خودرو کرمانشاه: ظرفیت ساخت خودرو در این سایت ۳۰ هزار دستگاه در سال می‌باشد.

بیرون ایرانویرایش

ایران خودرو تاکنون در کشورهای ونزوئلا، سنگال، بلاروس، عراق، سوریه و جمهوری آذربایجان کارخانجاتی را برای تولید خودرو احداث کرده‌است. امیر خجسته، نماینده مجلس از همدان، به خبرگزاری فارس گفته‌است که شرکت ایران خودرو ۱۰۰ میلیون دلار، در کشور سنگال سرمایه‌گذاری کرده‌است، اما «هیچ تولید و منفعتی» نداشته‌است. به گزارش رادیو فردا، در میان سایت‌های تولیدی ایران خودرو در خارج از کشور، تنها سایت‌های تولیدی در سوریه و عراق و حدودی نیز آذربایجان توجیه اقتصادی داشته‌اند.[۱۰]

جمهوری آذربایجانویرایش

در سال ۱۳۸۵، نخستین کارخانه برون‌مرزی خودروسازی ایران در جمهوری آذربایجان گشایش یافت که به تولید خودروی سواری سمند با نام آذ-سمند می‌پرداخت. در آن زمان هنوز سمند امکان فروش جهانی را داشت. در اوایل فروش سمند در این کشور با استقبال نسبتاً مناسبی روبرو شد و وجود قطعات یدکی در زمان کوتاه یکی از دلایل خریداران بوده‌است. با شدت گرفتن تحریم‌ها و زیان‌ده شدن ایران خودرو در زمان ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد ایران خودرو دچار بحران شد و خط تولید سمند در آذربایجان، در سال ۱۳۸۹ بسته شد.[۱۰]

از دیدگاه قانونی و بازرگانیویرایش

سهامویرایش

سهامداران عمده ایران‌خودرو در پایان روز معاملاتی ۱۳۹۶/۹/۲۰[۱۱]
سهامدار درصد
شرکت تدبیر سرمایه آراد
  
۱۵٫۲۳٪
سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
  
۱۴٫۰۲٪
شرکت بازرگانی سپهر ایرانیان کیش
  
۱۰٫۶۲٪
شرکت سرمایه‌گذاری سمند
  
۱۰٫۲۴٪
شرکت نگار نصر سهم
  
۵٫۶۱٪
صندوق بازنشستگی کشوری
  
۴٫۹۸٪
شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران
  
۴٫۳۲٪
شرکت سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کشوری
  
۳٫۰۳٪
شرکت گروه مالی بانک پارسیان
  
۱٫۹۶٪
شرکت سرمایه‌گذاری صبا تأمین
  
۱٫۷۳٪
شرکت سرمایه‌گذاری صنعت و معدن
  
۱٫۰۸٪

ایران‌خودرو قانوناً یک شرکت سهامی عام بوده و سهام آن در بازار بورس اوراق بهادار تهران معامله می‌شود. هرچند دولت در ظاهر سهم کمی در آن دارد اما در حقیقت بازیگران دولتی و شبه‌دولتی نقش بسیار پررنگی در حاکمیت و مدیریت آن دارند.[۱۲]

بررسی‌ها نشان می‌دهد ایران‌خودرو با یک برنامه پیچیده توانسته ظرف چند سال سهام خود را بفروشد و بعداً خودش آن را تحت کنترل بگیرد. شرکت‌های زیرمجموعه ایران‌خودرو طی سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰ با خرید سهام شرکت مادر خود موفق به ایجاد پدیده سهام‌داری چرخه‌ای شدند، به‌گونه‌ای که مجموع میزان سهام تحت تملک تنها سه شرکت (نگار نصر سهم، سرمایه‌گذاری سمند و بازرگانی سپهر ایرانیان کیش که سهام دو تای اولی ۱۰۰٪ و سومی ۶۰٪ در اختیار ایران‌خودرو است) از ۷٫۳۸٪ به ۲۴٫۴۶٪ افزایش یافت.[۱۲]

خبرگزاری فارس در گزارشی در دی ۱۳۹۶ اعلام کرد که عملاً ۱۷٪ از سهام ایران‌خودرو تحت اختیار شرکت کروز، ۲۱٪ تحت کنترل دولت و نهادهای شبه‌دولتی، ۲۶٪ زیرمجموعه‌های خودش و تنها ۲۶٪ به سهامداران خرد تعلق دارد.[۱۱]

