خنج

یکی از شهرهای استان فارس، ایران

خُنْج شهری است در جنوب استان فارس که در فاصله ۲۷۰ کیلومتری شیراز و ۱۱۰ کیلومتری  خلیج فارس می‌باشد. این شهر مرکز شهرستان خنج است. خنج بر اساس آمار سرشماری نفوس و مسکن ۱۳۹۵ دارای ۱۹٬۲۱۷ تن جمعیت گزارش شده است.[۲]  که از این نظر  بیست و پنجمین شهر استان فارس و سیصد و پنجاه و چهارمین شهر ایران به شمار می رود.[۳] روستاهاي خنج شامل سده. كهنويه. دهنو. بيغرد . چاه طوس و... كه بزرگترين روستاي شهرستان خنج بيغرد ميباشد با جمعيت 4800نفر

خنج
کشور ایران
استانفارس
شهرستانخنج
بخشمرکزی
نام(های) دیگرکُنجِ اولیاء
نام(های) پیشینهُنگ ، هُنگ بال ، کنج
مردم
جمعیت۱۹٬۲۱۷ تن[۱]
رشد جمعیت۲٫۳٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
مساحت۵٬۰۰۰ کیلومترمربع
ارتفاع۶۷۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۹ (زمستان)
۳۸ (تابستان)
میانگین بارش سالانه120 تا 140 میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه45 تا 60
اطلاعات شهری
شهردارشهرام محمودپور
پیش‌شمارهٔ تلفن0715262
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۱۳۱۷
خنج بر ایران واقع شده‌است
خنج
روی نقشه ایران
۲۷°۵۳′شمالی ۵۳°۲۶′شرقی / ۲۷٫۸۹°شمالی ۵۳٫۴۳°شرقی / 27.89; 53.43

خنج در ارتفاع ۶۷۰ متری از سطح دریا [۴] در منطقه رشته کوه های زاگرس واقع شده است. خنج در دشت خنج از شمال و جنوب به وسیلهٔ کوه‌ ها محصور شده‌است.آب و هوای خنج به طور کلی گرم و خشک است و در زمستان ها هوا معتدل و در تابستان ها هوا بسیار گرم است و ناحیه نیمه خشک استان را دربر می گیرد.[۵]


بنا بر احتمال بنای ابتدایی شهر خنج در اطراف قلعه توانگر که بر روی فلاتی شکل گرفته است تشکیل شده است. این قلعه که در قسمت شمالی شهر است حکایت از وجود آبادی سه هزار ساله و پیش از آن دارد. بر این قلعه حکام نیمه مختار فرمان می راندند. اکنون نیز از قلعه توانگر آثاری باقی است از جمله برج دیدبانی، بارو، حصار، آب‌انبارو... این منطقه اکنون استحفاظی است.[۶][۷]

مردم خنج اچمی بوده و زبان رایج ایشان نیز اَچُمی است خنج پس از لارستان دومین شهر شاخص اچمی ها است. .[۸] [۹] [۸]شهر خنج با دارا بودن بیش از 20 اثر تاریخی از دوره‌های مختلف که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند، یکی از شاخص ترین شهر های تاریخی استان فارس محسوب می‌شود.

[نیازمند منبع]

این شهر بر اساس آمار سرشماری نفوس و مسکن ۱۳۹۵ دارای ۱۹٬۲۱۷ تن جمعیت است.[۱] ارتفاع خنج از سطح دریا ۶۷۰ متر است. فاصله‌اش با خلیج فارس ۱۱۰ کیلومتر و با شیراز ۲۷۰ کیلومتر می‌باشد.

نامویرایش

در مورد ریشه نام احتمالات زیادی داده شده است که دو دیدگاه نسبت به باقی دیدگاه ها شاخص تر است.

