شیمر (به یونانی Χίμαιρα) یکی از اساطیر یونان باستان است که طبق افسانه‌های یونانی فرزند اکیدنا یا اخیدنا (هیولای مؤنث که نیمی پری و نیمی مار)، و تیفون که در بعضی منابع تایفون (اژدهایی با نفس آتشین، صدسر و خستگی ناپذیر) بوده‌است. او دارای سر شیر و بدن بز و دمی از سر مار است که از دهانش شعله‌های آتش بیرون می‌زند و گاهی نیز در هنر به‌صورت شیری که کلهٔ بزی شاخدار از پشت آن بیرون آمده نشان داده‌شده‌است. طبق روایت‌ها شیمر با تیر سربی بلروفون یکی از پهلوانان یونانی که سوار بر پگاسوس بود، کشته شد.[۱]

اساطیر یونان باستان
شیمر
یونانی: Χίμαιρα
پدر: توفون
مادر: اکیدنا
فرزندان: گروئون
ویژگی‌ها: دارای سر شیر و بدن بز و دمی از سر مار است که از دهانش شعله‌های آتش بیرون می‌زند
موضوع‌های اساطیر یونان باستان

آ ا ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س
ش ف ک گ ل م ن و ه ی

پیدایشویرایش

شیمر پسر توفون (توفونئوس) یا تایفون (به انگلیسی: tyohos) و اخیدنه یا اکیدنا(به انگلیسی: ECHIDNA) (افعی) و برادر کربروس، هورا و اسفینکس بود.[۲][۳]وی بوسیله شاه امیسودورِس (به انگلیسی: Amisodares) پادشاه کاری پرورش یافت و در پَتِرا(به انگلیسی: patera) بسر می‌برد.[۴] به روایت آپولودور، تیفون در سلیشه زاده شده و در آنجا بود که گورگونها(به انگلیسی: Gorgon)، مار-زن اکیدنا (به انگلیسی: Echidna)، سگ غولِ بالدار و سه سر گریون (به انگلیسی: Geryon)، سگ سه سر سربروس(به انگلیسی: CERBERUS) یا سربر، (غول-مار) هیدرا(به انگلیسی: Hydra) و هیولای شیمر (شیر-بز) را پدیدآورد. در روایتی دیگر پیش از اینکه زئوس تیفون را در هم بکوبد، او فرزندان بسیار وحشتناکی از اخیدنه یافت که در میان آن‌ها خیمایرا، شیرنمئی، هودرا، اورتروس، لادون، و اسفینکس (ابوالهول) بودند.[۵]

قتل شیمرویرایش

نبرد شیمر

بلروفون بسیار زیبا بود و زن پروتئوس که در اثر همر اَنتیا و بعدها استنبه بود از او خواست که با وی هم بستر شود و هنگامی که بلروفون از این کار سر باز زد استنبه او را به خیانت متهم کرد و از پروتئوس خواستار مرگ وی شد.[۶] بلروفون نامه ای را از طرف پرویتوس برای پدر زن او یعنی لوباتس که شاه لوکیا بود برد و در آن نامه پرویتوس خواست تا آورنده نامه را بکشد در نخستین منابع مکتوب ادبیات یونان آمده که بلروفون نامه را برد لوباتس هم چون از کشتن مهمان اکراه داشت تصمیم گرفت که بگذارد تقدیر کار خودش را بکند و بلروفون را به جنگ با خیمایرا هیولای آتشین دم فرستاد.[۷] می‌گویند در آن زمان خیمایرا در لوکیا و در روایتی دیگر در سرزمین سذزمن تاخت و تاز می‌کرد. بلروفون هنگامی که شیمر سرگرم غارت لوکیا بود، سوار بر اسب بالدار پگاسوس(به انگلیسی: Pegasus)، حیوان عفریت‌آسا که افسار زرین بر گردن داشت و آن را آتنه ایزد بانو به بلروفون داده بود و خد بلروفون آن را اهلی کرده بود بر شیمر تاخت و پیکان سربی تیر خود را به دهانش انداخت و سرب در دهانش از دم آتشین ذوب شد و درونش را به آتش کشید.[۸]

تمثیل شیمرویرایش

۲۰۰px

در اغلب آثار هنری یونان، مینوس (کرت)، میسین و اسطوره‌های این سرزمین تیفون از دشمنان زئوس در اسطوره‌های جانشینی و پدر یا نیای همه غولان اسطوره‌ای یونان است. این ویژگی و تعارضات مربوط به غول‌ها غالباً از روایت‌های آیینی خاور نزدیک و جایگاه غول پهلوانان کهن متأثر است. در هنر یونان دوره اصلی غول‌ها و پیدایی گورگون‌ها (هماه یا بدون پرسه)، ابوالهول‌ها، سیرنها، و گاه شیمرها در سده هفتم و اسطوره‌های آنان به زمانی دورتر بازمی‌گردد. شیمر(به انگلیسی: Chimaera) یا خیمایرا یا کیمایرا بر کوه خیمایرا در تائوروس می‌زیست. او باید نماد تجسم آتش آتشفشان‌ها باشد که هنوز نزدیک قله می‌سوزد. گفته شده‌است که شکل خیمایرا، تمثیلی از کوه آتشفشان است که بر آن، گویا با آتشی در ستیغ‌اش، شیران و بزها در دامنه‌اش پرسه می‌زنند و مارهایی در پای کوه هستند.[۹]

فرزندان شیمرویرایش

احتمالاً سگ دو کله گروئون، یکی از فرزندان اخیدنه یا خیمایرا بوده‌است.[۱۰] این غول احتمالاً در جزیره مرموز اروتیا(به انگلیسی: ervithia)، آنسوی تنگه جبل الطارق، در اقیانوس اطلس زندگی می‌کرد. در این جزیره گروئون دارای گله گاوی باشکوه به رنگ قرمز بود. روایت شده‌است که هراکلس فرستاده شده بود تا گله گروئون را که اورتروس و ائوروتیون(به انگلیسی: eurytoin)از آن نگهبانی می‌کردند، بدزدد و گروئون را نیز بکشد که دهمین شکار هراکلس بوه است.[۱۱][۱۲]

پانویسویرایش

منابعویرایش

  • پین سنت، جان (۱۳۷۸). شناخت اساطیر یونان. تهران: اساطیر.
  • دیکسون کندی، مایک (۱۳۸۴). دانشنامه اساطیر یونان و روم. تهران: طهوری.
  • گریمال، پیر (۱۳۹۳). فرهنگ اساطیر یونان و رم. تهران: امیرکبیر.
  • مرزبان، پرویز (۱۳۸۸). فرهنگ مصور هنرهای تجسمی. تهران: سروش.
  • گرین، راجر لنسلین (۱۳۹۲). اساطیر یونان. تهران: سروش.