شهرستان خنج

یکی از شهرستان های استان فارس، ایران

شهرستان خُنج یکی از شهرستان‌های استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر خنج می‌باشد. جمعیت این شهرستان بر پایۀ سرشماری سال ۱۳۹۵ ه‍.ش برابر با ۴۱٬۳۵۹ تن بوده‌است. این شهرستان دارای وسعتی بیش از ۵٬۰۰۰ کیلومتر مربع و ۴۱٬۳۵۹ نفر جمعیت (آمار سال ۱۳۹۵) است. امکانات و صنایع این شهرستان شامل: شرکت نوشابه‌سازی خنج نوشینه، موزائیک سازی، ۲ کارخانۀ سنگ‌شکن، سدۀ گاز خنج، کارخانۀ خوراک دام، کارخانۀ قند خنج، نیروگاه ۱٬۰۰۰ مگاواتی در دست ساخت و ۲٬۵۰۰ هکتار نخلیات، ۳۰۰ هکتار مرکبات و ۱۸ رشته قنات، بیش از ۱٬۱۰۰ حلقه چاه است و دارای منابع عظیم گاز است.

شهرستان خنج
Khonj County Location Map (2020).svg
اطلاعات کلی
کشورFlag of Iran.svg ایران
استانفارس
مرکزخنج
سایر شهرهاخنج، محمله
بخش‌هامرکزی، محمله
نام‌های پیشینهُنگ، خُنگ،خوانیج
مردم
جمعیت۴۱٬۳۵۹ تن (۱۳۹۵)[۱]
مذهباهل سنت
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا۶۷۰ متر
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۷۱

پیشینهٔ تاریخیویرایش

خنج دارای بیش از ۱٬۳۰۰ سال دیرینگی و ده‌ها اثر گرانسنگ باستانی از روزگار اسلامی است. هُنگ در فارسی باستان به معنای گوشه و بیغوله بوده‌است. این نام در این موضوع بازتاب می‌یابد که خنج همواره دارای خانقاه‌ها و گوشه‌نشینان زیادی بوده‌است. «ناحیۀ خنج» از قریۀ بغرد تا کورۀ پانزده فرسخ، و عرض آن از تنگ باد تا چاه مینا ۹ فرسخ است. بلوک جرمشت از ناحیۀ خنج به لطافت هوا و فراوانی شکار مشهور است. خنج را در اصل «خُنگ» یا «هُنگ» به ضم خاء و سکون نون کاف فارسی به معنی کُنج و گوشه نوشته شده‌است. در قدیم شهر خنج دارای شش هزار خانۀ مسکونی بوده‌است. همچنین دارای مساجد، کاروانسرا، مدارس، حمام‌ها، عمارت خیریه بوده‌است. از صحن جامعه‌اش و گچ بری رواق آن توصیف زیادی شده‌است. خنج در حدود ۱ یا ۲ سده پیش حدود ۲۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت داشته که متأسفانه این جمعیت در پی بیماری‌هایی که در نظر مردم آن زمان (دَردهِ) به معنای دردی مبهم که در واقع همان سرخک امروزی است و عواملی از جمله جنگ‌ها و ناامنی‌ها از ۲۰۰٬۰۰۰ به ۲۰۰ نفر می‌رسد، تعداد انبوه گورستان‌های بسیار قدیمی و قبرهایی که فقط چند سنگ به دور آن قرار دارد گویای این موضوع می‌باشد؛ تعداد زیادی از این جمعیت که درصد زیادی از آنان کودکان و نوجوانان بوده‌اند بر اثر بیماری مذکور از جمعیت خنج کاسته شده‌اند.

بناهای زیر از جمله بناهای ثبت شده در آثار باستانی استان فارس می‌باشد که قدمت آن‌ها به سدۀ هفتم هجری می‌رسد:

  • مقبرۀ شیخ حاجی محمد.
  • مقبرۀ کاکا مخرالدین (واقع در مسجد کاکا فخر‌الدین).
  • مقبرۀ شیخ شعیب خنجی.
  • مقبرۀ شیخ عفیف‌الدین و شیخ قاضی حسن که در یک مکان هستند.
  • سر در مسجد جامع ساخته‌شده از سنگ و ملات آن زمان که اکنون به صورت دو ستون بزرگ و بلند در مسجد جامع قرار دارد.
  • منار دانیال که نیمی از آن طی سال‌های اخیر فرو ریخته است و قدمت آن به بیش از ۸۰۰ سال نیز می‌رسد.
  • آتشکدۀ محلچه (پیش از ورود اسلام).

در مقبرۀ شیخ حاجی محمد سنگ‌هایی قدمتی در ابعاد مختلف وجود دارد که بر روی آن‌ها آیاتی از قرآن کریم با خطی که با خط امروزی متفاوت و به راحتی قابل خواندن نیست اما بسیار مرتب، حک شده‌است.