صورت اولیه آن «هُنگ» از واژه اوستایی و زرتشتی است اما به مرور به «هُنج»، «خُنگ» و خنج تبدیل یافته است.که این خود نشان دهنده پیشینه بسیار کهن این سرزمین است.[۱۰]

همچنین معنای شادی و جشن برای خنج با واقع شدن آن در مجاورت روستای«سَدِه» در پنج کیلومتری شمال خنج مطابقت دارد، چرا که جشن سَده از جمله جشن های زرتشتی در محل این روستا برگزار می شده و احتمال دارد که نام خنج نیز به این منظور به کار رفته باشد.[۱۱]

در روایتی دیگر پس از ورود اسلام به فارس وسقوط کاریان و آتشکده آذرفرنبغ، زرتشتیان بسیاری از دانایان و پیشوایان به خنج عزیمت نموده و در جوار بزرگان و علمای اسلام تربیت شدند، از این رو خنج به «کُنج اولیاء» معروف شد، اصطلاحی که امروزه نیز بین عامه مردم رواج دارد.[۱۲]

در تذکره های قدیمی تعبیر «کُنج =خُنج» به کار رفته است و در زبان محلی رایج در منطقه لارستان ، کنج به معنای زاویه و خانگاه به کار برده می شود. از این رو به دلیل رواج تصوف و خانقاه ها و زاویه های متعدد در خنج پس از قرن ششم هجری، خنج به معنای گوشه نشینی و زاویه نیز در نظر گرفته شده است.[۱۳]

پیشینهٔ تاریخیویرایش

 
درگاه خنج

دوران باستانویرایش

قديمي ‌ترین متون تاریخی نام این شهر را «هُنگ» ضبط کرده‌اند. بعدها به اشکال گوناگون: «هونج»، «خُنگ»، «خوانج»، و «خُنج» درآمده‌است. با توجه به شواهد تاریخی که از این پس مورد بررسی قرار خواهد گرفت، نام اولیه این شهر نمایانگر نوعی بافت فرهنگی و معنوی بوده که از طریق ایجاد «خانقاه» و «زاویه» های گوناگون، به ویژه پس از قرن ششم هجری، خود را نشان داده‌است. با این تعبیر ساختار اصلی شهر بر بنیاد فرهنگی و معنوی پایه‌گذاری شده و به همین جهت آن را «هنگ» که به معنای عمومی جایگاه گوشه نشینان و عبّاد و زهّاد است، نامیده‌اند. در محدودهٔ فرهنگی لارستانِ کنونی دو روستا یکی در منطقه «گوده» واقع در بخش بستک با نام «ده هُنگ» و دیگری در چند کیلومتری «خنج» با نام «هُنگ نو» وجود دارد که وجه تسمیهٔ اولی به خاطر استقرار یکی از روحانیان معروف تیرهٔ «قتالی» و ایجاد خانقاه و زاویه در آن دیار به این نام معروف شده نام اصلی این شهر در طول تاریخ دگرگون شده و شکل کنونی «خنج» را یافته‌است. تعبیر «کنج خنج» که در تذکره‌های قدیمی به کار رفته‌است، خود دلیل دیگری بر وجه تسمیه آن می‌باشد. اصولاً در زبان محلی رایج در منطقه کنج، به معنای «زاویه» و «خانقاه» به کار برده می‌شود. هم‌اکنون روستایی در منطقه «گوده» با نام «کُنجی» وجود دارد که بنیان‌گذار آن یکی از سادات معروف «قتالی» است که حدود یک صد و اندی سال پیش، از مقر اصلی خانوادگی اش در «چاه بُنارد» به این محل کوچ نموده و در آن جا به عبادت و ریاضت مشغول می‌گردد و مردم آن دیار به همین دلیل آن جا را «کنچی» به معنای زاویه و خانقاه نامیده‌اند و سادات «کنچی» در لارستان معروف می‌باشند و هم‌اکنون نیز روزانه زوّار بسیاری جهت ادای نذر و نیاز و حاجات خویش به آن دیار دور افتاده سفر می‌نمایند با این شواهد می‌توان پی برد که اساس و بنیان شهری «خنج» بر مبنای استقرار «خانقاه» و «زاویه» مشایخ طریقت بوده و به همین دلیل «هنگ» نامگذاری گردیده‌است و احتمالاً قبل از استقرار مجامع فرهنگی اسلامی، به نام دیگری مشهور بوده‌است. هنوز هم در روایات محلی نام قدیم «خنج» را «کوشک» می‌دانند که احتمالاً متعلق به دوره‌ای پیش از رونق فرهنگی آن، طی قرون اولیهٔ اسلامی تا قرن چهارم می‌باشد.

