عملیات کربلای ۱۰

عملیات کربلای ۱۰ عملیات تهاجمی گسترده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی،[۱] در خلال جنگ ایران و عراق بود،[۲] که به مدت ۱۱ روز، در بهار ۱۳۶۶ در حوالی روستای ماووت، در استان سلیمانیه، عراق توسط نیروی زمینی سپاه پاسداران و با مشارکت نیروهای اتحادیه میهنی کردستان عراق انجام شد.[۳]

عملیات کربلای ۱۰
بخشی از جنگ ایران و عراق
تاریخ۲۵ فروردین ۱۳۶۶
تا
۵ اردیبهشت ۱۳۶۶
موقعیت
نتایج پیروزی ایران و تصرف ۲۵۰ کیلومتر مربع از استان سلیمانیه
طرف‌های درگیر
عراق ایران
فرماندهان و رهبران
عراق صدام حسین ایران علی شمخانی
ایران علی فضلی
ایران حسن شفیع‌زاده
واحدهای درگیر
نیروی زمینی عراق سپاه پاسداران
اتحادیه میهنی کردستان
تلفات و خسارات
۲٫۵۰۰ نفر کشته و ۲۱۰ اسیر

منطقه عملیات ویرایش

منطقه عملیات کربلای ۱۰ در محور بانه-سردشت قرار داشت[۴] که از شمال به رودخانه کلاس، از جنوب به رودخانه آوسیویل، از شرق به سورکوه و از غرب به ارتفاعات گرده‌رش و آسوس منتهی می‌شد.[۵] منطقه عمومی این عملیات در محور بانه- سردشت از شمال به رودخانه مرزی «گلاس»، از جنوب به رودخانه «آوسیویل»، از شرق به «سورکوه» و از غرب به ارتفاعات «گرده‌رش» و سپس ارتفاعات عمومی «آسوس» منتهی می‌شد. این منطقه دارای عوارض حساس و ارتفاعات نسبتاً بلند و صعب‌العبور است.[۶]

شرح عملیات ویرایش

در روز ۳۰ فروردین ۱۳۶۶ عملیات کربلای ۱۰ با «رمز یا صاحب‌الزمان (عج) ادرکنی» توسط نیروی زمینی سپاه در منطقه‌ای به وسعت ۲۵۰ کیلومترمربع آغاز شد.[۶] بعد از ظهر روز اول، نیروهای عراقی با اجرای پاتک و پشتیبانی، آتش، ارتفاع گلان را بازپس گرفتند اما پس از ساعتی عقب زده شدند. در مرحله دوم عملیات، دو اقدام اساسی مدنظر قرار گرفت، اول: تکمیل ارتفاع گلان و پیشروی روی ارتفاع قشن. دوم: برقراری الحاق کامل با قرارگاه رمضان. برای این منظور، یگان‌های مرحله دوم وارد عمل شده و موفق شدند ضمن تکمیل ارتفاع گلان، بر روی ارتفاع قشن نیز پیشروی کنند، اما به دلیل کمبود نیرو و ضعف پشتیبانی، ادامه عملیات میسر نشد و پس از ۱۰ روز، با تصرف اهداف مرحله اول، عملیات به پایان رسید.[۷]

عملیات کربلای ۱۰ با پیروزی نسبی نیروهای ایرانی همراه بود و بخشی از مناطق مرزی ایران و بیش از ۲۵۰ کیلومتر مربع از استان سلیمانیه در خاک عراق، به تصرف نیروهای ایرانی درآمد.[۵] طی این حمله آزادسازی ۵۰ روستای منطقه، ارتفاعات سرلگو، بردهوش، قشن، اسبیدار، کلان و چند ارتفاع دیگر میسر شد. همچنین ۲۰ کیلومتر از جاده ماووت- سلیمانیه تحت کنترل ایرانی‌ها درآمد.[۶]

استعدادها، تلفات و خسارات ویرایش

ایران ویرایش

استعداد نیروهای ایرانی در عملیات کربلای ۱۰ شامل: ۵۰ گردان پیاده، ۳ تیپ مستقل، با پشتیبانی ۶ گردان توپخانه و مشارکت ۴ هزار نفر از اعضای اتحادیه میهنی کردستان عراق بود و در مقابل استعداد نیروهای عراقی درگیر در این عملیات؛ ۲۷ گردان پیاده، ۱۰ گردان کماندویی، ۲ گردان زرهی و ۱ گردان مکانیزه را شامل می‌شد.[۸]

در این عملیات حسن شفیع‌زاده؛ فرمانده توپخانه نیروی زمینی سپاه کشته شد.[۹]

عراق ویرایش

استعداد نیروهای عراقی را اینگونه نوشته‌اند:[۷]

  • لشکر ۲۴ پیاده: از شاخ مندا تا ده هرزینه
  • لشکر ۳۹ پیاده: از ده هرزینه تا انتهای گرده‌رش و تنگه آوسیویل
  • لشکر ۳۴ پیاده: از تنگه آوسیویل تا بارانه
  • لشکر ۲۷ پیاده: از بارانه تا هانی‌قول
  • یک لشکر با هویت نامشخص: از هانی‌قول تا تمورژنان
  • لشکر ۳۶ پیاده: از تمورژنان تا سترمک

تجهیزات منهدم شده عراقی‌ها شامل یک فروند هلیکوپتر، ده‌ها دستگاه تانک و نفربر، چندین قبضه خمپاره‌انداز، مقداری سلاح سبک و نیمه سنگین است. همچنین ۱۳ گردان و تیپ مستقل دشمن آسیب دیده، تعداد کشته و زخمی‌ها و اسرای آنها به ۴۲۳۵ نفر رسید.[۶]

منابع ویرایش

  1. حسن درّی (۱۳۸۳اطلس راهنمای ۵ - «کارنامه نبردهای زمینی»، به کوشش مهدی انصاری.، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، شابک ۸-۴۸-۶۳۱۵-۹۶۴
  2. «عملیات کربلای ۱۰». خبرگزاری دفاع مقدس. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ اوت ۲۰۱۹.
  3. «عملیات کربلای ۱۰؛ گشایش جبهه ای تازه در غرب کشور». روزنامه اطلاعات. ۱۳ آبان ۱۳۹۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۲۰.
  4. «آغاز عملیات کربلای 10». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۳۰.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «سالروز آغاز عملیات «کربلای ۱۰»». ایسنا. ۳۰ فروردین ۱۳۹۸.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ «آنچه در عملیات «کربلای ۱۰» گذشت». ایسنا. ۲۰۲۳-۰۴-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۳۰.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «عملیات کربلا 10». old.aviny.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۴-۳۰.
  8. «چهارم اردیبهشت ۱۳۶۶ - آغاز عملیات کربلای ۱۰». ایرنا. ۴ اردیبهشت ۱۳۹۸.
  9. «سالروز آغاز عملیات کربلای ۱۰». خبرگزاری دفاع مقدس. ۳۰ فروردین ۱۳۹۳.

برای مطالعهٔ بیشتر ویرایش

  • محسن رشید، گزارشی کوتاه/مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه، ویرایش: مهدی انصاری، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز مطالعات و تحقیق جنگ، ۱۳۷۸، شابک: ۹۶۴-۶۳۱۵-۳۳-x