خنج در سفرنامهٔ ابن بطوطهویرایش

ابن بطوطه مراکشی در سال ۷۴۸ هجری قمری از لار عبور نموده‌است و به «خنج» رفته‌است. وی شرح این رحله در سفرنامۀ خود که به زبان عربی نوشته شده‌است و به سفرنامۀ ابن بطوطه معروف است چنین بیان نموده‌است: در این بیابان رهسپردیم تا به کهورستان رسیدیم به (فتح کاف، واو و را) و آن شهری است کوچک، در آن جوی‌ها و بستان‌ها وجود دارد و بسیار گرم است، سپس از آنجا گذشته و سه روز در بیابان رهسپردیم و به شهر لار رسیدیم که آخرش (ر) است. لار شهری بزرگ با چشمه‌های بسیار و آب‌های جاری و بوستان است. از لار به شهر (خنج بال) مسافرت کردیم و ضبط نام آن به ضم خاء معجم است. گاهی به جای خاء، ها گویند و (هنج بال) بانون ساکن و جیم است و باالف و لام بسته‌است.

«بال» همان (فال) است که بلوکی بزرگ در حوالی بلوک معروف اسیر در لارستان قدیم است؛ و امروزه جزء «بیخۀ فال و گله‌دار» لارستان می‌باشد. ابن بطوطه (خنج و بال) با واو عاطفه ذکر کرده‌است چنین تصور می‌رود که نام‌های «خنج» و «فال» که دومنطقهٔ آباد آن روزگار در همسایگی هم واقع بوده‌اند، باهم ذکر می‌کرده‌اند چنان‌که فال و اسیر را هم در کنار هم ذکر می‌کردند. آیت‌الله سید علی‌اکبر فال اسیری نمونه‌ای از این هماهنگی است و به تدریج کثرت استعمال آن را به صورت یک کلمه درآورده بوده‌است.

پیشینهٔ تاریخی خنج در لغت‌نامۀ دهخدا[۲]ویرایش

خنج. [خ ُ] (اِخ) نام یکی از دهستان‌های شش‌گانهٔ بخش مرکزی شهرستان لار بوده‌است، به‌حدود و مشخصات زیر: شمال: دهستان بیدشهر و بنارویه و افرز از شهرستان فیروزآباد، جنوب دهستان‌های اردو بیرم، خاور دهستان حومهٔ لار، باختر دهستان علامرودشت بخش کنگان. این دهستان در شمال باختری بخش واقع و در شمال آن کوهستان لیتو و در جنوب آن کوه گوگردی قرار گرفته. هوای آن گرم و خشک و آب مشروب آن از رودخانهٔ قره‌آغاج و قنات و چاه و چشمه است. کشاورزی این دهستان بیشتر دیم است. محصولات آن عبارتند از: غلات و خرما و برنج و پنبه و تنباکو و کنجد و لبنیات. شغل اهالی زراعت و گله‌داری و کسب و صنایع دستی معموله قالی و گلیم بافی است. این دهکده از ۴۰ آبادی بزرگ و کوچک تشکیل شده و تعداد نفوس آن در حدود ده هزار نفرند و قراء مهم آن عبارتند از: سه ده؛ بیخومه بیغرد؛ تخته، سلف آباد؛ گرهشت؛ گورده؛ زنگ و مهمله؛ هفتوان. مرکز دهستان قصبهٔ خنج است و طایفهٔ عمله از ایل قشقایی در آن محل سکنی دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۷۷). رجوع به فارسنامهٔ ناصری شود.

مردمویرایش

شهرستان خنج، براساس سرشماری رسمی سال ۱۳۹۵، تعداد ۴۱٬۳۵۹ تن و شهر خنج، ۱۹٬۲۱۷ تن جمعیت داشته‌است.[۱]

مردم خنج دو گروه ترک و فارس هستند.

فارس های خنج به زبان اچمی با گویش خنجی و دین فارس های خنج اسلام و مذهب مردم خنج از اهل سنت از شاخه شافعی هستند، یعنی از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند.

و ترک های این شهرستان از ایل قشقایی هستند و به زبان ترکی قشقایی سخن می گویند و از شیعه هستند. [۳]


کاربر ناشناس

دانشگاه‌هاویرایش

در حال حاضر دانشگاه‌های پیام نور و دانشگاه آزاد اسلامی در خنج فعال هستند که در دانشگاه آزاد رشته‌های زیر تدریس می‌شود:

  • مهندسی و کاردانی عمران
  • مهندسی و کاردانی معماری
  • مدیریت بازرگانی
  • کاردانی کامپیوتر
  • کاردانی دامپزشکی
  • کاردانی تکنولوژی

تقسیمات کشوریویرایش

شهرها: خنج

شهرها: محمله

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  2. «دیکشنری آنلاین آبادیس - معنی خنج». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۲-۲۱.
  3. [۱]
  • ابن بطوطه، بن عبدالله، محمد، (تحفه النظار فی غرایب الأمصار و عجائب الأسفار) ، دار احیار العلوم، بیروت، چاپ سال ۱۹۸۷ میلادی به (عربی).
  • اقتداری، لارستانی، احمد. (لارستان کهن) ج۱. چاپ اول، شرکت انتشارات جهان معاصر، تهران چاپ اول، سال ۱۳۷۱ خورشیدی.
  • خبرگزاری مهر[پیوند مرده]