خنج در مسیر دریایی ابریشم کهنویرایش

خنج به عنوان یکی از شهرهای تاریخی‌در جنوب استان فارس در طول قرون متمادی همواره دستخوش تغییر و تحولات بوده است. موقعیت خاص جغرافیایی این منطقه باعث شکل گیری یکسری مناسبات با دیگرمناطق همجوار خود شد که نتیجه آن به وجود آمدن راه های تجاری برایارتباط با دیگر مناطق بوده است. از مهمترین این مناطق سیراف میباشد که به عنوان اصلی ترین بندر تجاری درمسیر دریایی ابریشم نقش ایفا می کرد. مسیر دریایی ابریشم به مسیری گفته می شود که ازبنادر جنوب چین به اقیانوس هند و از آنجا به خلیج فارس ختم می شد که به جاده ادویه نیز معروف است این مسیر پس از رسیدن به مناطق شمالی خلیج فارس از جمله سیراف به جاده ابریشم متصل و به داخل ایران می‌رفت. یکی از مسیرهایی که سیراف را به داخل فلات ایران مرتبط می ساخت مسیری بود که از طریق  مناطقی مانند «کُران»، «گله دار» و «فال» می گذشت و به خنج می رسیدو از آنجا به شیراز و در نهایت به فلات ایران ختم می شد.. نقش خنج همانند دیگر مناطق پس کرانه ای نقشی کلیدی و تعیین کننده است چرا که خنج پس از آن که در قرون سوم و چهارم در اثر مبادلات تجاری با سیراف به شکوفایی اقتصادی می رسد حتی پس از افول سیراف نیزجایگاه خود را حفظ می کند و در قرون بعدی به خصوص در قرن هشتم هجری، خنج در اوج مناسبات فکری وفرهنگی با دیگرمناطق به سر می برد که وجود تعداد زیادی خانقاه متعلق به این دوره در خنج گواه براین مطلب است. این مسئله تا قرن دهم ادامه پیدا می کند.[۱۴]