ناکارآمدی در بازارهای خارجیویرایش

به عنوان نخستین تولیدکننده خودرو در ایران، این شرکت تا به حال نتوانسته موفقیت چشمگیری در بازارهای خارج از ایران کسب کند.[۱۳] سرمایه‌گذاری‌های متعدد شکست خورده این شرکت در کشورهای گوناگون[۱۴] جهت احداث سایت‌های تولید خودرو طی سال‌های گذشته یکی پس از دیگری سندی بر سیاسی کاری و نبود برنامه‌ای مدون، علمی و عملی در صادرات شعاری این شرکت است. عمده دلیل شکست این پروژه‌ها را می‌توان در حمایت‌های غیراصولی دولت و ناکارآمدی این شرکت در بازار داخلی جستجو کرد.[۱۵] شرکت‌های بزرگ خودروسازی سایپا و ایران خودرو به لطف حمایت‌های بی‌دریغ دولت‌های پس از انقلاب از این شرکت‌ها و تضییع حقوق مصرف‌کنندگان داخلی امکان ادامه حیات یافته‌اند. رقابت در بازارهای جهانی نیازمند مقدمات و توانایی‌هایی است که تولیدکنندگان داخلی از آن‌ها بی‌بهره‌اند.[۱۶] روند دامپینگ مستمر ایران خودرو به عنوان بزرگترین شرکت سازنده و صادرکننده خودرو در ایران برای حفظ جایگاه ظاهری در صادرات حاصلی جز افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و در نتیجه افزایش قیمت و افت کیفیت بیشتر محصولات عرضه شده در بازار داخلی نداشته.[۱۷]

ایران خودرو پس از ناکارآمدی در بازار و البته انتقادات بسیار زیاد در زمینه امنیت بسیار پایین خودروها، اقدام به افزایش جزئی ایمنی در خودروها نمود. این افزایش باعث شد تا ستاره‌های ایمنی بعضی خودروها، ۱ رتبه افزایش داشته باشد که البته این افزایش کیفیت کماکان محل شک و تردید است و دستمایه انتقادات شبکه‌های خبری شده‌است.[۱۸]

دیدگاه‌ها پیرامون شرکتویرایش

  • محمد شریعتمداری در نشست هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از روند خصوصی‌سازی گفت: فقط ایران خودرو و سایپا در عالم خلق نشده‌اند بلکه خود بخش خصوصی اتاق بازرگانی با تجمیع سرمایه‌های خود می‌تواند یک شرکت خودروسازی ایجاد کند و سومین آن باشد که بنده نیز از آن حمایت می‌کنم.[۱۹]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۳ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۹ مارس ۲۰۱۳.
  2. "PressTV - IKCO, Iran's richest industrial company". Presstv.ir. Retrieved 2012-01-14.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ ۳٫۸ «معرفی ایران خودرو». www.ikco.ir. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ «رویای «ایران‌ناسیونال» در جاده مخصوص». روزنامه دنیای اقتصاد. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ ۵٫۶ ۵٫۷ تاریخچه صنعت خودرو، چاپ ۱، ۱۳۹۸.
  6. «دنا پلاس اتوماتیک با چه آپشن‌هایی به بازار عرضه می‌شود؟ + اینفوگرافیک». اقتصاد نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴.
  7. «کاهش سود شرکت‌های خودرو ساز فرانسوی رنو و پژو با خروج از بازار ایران». ایران اینترنشنال. ۲۰۱۹-۰۴-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴.
  8. 10 (۲۰۱۹-۰۵-۰۴). «کاهش ارزش سهام پژو در پی خروج از بازار ایران». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴.
  9. «ایساکو» دربارهٔ ما». www.isaco.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ «تولید خودرو ایرانی در ناکجاآباد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۴.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ پشت پرده مالکیت در ایران‌خودرو چیست؟ مدیرانی که همدیگر را منصوب می‌کنند، خبرگزاری فارس، ۶ دی ۱۳۹۶
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ دو مسیر خروج خودروسازان از سهامداری، چرا دولت بر ترکیب سهامداری خودروسازان نظارت نکرد؟ (۴۲۲۲)، روزنامه دنیای اقتصاد، ۲ دی ۱۳۹۶، ص. ۱۶
  13. «صادرات خودروی ایرانی، رؤیایی شکست خورده». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۱۰.
  14. http://www.finds.ir/news. «تولید آذ سمند در جمهوری آذربایجان؛ پروژه‌ای شکست خورده با سرمایه‌گذاری 14 میلیون دلاری». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۱۰.
  15. «چرا خودروسازی مزیت نسبی در تولید و صادرات ندارد؟».
  16. «سند ناکارآمدی».
  17. «چرا ایران خودرو در جا زد ولی هیوندای میلیاردی سود کرد؟». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۱۰.
  18. «افزایش کیفیت خودروهای ایران خودرویی، آری یا نه؟».
  19. «شریعتمداری: فقط ایران‌خودرو و سایپا در عالم خلق نشده‌اند - اخبار تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۲۵.

دیگر منابعویرایش

  1. آشنایی با شرکت ایران‌خودرو
  2. رؤیای «ایران‌ناسیونال» در جاده مخصوص

پیوند به بیرونویرایش