باز کردن منو اصلی

در الهیات، علم لَدُنّی، علم حضوری یا علم ناآموخته علمی است که بدون تعلیم و تعلّم و بی‌واسطه به دست آمده باشد.[۱][۲] به عبارت دیگر علم لدنّی، علمی است که از طریق کشف و الهام بدست می‌آید و نام دیگر آن علم اعلیٰ است. این علم، مختصّ اهل قرب است و تنها با تعلیم و تفهیم ربّانی به دست می‌آید نه با دلایل عقلی و شواهد نقلی.[۳] این تعبیر آیهٔ  ۶۵  سورهٔ کهف است: . . . وَ عَلَّمْنٰاهُ مِنْ لَدُنّٰا عِلْماً. «و او (خضر) را از نزد خود علم بیاموختیم.[۴] از افرادی که دارای این علم عظیم هستند، می‌توان به پیامبر اسلام و اهل بیت اشاره کرد. کما اینکه در حدیث معتبری وارد شده است که پیامبر درنزدیکی رحلتش به علی هزار باب علم آموخت که از هر بابی هزار باب دیگر علم باز می‌شود. این روایت را نیز غزالی —صاحب کتاب احیا العلوم— که از علمای بزرگ اهل تسنن است نیز در رساله‌ای به نام —رسالة العلم اللدنّی— آورده است. غزالی در آنجا می‌گوید: «اگر این علوم را بخواهیم با تعلیم و تعلّم متعارف مقایسه کنیم، امکان ندارد. چگونه می‌شود یک میلیون باب علم را در لحظات کوتاهی تعلیم داد؟ این تعلیم و تعلّم به نحو متعارف و معمولی نیست». فلذا در ادامه می‌گوید: «این گستردگی و گشایش در علم، به صرف تعلیم و تعلّم حاصل نمی‌شود، بلکه این افاضهٔ امری آسمانی و الٰهی و لدنّی —یعنی از جانب درگاه خداوند متعال— می‌باشد».

امّا کیفیّت این تعلیم و تعلّم از ادراک عقول ما برتر است! ممکن است این‌طور هم بتوان توضیح داد: رسول خدا که واسطهٔ این افاضه هستند، ایشان را به آن عوالم متّصل نموده‌اند؛ یعنی واسطهٔ اتّصال علی بن ابی طالب به آن عوالم ملکوتی شده باشند. ولی به هر حال درک این مطالب از فهم انسان عادّی خیلی بالاتر است.

فاطمی نیا نیز طبق تعریفی می‌فرمایند: «کلمهٔ علم لدنّی از قرآن اقتباس شده است. آنجا که در مورد خضر می‌فرماید: و علمناه من لدنا علما. یعنی نوعی علم و دانش خاصّی دادیم! و لذا هر علمی که بدون واسطهٔ بشر به انسان برسد، علم لدنّی نام دارد».[۵]

منابعویرایش

  1. کریمی، عبدالعظیم (۱۳۹۱). «علم ناآموخته». ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی (۲۸): ۶۸–۹۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۱-۱۲.
  2. مطهری، مجتبی (۱۳۸۶). «علم لدنی». رهیافت انقلاب اسلامی (۳): ۶۵–۷۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۱-۱۲.
  3. زمانی، کریم (۱۳۷۸). شرح جامع مثنوی معنوی. اطلاعات. ص. ۲۸۶.
  4. http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=18395&AyeID=2309. دریافت‌شده در =2014-01-۲۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک); پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  5. نکته‌ها از گفته‌ها. آیت‌الله فاطمی نیا. بخش فرهنگی الزهرا «سلام الله علیها».1391. مشهد.