خنج در سفرنامه ابن بطوطهویرایش

ابن بطوطه، محمد بن عبدالله، اهل طنجه در مراکش، از علمای معروف حنفی مذهب (از مذاهب چهارگانه بزرگ اهل سنتجهانگرد معروف به مارکوپولو جهان اسلام و تاریخ نویس در سال ۷۴۸ هجری قمری عبور نموده‌است و به «خنج» رفته‌است. وی شرح این رحله در سفرنامه خود که به زبان عربی نوشته شده‌است و به سفرنامه ابن بطوطه معروف است چنین بیان نموده‌است: در این بیابان رهسپردیم تا به کهورستان رسیدیم به (فتح کاف، واو و را) و آن شهری است کوچک، در آن جوی‌ها و بستان‌ها وجود دارد و بسیار گرم است، سپس از آنجا گذشته و سه روز در بیابان رهسپردیم و به لار رسیدیم که آخرش (ر) است. از لار به شهر (خنج بال) مسافرت کردیم وضبط نام آن به ضم خاء معجم است. گاهی به جای خاء، ها گویند و (هنج بال) بانون ساکن وجیم است و باالف ولام بسته‌است.در این سفر با قطب اولیا وقت یعنی شیخ عبدالسلام خنجی ، مباحثه داشته و بخشی از آن بدین شرح است:((... در اسال 733 ه. به خنج وارد شدیم. شنیدیم که در همان خنج باز زاویه دیگری هست(غیر از زاویه شیخ ابودلف که مقصود به شیخ عبدالسلام بود) که جمعی از صلحا و عباد به سر می بردند. شب به سراغ آنان رفتم مردمی بودند بزرگوار که آثار عبادت بر وجناتشان هویدا بود و رنگ های زرد و بدن های نحیف و چشمان اشکبار داشتند. من که وارد زاویه آنان زاویه آنان شدم طعام آوردند و پیر آن قوم(شیخ عبدالسلام خنجی) بانگ بر زد که (پسرم محمد را بگویید بیاید). محمد در گوشه ای نشسته بود و وقتی پیش آمد از ضعف عبادت چنان می نمود که گویی از گور برخاسته، سلام کرد و نشست. پیر گفت:((پسرم، با این مهمانان در غذا موافقت کن تا از برکات آنان برخوردار گردی)). پسر که روزه دار بود با ما به طعام نشست و افطار کرد. این جمع همه شافعی مذهب (یکی از مذاهب بزرگ اربعه اهل سنت) و پس از طعام مراسم دعا انجام گرفت و به منزل خود مراجعت نمودم.))[۱۵]

آثار تاریخیویرایش

 
یک بادگیر قدیمی در خنج

مسجد جامع سلجوقی و سردر مسجدویرایش

مسجد جامع خنج مجموعه‌ای از معماری و آثار تاریخی متعلق به سدهٔ هشتم هجری است. گفته می‌شود مسجد جامع قدیم خنج مانند مسجد عتیق شیرازاست.سر در مسجد جامع خنج مربوط به سدهٔ ۷ تا ۸ ه.ق است و در کنار مسجد جامع سلجوقی واقع شده است و این اثر در تاریخ ۲۳ فروردین ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۶]

برکه میر شریفویرایش

برکه میرشریف مربوط به دوره تیموری است بزرگترین برکه (آب انبار) سر پوشیده در خنج و حومه است که توسط میرشریف یکی از حکام فارس ساخته شده است باشماره 12707 به ثبث آثار ملی ایران رسیده است.[۱۷]

 
نمایی از معماری داخلی حمام خانی

حمام خانیویرایش

این حمام که از آثار دوران قاجاریه است همانند دیگر حمام های تاریخی شامل رختکن، تُن و گرمخانه و خزینه می باشد. این اثر در سال 1354 به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

قلعه شاه آرینویرایش

این قلعه در دامنه کوه قلاتو قرار دارد،قلعه شاه نشین در بلند ترین قله ارتفاعات قلاتو بین خنج و سده واقع شده است. اکنون آثاری از حصارر های سنگ و گچ و حوض وآب انبار در سراسر این رشته قلات مشهود است.این بنا مربود یه عصر ساسانی بوده است.[۱۸]

 
نمایی از یک گاوچاه قدیمی

برکه شیخویرایش

این برکه که در مرکز شهر و در کنار یکی از شریان های اصلی شهر قرار دارد متعلق به دوره قاجار است و در سال 1384 باشماره 12696 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیره است.[۱۹]

سنگ فرش جاده ابریشم کهن (دیگ اشکن)ویرایش

با توجه به اهمیت راه ابریشم که از مسیر کاریان به خنج و سیراف می رفته است.این مسیر در زمان شاه اُزیر (اُزیروس) قسمت هایی از این راه معروف با سنگ و ساروج فرش شده که هنوز آثاری از آن مشهود است.[۲۰]

