باز کردن منو اصلی
ناصرالدین‌شاه قاجار تکیه داده بر عصای خویش در حیاط کاخ گلستان

عصا چوبی است که به دست گیرند و در راه رفتن بدان تکیه کنند.[۱] چوبدست و چوبدستی نوع نتراشیده آن است که بینوایان و قلندران به دست می‌گرفته‌اند.[۲]

تاریخچهویرایش

عصا و چوبدست در گذشته بسیار دور به عنوان سلاح نیز به کار می‌رفته‌است.[۳] همچنین ورزش پرتاب چوبدست، که امروزه به شکل پرتاب نیزه درآمده‌است، ورزشی است به قدمت تاریخ بشر.[۴]ویل دورانت در تاریخ تمدن می‌نویسد: " عصا با آنکه ابداعی بسیار ساده بود به اندازه‌ای به درد او (انسان) می‌خورد که رفته رفته رمز نیرومندی و قدرت گردید و مظاهر مختلف آن در عصای جادویی پریان و عصای موسی و عصای عاجی کنسولها، در حکومت روم قدیم، و عصایی که قاضی یا پادشاه به دست می‌گیرد هنوز جلوه گر است. این عصا در کشاورزی به کار بذر افشانی می‌خورد و در کارزار عنوان نیزه و پیکان و شمشیر و سرنیزه را دارد "[۵]

عصای نابینایانویرایش

 
عصای تاشوی سفید مخصوص نابینایان

عصا قرن‌ها است که به عنوان وسیله کمکی برای نابینایان، به کار می‌رود. امروزه عصای نابینایان به رنگ سفید است و رنگ سفید عصا، نمادی برای نابینایان است. استفاده از این رنگ عصا برای نابینایان برای اولین بار در سال ۱۹۲۱ در کشور انگلستان متداول شد. اندکی بعد و در پانزدهم اکتبر (۲۳ مهر) قانونی به نام قانون عصای سفید به تصویب رسید و این روز نیز به نام روز نابینایان نامگذاری شد.[۶][۷]

عصای بقراطویرایش

بقراط حکیم، پدر طب جهان عصای معروفی داشته‌است که امروزه نقش آن بر روی نشانه مرکز فوریت‌های پزشکی ایران به چشم می‌خورد.[۸]

پیاده‌رویویرایش

از عصا برای حفظ تعادل در پیاده‌روی استفاده می‌شود. در هنگام پیاده‌روی باید عصا را همزمان با پای مخالف حرکت داد و به زمین گذاشت. استفاده از عصا در هنگام پیاده‌روی و راه رفتن، همچنین باعث تحرک عضلات سینه و دست شده و از فشار وارده بر زانو می‌کاهد.[۹]

سحر و جادوویرایش

 
عصای موسی

ماجرای موسی و جادوگران در باب‌های چهارم، هفتم و هشتم از سفر خروج تورات آمده‌است.[۱۰] بر اساس این داستان، ساحران و جادوگران دربار فرعون، از عصا به عنوان ابزار سحر و جادو استفاده می‌کردند.[۱۱] استفاده از عصای جادو، در ادبیات معاصر مانند داستان‌های هری‌پاتر نیز مورد توجه بوده[۱۲] و حتی نزد عده‌ای، همچنان مقبولیت دارد.[۱۳]

عصای موسیویرایش

شیعیان اعتقاد دارند که این عصا از ابتدا متعلق به حضرت آدم بوده و نسل به نسل به مهدی موعود رسیده‌است. در قرآن به معجزاتی چون تبدیل به مار شدن، تبدیل به اژدها شدن، شکافتن دریا و جاری کردن چشمه‌ها از سنگ برای این عصا اشاره شده‌است.[۱۴]

اساطیرویرایش

 
مجسمه شیوا با عصایی در دست

عصا، در نزد هر دو گروه اهورایی و اهریمنی نماد قدرت بوده‌است است. زئوس به عنوان پادشاه خدایان یونان باستان، در قالب اهورایی خود مسلح به عصایی از جنس صاعقه بود.[۱۱] در سریال مریم مقدس، هم مریم و زکریا و هم تمامی کاهنان مخالف آنان، عصایی به دست دارند.[۱۵]

شیوا، خدای خدایان هندو، عصایی سه شاخه در دست دارد که تریشول نامیده می‌شود.[۱۶] در افسانه‌های اوستایی نیز آمده‌است که اهورامزدا، عصای زرنشانی به جمشید، هدیه داده‌است.[۱۷]

کاربردهای نوینویرایش

 
چوبدست (باتون) اسکی

چوبدستی‌ها علاوه بر پیاده‌روی، در برخی بازی‌ها و ورزش‌ها مانند ورزش‌های رزمی، اسکی، کوهنوردی، گلف و مانند آن کاربرد دارند.[۴]

در برخی از کشورها از عصا در انواعی از رقص نیز استفاده می‌شود.[۱۸] عصا همچنین در تعزیه[۱۹] و شاهنامه خوانی نیز به عنوان یک نماد و نشانه به کار می‌رود.

منابعویرایش

  1. دهخدا. «عصا». لغتنامه دهخدا. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  2. دهخدا. «چوبدست (همچنین ن ک چوبدستی)». لغتنامه دهخدا. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  3. دهخدا. «عصا». لغتنامه دهخدا. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «ورزشهای مدرن، ورزشهای سنتی». روزنامه همشهری. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  5. ویل دورانت، تاریخ تمدن، جلد اول - شالوده‌های صناعت
  6. «روز جهانی نابینایان». پایگاه تحلیلی فرارو. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  7. «گاهی دلم برای آفتاب تنگ می‌شود». دانشگاه پیام نور استان سمنان. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  8. «تاریخچه اورژانس ۱۱۵». دانشگاه علوم پزشکی کاشان. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  9. «حداکثر استفاده از حداقل پیاده‌روی». سایت تبیان. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  10. علی طهماسبی. «سحر». آئین پژوهی و فرهنگ. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «رمز اساطیر در عهد عتیق». پایگاه فرهنگی لوح. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  12. «از قطارمنچستر تا تسخیرجهان». روزنامه همشهری. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  13. «عصا و استوانه‌های کریستالی». سایت سنگ درمانی. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  14. «امام مهدی (ع) و میراث پیامبران». مؤسسه فرهنگی موعود عصر. پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  15. «یک ستاره متولد می‌شود». پایگاه حوزه. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  16. Wikipedia, the free encyclopediaTrishula (بازدید: ۹ Nov. ۲۰۰۹)
  17. «برگزیدگان افسانه». بنیاد مطالعات ایران. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.
  18. Wikipedia, the free encyclopediaCane (بازدید: ۹ Nov. ۲۰۰۹)
  19. «تعزیه و تاریخچه آن نزد خاورشناسان». درگاه مسایل دینی. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۸.