یک کارخانه نساجی در روسیه

صنعت نساجی شامل تمام مراحل تولید الیاف، تبدیل الیاف به نخ، تبدیل نخ به پارچه و همچنین شامل فرایندهای تکمیلی انجام شده بر روی پارچه مانند رنگرزی و چاپ می‌شود. اگرچه صنعت نساجی در ابتدا تنها محدود به تولید نخ بود ولی به مرور زمان همه انواع پوشاک و منسوجات را شامل شد.

تاریخچهویرایش

 
یک کارگاه نساجی در دهه ۱۷۲۰ در اروپا

صنعت نساجی از کهن‌ترین صنایع بشری محسوب می‌شود چرا که نیاز به لباس و پوشاک پس از نیاز به غذا و مسکن از نیازهای اولیه انسان به‌شمار می‌آید. نشانه‌هایی از بافندگی و نساجی مربوط به دوران پارینه‌سنگی به دست آمده‌است. نشانه‌های ضعیفی در موراوی پیدا شده‌است. نشانه‌های مشخصی از بافندگی در دوران نوسنگی در سوئیس پیدا شده‌است.

«در حدود پنج هزار سال پیش از میلاد مردم غارنشین فلات ایران بر اثر تغییراتی که از لحاظ آب‌وهوا و تشکیل مزارع و چمنزارها به وجود آمد به دشت‌ها روی آوردند و زندگی تازه‌ای را آغاز کردند و در تمدن آن‌ها نسبت به دوران‌های پیشین پیشرفت بیشتری دیده شد. کهن‌ترین مردم دشت‌نشین، مردم محل سیلک نزدیک کاشان بودند که آثار زندگی ایشان را در آن‌جا به دست آورده‌اند. چون در همین محل مقداری دوک‌های سنگی و گِلین به دست آورده‌اند تصور می‌رود که مردم آن زمان با صنعت نساجی آشنایی داشته‌اند.»

صنعت نساجی در جریان انقلاب صنعتی رشد چشمگیری داشت.

چرخه­‌ی صنعتویرایش

چرخه‌ی پنبهویرایش

پنبه مهمترین الیاف طبیعی در جهان است. در سال ۲۰۰۷ کل محصول پنبه جهانی ۲۵ میلیون تن از ۳۵ میلیون هکتار در بیش از پنجاه کشور جهان بود.[۱] در فرآیند پنبه پنج مرحله وجود دارد:[۲]

الیاف مصنوعیویرایش

الیاف مصنوعی می‌توانند به وسیله نخ‌ریسی از یک پلیمر، در محیطی مناسب استخراج شوند. نخ‌ریسی مرطوب (ریون) از محیطی برای سفت‌شدن استفاده می‌کند. در نخ‌ریسی خشک (استات و تری‌استات) پلیمر در یک حلال حل‌شده که با حرارت‌دادن محفظه تبخیر شده و از محفظه خارج می‌شود. در نخ‌ریسی مذاب (نایلون و پلی‌استر)، پلیمر استخراج شده در مجاورت هوا یا گاز قرارگرفته و سپس سفت می‌شود. تمامی الیاف فوق می‌توانند طول بالایی داشته باشند.[۳]

الیاف طبیعیویرایش

الیاف طبیعی می‌توانند از فراورده‌های جانورانی مانند گوسفند، بز، خرگوش، کرم‌ابریشم یا از گیاهانی مانند پنبه، کتان، کنف، سیزال و یا از موادمعدنی مانند آزبست به‌دست‌آیند. الیاف گیاهی می‌توانند از بذر به‌دست‌آیند مانند پنبه؛ از ساقه به‌دست‌آیند مانند کتان، کنف و جوت یا از برگ به‌دست‌آیند مانند سیزال. بدون استثناء تمامی الیاف طبیعی ابتدا نیاز به یک پاک‌کردن یا شستشوی اساسی دارند.[۴]

کاربرد بیوتکنولوژی (زیست فناوری) در صنعت نساجیویرایش

کاربرد بیوتکنولوژی در مهندسی نساجی، از حدود ۱۰۰ سال پیش، با به‌کارگیری آنزیم‌های آمیلاز استخراج شده از مالت برای زدودن آهارهای نشاسته‌ای آغاز شد. امروزه با پیشرفت بیوتکنولوژی، راه حل‌های کم هزینه و مؤثر فزاینده‌ای در فرایندهای نساجی به وجود آمده‌است. با پیشرفت‌های صنعت نساجی، کاهش هزینه در تولید انبوه ضروری به نظر می‌رسد. بیوتکنولوژی می‌تواند در هر مرحله از تولید و فرایندهای تکمیلی آن، از مواد اولیه الیاف تا مرحله تصفیه پساب، باعث صرفه جویی در هزینه‌ها شود. این فناوری، علاوه بر کاهش هزینه، با کاهش مضرات زیست‌محیطی ناشی از شوینده‌ها و مواد شیمیایی، منجر به ایجاد صنعت دوست دار محیط زیست می‌گردد. از طریق بیوتکنولوژی و استفاده از مواد جایگزین با آثار جانبی کمتر به جای مواد شیمیایی رایج در صنعت نساجی، نه تنها مشکل آلودگی زیست‌محیطی حل می‌شود، بلکه کیفیت و پایداری عملیات نیز بهتر می‌گردد. البته کاربردهای عملی امروزی بیشتر شامل به‌کارگیری آنزیم‌ها به ویژه آمیلازها در آهارگیری، سلولازها در زیست‌پرداخت کالاهای سلولزی و سنگ‌شویی کالاهای جین، پروتئازها در فرآوری پشم و ابریشم و بالاخره آنزیم‌ها در شوینده‌ها می‌باشد. دورنمای استفاده از بیوتکنولوژی در سایر زمینه‌ها نیز مورد توجه پژوهشگران بوده و در حال پیشرفت است.

استانداردهای منسوجاتویرایش

محصولات نساجی، مشابه هر محصول دیگری، بایستی سازگار با استانداردهای ملی و بین‌المللی و همچنین مقررات مربوطه باشند تا امکان ایجاد اطمینان از کیفیت، ایمنی و پایداری آن‌ها به‌وجود‌آید.

استانداردهای این محصولات عبارتند از:

پانویسویرایش

  1. «Cotton and textiles — the challenges ahead» (به انگلیسی). DAWN.COM. ۲۰۰۹-۰۱-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۱۲.
  2. Ltd., Atticmedia. "Spinning the Web > Industry > Machines & processes". www.spinningtheweb.org.uk (به English). Archived from the original on 23 October 2008. Retrieved 2018-08-12.
  3. Collier، .Ann M (۱۹۷۰). A Handbook of Textiles. Pergamon Press. صص. ۳۳. شابک ۰-۰۸-۰۱۸۰۵۷-۴.
  4. Collier، .Ann M (۱۹۷۰). A Handbook of Textiles. Pergamon Press. صص. ۵. شابک ۰-۰۸-۰۱۸۰۵۷-۴.
  5. Standard for the Flammability of بایگانی‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine Clothing بایگانی‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine Textiles
  6. «Textile Standards». www.astm.org. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۱.
  7. «REACH Regulations - How they apply to Textile and Leather articles (hktdc.com)». info.hktdc.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۱.
  8. «GB Standards - China Certification – CCC mark certificate (3C) for China – Your expert for China Compulsory Certification» (به انگلیسی). China Certification – CCC mark certificate (3C) for China – Your expert for China Compulsory Certification. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۱.
  9. «پرنیان شاپ - خبر: استانداردهای صنعت نساجی». پرنیان شاپ. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۱.