مجموعه دانیالیهویرایش

مجموعه دانیالیه که شامل خانقاه، مناره و آرامگاه شیخ دانیال خنجی است. از بناهاي تاريخي و جاذبه‌ هاي گردشگري شهرستان خنج و متعلق به قرن هشتم هجري است كه به دستور سلطان قطب‌ الدين تهمتن ‌بن سلغور حاكم هرمز كه از مريدان شيخ دانیال بود ساخته شده است. محوطه شیخ دانیال خنج مجموعه ای از معماری قرن هفتم و هشتم هجری همزمان با زمامداری ایلخانان مغول در ایران است. این اثر در تاریخ ۱ مرداد ۱۳۵۳ با شمارهٔ ثبت ۹۷۵ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۲۱]

 
سد میر شریف در فصل آبگیری

مقبره امرای سلجوقیویرایش

گورستان سلاطین سلجوقی که قبرهای چندتن از پادشاهان در آن وجود دارد،با شماره 12689 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.[۲۲]

بقعه شیخ عبدالسلام خنجیویرایش

مقبره شاه شیخ عبدالسلام خنجی، از ابنیه باستانی و مذهبی دیرینه شهر خنج است که قدمت این بنا به درستی مشخص نیست اما تعمیرات انجام شده در این بقعه در دوره صفوی نشان از اهمیت این مکان مقدس در ادوار مختلف تاریخی دارد.مدفن شیخ عبدالسلام از بناهای ارزنده در نوع خود محسوب می‌شود که باتوجه به ارزش‌های تاریخی، فرهنگی توسط اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس در تاریخ دي‌ماه 1352 با شماره 962 آثار ملی ایران شده است.[۲۳]

 
یک برکه(آب انبار) در دشت خنج

بقعه شیخ شمس الدین محمد ابونجم خنجیویرایش

آرامگاه شیخ ابونجم خنج، از بناهای دوران اسلامی(قرن هشتم)، می باشد. این بنا با مصالح لاشه سنگ و ملاط گچ احداث شده است. وجود این بقعه به مسجد جامع خنج و سردر معروف آن نیز اعتبار خاصی بخشیده است . بقعه شیخ ابونجم خنج در محله حاج شیخ محمد ابونجم واقع است.تبدیل پلان مربع به دایره و سپس گنبد بوسیله فیلپوش از ویژگیهای این بنا است. این اثر در تاریخ ۱۳۷۸/۰۱/۲۳ به شماره ۲۳۱۷ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.[۲۴]

 
نمایی از معماری مسقف بقعه کاکافخرالدین

بقعه کاکا فخر الدینویرایش

این بنا که مدفن یکی از عرفای نامی خنج است دارای معماری ایلخانی است.تزئینات این بقعه از ارزش بسیار زیادی برخوردار است که در سایر بناهای نتبرکه فارس نظیر آن دیده نمی شود.این اثر به شماره 21323 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۲۵]

زمین‌شناسیویرایش

از جمله پدیده‌های ساختاری می‌توان به گسله‌های اساسی در سامانه گسیختگی‌های گستره نامبرده که در زیر به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

پهنه گسلی خنجویرایش

این پهنه گسلی با روندی نزدیک به ۷۰ درجه شمالی باختری دامنه شمالی کوه قره قزلی را متأثر ساخته و پس از شهر خنج دردشت خنج و دامنه جنوبی این دشت ادامه می‌یابد. این پهنه گسلی شامل دسته‌ای از گسل‌های باراستای نزدیک به ۷۰ درجه شمال باختر است که بخش‌های شمالی شهر خنج را دربرمی گیرد. چنان‌که دربرش ساختاری زیرنقشه نمود دارد این پهنة گسلی درگروه گسله‌های طولی با مولفة اصلی راندگی همراه با حرکات راست بر قرارگرفته‌است. شیب سطح گسله‌های این پهنه گسلی بگونه‌ای معمول روبه شمال خاور است.

