عاشیق قربانی

شاعر اهل جمهوری آذربایجان

عاشیق قربانی از معروفترین عاشیقهای اعصار گذشته‌است.

عاشیق قربانی
Qurban.png
زاده۱۴۷۷ میلادی
روستای ایری علیا
درگذشتهقرن شانزدهم
زمینه کاریعاشیق
ملیتایرانی
پدر و مادرطایفه حاج ایمان

عاشیق قربانی یا دیریلی قربانی، (Aşıq Qurbani) متولد روستای دیریلی دهستان ارزیل بخش خاروانا است. هنوز هم در دیریلی بزرگ و کوچک داستان‌های او را سینه به سینه از گذشته تا کنون دریاد دارند هم دورهٔ شاه اسماعیل و در مرحله آغازین نهضت ادبی شاه اسماعیل ختایی قرار دارد.[۱] او در تبریز نشو و نما کرده و در همان شهر به نهضت قزلباشیه پیوسته‌است و هنر نوازندگی و خوانندگی خود را وقف نشر معارف قزلباشیه و حروفیه کرده‌است. او ظاهراً با دربار شاه اسماعیل مربوط بود. شکایت نامه او به شاه در دادخواهی از مظالم وزیر می‌تواند سندی در این زمینه باشد:[نیازمند منبع]

دیری داغلاریندان، اوزاق یوللاردان، از کوهستان‌های بزرگ راه افتاده و این همه ره درنوردید.
البته که بیر مرادا گلمیشم… البته به قصد مرادی آمده‌ام …
«قوربانی» یم، قارا وزیر الیندن، قربانی ام که از دست قارا وزیر
«شیخ اوغلو» نا شکایته گلمیشم.به داد خواهی پیش مرشدم آماده ام.

بعدها کار عاشیق قربانی با سلطان صوفی به عداوت انجامید.[۲] آدیم قوربانی دیر کندیم دیری دیر قاراداغدان قارا باغا گئدیرم

سروده‌های عاشیق قربانیویرایش

سروده‌های عاشیق قربانی تازگی خود را تا زمان ما حفظ کرده‌اند؛ چنان‌که عاشیق‌های نوگرای نسل جدید، مانند خانم صداقت الدوز (Sədaqət Ulduz) از آن‌ها در ایفاهای خود استفاده می‌کنند.[۳] در میان این سروده‌ها، اشعاری وجود دارد با مضامین اجتماعی و اخلاقی. همچنان که سروده‌هایی وجود دارد که قطعه‌های زیبا و دلنشین ربابی‌اند.[۴] عاشیق قربانی می‌توانسته‌است ظریفترین و طبیعیترین احساسهای انسانی را بامهارتی استادانه به ساز و سخن وصف کند. شعر مشهورش که ردیف «بنفشه» دارد، از این نظر حائز اهمیت است:

  1. زارع شاهمرسی، پرویز (۱۳۸۶). عاشیق‌های آذربایجان. آناس تبریز.
  2. کاظم‌اوف، غضنفر (۱۳۸۰). قوربانی (عاشیق قوربانی حیاتینا بیر باخیش).
  3. «Aşıq Ulduz və qızı Sədaqətin ifasında Ovşarı Aşıq mahnısı». یوتوب. ژوئن ۱۲, ۲۰۱۳.
  4. امید نیایش. «عاشیق‌ها ساز قیام بدست گرفتند وعشق را سرود رزم کردند». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مه ۲۰۱۴.
تانری سنی خوش جمالا یئتیرمیش خداوند ترا زیبا آفرید
سنی گؤرن عاشیق، عاغلین ایتیرمیش دلباختگان خرد از دست فروهشتند،
ملکلرمی درمیش، گؤیدن گتیرمیش گویی ملائک تو را از آسمان چیده و آورده‌اند.
حاییف که دریبلر آز بنفشه نی.حیف که عرضه کم بود و بنفشه‌ها را چیدند!

در سروده‌ای دیگر، و خطاب به معشوقه اش پری، می‌گوید:[۱][۲]

Başina mən dönüm ala göz Pəri ای عزیزترینم، پری خمار چشمم،
Adətdir dərələr yaz bənəvşəni رسم آن است که بهار را با چیدن بنفشه آغاز کنند
Ağ nazik əlinən dər dəstə bağlaبا آن دستان لطیف سفیدت
Tər buxaq altinə düz bənəvşəni دسته‌ای بچین و بر گردن بلورینت بیاویز…

مجموعه شعرهای عاشیق قربانی در سال ۱۳۸۹ چاپ شده‌است.[۳]

داستان عاشیق قربانی وپریویرایش

آوازة ماجراهای عاشیق قربانی با افسانه‌ها درآمیخته و منشأ داستان‌عاشیقی گردیده به نام «عاشیق قربانی وپری» که زبانزد عاشیقان است.[۴][۵]

منابعویرایش

  1. Madatli, Eynulla (2010). Poetry of Azerbaijan (PDF). Embassy of the Republic of Azerbaijan in Islamabad. p. 75. Archived from the original (PDF) on 2 May 2014. Retrieved 3 May 2014.
  2. "ANTHOLOGY OF ASHIQ" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 November 2013. Retrieved 3 May 2014.
  3. عبادی قاراخانلو، محمد (۱۳۸۹). عاشیق قوربانی شعر لر. اختر.
  4. «ذوق و خیال در داستان عاشیق قربانی و پری». پایگاه خبری آذربایجان. ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ آوریل ۲۰۱۴.
  5. منظوری‌خامنه، عبدالکریم (۲۰۱۱). عاشیق قوربانی و پری خانم. یاران.

عاشق قوربانی از عاشق های به حق و الهی بوده است که در ایام کودکی در مکانی به نام الم قبیری (ارنلر ) نصف شب در عالم خواب به او باده داده بودن این مکان زیبا در روستای دیری (ایری علیا )می باشد و از نوادکان او هم در همان روستا زندکی میکنن البته بحث هایی در مورد این دو روستا ایری علیا و ایری سفلا هست که باید بکویم عاضق قوربانی در روستای ایری علیا چشم به جهان گشوده و بعد از باده دادن و چند سال بعد به سوی پری روانه میشود اما جنک و اسارت و ....اورا چندین سال در شهرستان خدافرین و روستای ایری سفلا ماندکار میکند و......