دسته گسلی خنجویرایش

این دسته گسلی دارای خمش‌های ناگهانی درراستای خود می‌باشند، بگونه‌ای که بخش‌هایی از آن دارای روند ۷۰ درجه شمال خاوری، بخش‌هایی دارای روند خاوری – باختری و بخش‌هایی ۵۵ درجه شمال باختری می‌باشد. گسل هفت وان جنوب تاقدیس کوه سیاه و بخش‌هایی جنوبی تر آن را متأثر ساخته‌است. دسته گسلی محمله: این گسیختگی‌ها باسازوکار راستالغز تا مورب لغز درگروه گسله‌های مایل تاقدیس کوه تنگ خور را متأثر ساخته‌است. درشمار بهم ریختگی‌های ساختاری و تغییرات پی آمده از جنبش این گسیختگی درتاقدیس کوه تنگ خور می‌توان به انحراف و جابجائی افقی همراه با حرکات راست بر درمحور تاقدیس یادشده اشاره کرد. پایان‌نامه زمین‌شناسی خنج- یزد تابستان ۱۳۸۹-مهندس فردین شهریاری کارشناسی ارشد پترولوژی

اقلیمویرایش

خنج، مرکز شهر ستان خنج در890/27 درجه عرض شرقی و 437/53 درجه شمالینصف النهار گرینویچ قرار دارد. که از جنوب به شهرستان های لامرد و مهر و از شمال به شهرستان قیر و کارزین و جهرم و از شمال شرق به شهرستان لارستان و از شرق به شهرستان اوز محدود می شود. خنج در ابتدای دشتی وسیع در کوهپایه های زاگرس جنوبی قرار دارد . فاصله آن تا خلیج فارس ۹۰ کیلومتر. ارتفاع آن ۱۰۴۴ متر می باشد.[۲۶]

خنج در بیشتر روزهای سال با آب و هوای گرم مواجه است. اما در عین حال جزو مناطق پر بارش استان فارس است.[۲۷] پس از بارش باران و آب گیری دریاچه فصلی خنج میزبان پرندگان مهاجر در فصل های پر بارش به خصوص زمستان می باشد.[۲۸]

رهاوردویرایش

 
یک بشقاب حلوا خرمای خنجی

افراد سرشناسویرایش

دوران معاصر:

دوران کهن:

آموزش عالیویرایش

 
نمایی از ساختمان دانشگاه آزاد

دانشگاه آزاد اسلامی واحد خنجویرایش

این دانشگاه نیز توسط عبدالله اسد زمانی خنجی که یکی از تجار خنجی ساکن کویت بود ساخته شد و در سال 1375 افتتاح شد.این دانشگاه اولین دانشگاه آزاد خوابگاه دار کشور بود و دانشجویانی از سراسر ایران در این واحد تحصیل کرده اند. این واحد دانشگاه آزاد در رشته‌های مهندسی، عمران، معماری، علوم انسانی،حقوق، علوم تربيتي، دامپزشکی، ریاضیات در مقاطع کاردانی و کارشناسی دانشجو می‌پذیرد.[۵۰]

دانشگاه پیام نور واحد خنجویرایش

ساختمان این دانشگاه توسط برادران دانیالی ساخته شد و در پي سفر رياست محترم جمهوري به استان فارس و شهر خنج و تصويب ايجاد يك واحد دانشگاهي در شهرستان خنج در سال 1386 تأسيس گرديد.این واحد دانشگاه پیام نور در رشته های مهندسی، علوم انسانی در مقطع کاردانی و کارشناسی دانشجو می پذیرد.[۵۱]

امکانات شهریویرایش

بیمارستانویرایش

بیمارستان نبی اکرم (ص) خنج یک بیمارستان دولتی که توسط مردم محلی ساخته شده است. تعداد تخت مصوب بیمارستان 113 تخت است. سرویس های تخصصی این بیمارستان شامل : جراحی عمومی، زنان و زایمان، داخلی، اطفال و نوزادان، چشم، گوش و حلق و بینی، قلب، اورولوژی، NICU ،Icu، اعصاب و روان، مغز و اعصاب و ارتوپدی است. خدمات پاراکلینیک موجود عبارتند از: آزمایشگاه، رادیولوژی، سونوگرافی، سی تی اسکن، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش، نوار مغز، نوار عصب و عضله و  ماموگرافی، CT  OPG، اندوسکوپی و تغذیه و رژیم درمانی و کلینیک دیابت و فشار خون)نقش مهمی در حفظ و ارتقاء سلامت مراجعین محترم دارد .[۵۲] [۵۳]

کتابخانه‌هاویرایش

کتابخانه مرکزی پیامبر اعظم(ص)ویرایش

این کتابخانه در مرکز شهر قرار دارد و دهه 50 ساخته شد. این کتابخانه برای چندین دهه کتابخانه اصلی شهر است..[۵۴]

کتابخانه صابرینویرایش

کتابخانهٔ صابرین نیز بودجه شخصی یک خیر محلی ساخته شده‌است.این کتابخانه شامل مخزن کتاب با گنجایش بیش از چند هزار جلد، سالن‌های مطالعهٔ آقایان و خانم‌ها است. این کتابخانه در تاریخ1380 به مساحت240 مترمربع تاسیس شد.[۵۵]

[۵۶]

نمایی از میدان بسیج خنج

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران.
  2. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام جمعیت شهر2 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  3. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :0 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  4. «پایگاه ملی نام های جغرافیایی ایران». gndb.ncc.gov.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  5. خنج دارالاولیاء فارس/کتاب اول/جغرافیای خنج/ص32.
  6. خنج دارالاولیاء فارس/ محمد نور نوری1384
  7. خنج دارالاولیاء فارس/کتاب اول/تاریخ خنج قبل از اسلام/ص335.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام دانشنامه2 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  9. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :1 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  10. محمد امین خنجی،مشاهیرنامه خنج،ص116.
  11. خنج دارالاولیاء فارس محمد نور نوری 1384
  12. خنج دارالاولیاء فارس محمدنور نوری 1384
  13. خنج گذرگاه باستانی لارستان، محمد باقر وثوقی، 1374
  14. «رابطه ي تجاري خنج با خليج فارس در تاريخ ميانه ي ايران». rasekhoon.net. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  15. خنج دارالاولیاء فارس ص 578-579.
  16. سیستم، مدیر. «گشتول - مسجد جامع خنج». gashtool.com (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  17. 10 (۲۰۰۶-۰۱-۳۱). «پنج اثر تاریخی خنج فارس در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  18. خنج دارالاولیاء فارس.محمدنور نوری.1384
  19. 10 (۲۰۰۶-۰۱-۳۱). «پنج اثر تاریخی خنج فارس در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  20. خنج دارالاولیاء فارس.محمد نور نوری.1384
  21. 2487 (۲۰۲۰-۰۹-۱۳). «کاوش در محوطه آرامگاه شیخ دانیال خنج». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  22. 10 (۲۰۰۶-۰۱-۳۱). «پنج اثر تاریخی خنج فارس در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  23. «مدفن شیخ عبدالسلام خنج؛ جاذبه‌اي تاريخي مذهبی». ایسنا. ۲۰۱۴-۱۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  24. «گردشگری مجازی فارس | Virtual tourism in Fars». www.fafarschto.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  25. «بقعه کاکا فخرالدین خنج خنج‎». همگردی. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  26. «بنیاد مسکن استان فارس». fars.bonyadmaskan.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  27. YJC، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | (۱۳۹۹/۰۱/۰۳ - ۰۹:۴۸). «خنج رکورددار بارش باران در فارس». fa. دریافت‌شده در 2021-12-31. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  28. 10 (۲۰۱۹-۰۲-۱۴). «باران، پرندگان مهاجر را میهمان دریاچه فصلی خنج كرد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  29. محمد نور نوری، خنج دارالاولیاءفارس/1384/ص138.
  30. «مهیاوه، پیگو، خُنج». PANA.IR. ۲۰۱۹-۰۶-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۹.
  31. محمد نور نوری، خنج دارالاولیاءفارس/1384/ص139.
  32. محمد نور نوری، خنج دارالاولیاءفارس/1384.
  33. YJC، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | (۱۳۹۹/۰۷/۱۰ - ۱۳:۳۰). «طرز تهیه نان مهیاوه‌ای». fa. دریافت‌شده در 2022-07-19. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  34. «بیوگرافی داریوش خنجی ؛ فیلمبردار فیلم های Uncut Gems و Seven». زومجی. ۲۰۲۰-۰۷-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۷.
  35. مشاهیر خنج، محمد امین خنجی، نشر فرزان روز، ۱۳۸۶، پیشگفتار، صفحات۱تا۵.
  36. «هفت‌برکه | گریشنا » گفت و گو با لطفعلی خنجی درباره ی کتابش». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۷.
  37. «عارف دانیالی». ensani.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۷.
  38. «محمد ابونجمی, رزومه تخصصی, سوابق تحصیلی, رزومه علمی فارسی, فرم رزومه علمی». civilica.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۷.
  39. «هفت‌برکه | گریشنا » درگذشت تاریخدان خنجی». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۷.
  40. نادره کاران، ایرج افشار، نشر قطره، تهران، چاپ اول۱۳۸۳.
  41. بخارا، دوماهنامه فرهنگی، هنری، سال چهاردهم، شماره ۸۶، اردیبهشت ۱۳۹۱، صفحهٔ ۷۲۵.
  42. داود محمدی فر، تقویم تاریخ کوهنوردی ایران، نشر سبزان.
  43. ««شيخ ابونجمي» حافظ قرآن و مفتي مسلمانان اهل سنت جنوب فارس درگذشت». ایسنا. ۲۰۰۹-۱۲-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۷.
  44. «فضل‌الله بن روزبهان اصفهانی - ویکی فقه». fa.wikifeqh.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۷.
  45. مشاهیر نامی خنج، محمد امین خنجی، نشر فرزان روز، ۱۳۸۶.
  46. میر، محمد تقی (۱۳۶۸)، بزرگان نامی پارس، جلد اول، شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز، ص. ۴۶۶.
  47. بنی عباسیان، بستکی، محمد اعظم، «تاریخ جهانگیریه» چاپ تهران، سال ۱۳۳۹ خورشیدی.
  48. میر، محمد تقی (۱۳۶۸)، بزرگان نامی پارس، جلد اول، شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
  49. خنج دارالاولیاء فارس محمدنور نوری 1384.
  50. خنج دارالاولیا فارس. محمد نور نوری. 1384.
  51. «تاریخچه دانشگاه». khonj.fars.pnu.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  52. «بیمارستان نبی اکرم(ص) خنج – دانشکده علوم پزشکی لارستان». دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  53. 10 (۲۰۱۷-۰۷-۱۰). «ارتقاي بيمارستان خنج به رتبه درجه يك كشوري». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  54. «- اطلس کتابخانه های عمومی کشور». atlas.iranpl.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  55. «برگزاری همایشی از جنس کتاب در خنج». دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۳۱.
  56. «دیکشنری آنلاین آبادیس - معنی خنج». پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  • ابن بطوطه، بن عبدالله، محمد، (تحفة النظار فی غرائب الأمصار و عجائب الأسفار) ، دار احیار العلوم، بیروت، چاپ سال ۱۹۸۷ میلادی به (عربی).
  • اقتداری، احمد. ج۱. چاپ اول، شرکت انتشارات جهان معاصر، تهران چاپ اول، سال ۱۳۷۱ خورشیدی.
  • خبرگزاری مهر[پیوند مرده]