غلامرضا رهبر

خبرنگار جنگ ایران و عراق

غلامرضا رهبر خبرنگار ایرانی و نماینده صداوسیما در قرارگاه خاتم الانبیا، نوح وکربلا[۳] متولد ۱۳۳۶ است و در ۲۱ دی ماه ۱۳۶۵ در عملیات کربلای ۵ به شهادت رسیده‌است.

غلامرضا رهبر
Shahid Rahbar.jpg
محل تولد تهران
تاریخ تولد ۱۳۳۶
محل دفن مفقودالاثر
تابعیت  ایران
جنگ‌ها جنگ ایران و عراق
کارهای مهم ارسال گزارش زنده از خط مقدم جبهه
تخصص‌های دیگر مستندسازی، گویندگی رادیو، روزنامه‌نگاری
همسر فریبا انصاری پور[۱]
فرزندان فاطمه[۲]

زندگی‌نامهویرایش

پدرش عبدالحسین رهبر از پرسنل رده بالای شرکت نفت و در عین حال خبرنگار روزنامه اطلاعات در آبادان بود. غلامرضا از دوران کودکی به گویندگی و خبرنگاری علاقمند بود و همکاری‌هایی نیز با بخش کودک و نوجوان صدا و سیمای مرکز آبادان داشت که پیش از انقلاب با نام رادیو نفت ملی فعالیت می‌کرد و سالها به عنوان گوینده در رادیو آبادان فعالیت می‌نمود. با توجه به اینکه خانواده اش از قشر مرفه جامعه بودند و تعداد زیادی از اقوام و آشنایان او در کشورهای دیگر سکونت داشتند او نیز قصد عزیمت به خارج از کشور برای ادامه تحصیل داشت که فوت پدرش باعث شد غلامرضا در ایران و کنار مادرش بماند. پس از انقلاب و شروع جنگ نقش خبرنگاری ایشان پررنگ تر شد و در خط مقدم جبهه مشغول تهیه فیلم و خبر برای واحد مرکزی خبر بود. او به عنوان نماینده صدا و سیما و هماهنگ‌کننده اکیپ‌های خبری صدا و سیما به مناطق جنگی اعزام شد و بارها از اسکله الامیه و دلاوریهای رزمندگان اسلام تصاویر زیبایی تهیه نمود که هنوز از آن گزارشها به عنوان الگوی خبرنگاری جنگ یاد می‌شود.

مبدع خبرنگاری جنگویرایش

از وی به عنوان مبدع شیوهٔ خبرنگاری جنگ در ایران یاد می‌شود. حضور او در خط مقدم به‌قدری جدی بود که نه تنها به عنوان یک خبرنگار بلکه به‌عنوان یک منبع خبری موثق برای فرماندهان به‌شمار می‌رفت. تا جایی که محسن رضایی فرمانده جنگ در یک مصاحبه اعلام کرده بود که تا خبری توسط غلامرضا رهبر مخابره نمی‌شد از صحت آن اطمینان نداشتم. صدای عجیبی داشت هنوز هم عاشقان جبهه، همان‌هایی که از آن روزها به یادگار مانده‌اند، صدای رهبر را احساس می‌کنند؛ حس صدای رهبر را می‌شناسند. همیشه هم در گزارش‌هایش آیه‌ای از قرآن می‌خواند، اطرافیانش می‌گوید او اظهار می‌کرد دوست دارد شهید شود و همیشه با شجاعت برای تهیه گزارش تا خطوط اولیه جبهه‌ها می‌رفت. «اینجا رادیو آبادان؛ صدای جمهوری اسلامی ایران»؛ مردم جنوب، آن روزها که خانه‌های مردم شهر زیر هجوم تانک‌های بعثی آوار می‌شد، آن روزها که شهر، ویرانه‌ای را می‌ماند، پیچ رادیو کنج طاقچه را که می‌چرخاندند، صدایی آشنا را می‌شنیدند که با قدرت و آرامش، نام جمهوری اسلامی و شهر زیبای آبادان را به زبان می‌آورد؛ «هنا آبادان…»؛ اینجا آبادان.. ؛ اینجا آبادان است؛ اینجا آبادان می‌ماند؛ به زبان عربی هم می‌گفت که بعثی‌ها بشنوند.[۴]

در تاریخ 19 دیماه سال 1397، دو روز مانده به سالروز شهادت غلامرضا رهبر، دستخطی از او خطاب به آقای کوچک (یکی از همکاران غلامرضا رهبر) منتشر شد که بیانگر نقش کلیدی او در دریافت اطلاعات از فرماندهان جنگ و ویرایش اخبار جهت پخش عمومی می باشد. متن این نوشته به شرح زیر می باشد:

بسمه تعالی

«برادر کوچک:

خواهشمند است به هنگام مونتاژ مسائل امنیتی کاملاً رعایت شود.

۱- طبق دستور فرماندهی غواص‌ها در حد کم نشان داده شود مثلا تعویض لباس و از زیر قرآن رفتن غواص کافی است، ولی تجمع آنان در قایق نشان داده نشود یا اگر نشان داده می‌شود نباید تعداد زیاد غواصان مشخص باشد. (مهم)

۲- نشان دادن پله‌ها سوار بر قایق ممنوع است.

۳- سخنان معاون لشکر امام حسین (ابوشهاب) برای رزمندگان در شب که راجع به رادار دشمن و حرکت قایق‌های خودی که چگونه باید با هم باشند به هیچ عنوان پخش نشود.

۴- نشان دادن رادار سوار بر قایق تمایلی است.

۵- نشان دادن نقشه و توجیه یکی از برادران برای رزمندگان کلی ممنوع است، چون شیوه را می‌گوید و طریق حرکت حمله را بیان می‌‎کند.

بطور کلی ان شاءالله دقت لازم مبذول فرمایید.

با تشکر التماس دعا

آقای کوچک ببخشید یک نفر از پخش خبری حتماً بفرستید.»[۵]

خبرنگار حرفه‌ای و خالق آثار متعدد در طول زندگی کوتاهویرایش

از آنجا که خیلی زود فعالیت حرفه‌ای خود را شروع کرده بوده، در جوانی تجربه کافی داشت و به سمت مدیر خبر مرکز آبادان و سپس به سمت نماینده صداوسیما در قرارگاه کربلا و خاتم‌الانبیاء منصوب گشت. اما تصدی این مسئولیت‌ها مانع از حضور وی به‌عنوان پیشتاز اکیپ‌های صداوسیما در خطوط مقدم نبرد نشد. غلامرضا رهبر چندین بار مجروح شد و به دلیل حضور مداوم در جبهه گوشهایش دچار آسیب جدی شده بود. اما جدی‌ترین مجروحیت وی در عملیات والفجر ۸ بود که پس از بهبودی نسبی دوباره به‌سوی مناطق عملیاتی شتافت. سرانجام در تاریخ در بیست و یک دی ماه ۱۳۶۵ در سن ۲۹ سالگی کشته‌شد و هیچ‌گاه پیکرش به خاک وطن بازنگشت. بیژن نوباوه نماینده مجلس و همکار غلامرضا رهبر در خصوص نحوه کشته‌شدن وی می‌گوید: یکی از زیبایی‌های کشته‌شدن «غلامرضا رهبر» این است که هیچ‌کس از آن اطلاعی ندارد؛ یعنی زمانی که وی زخمی شده و او را در یک نفربر زرهی قرار می‌دهند، دیگر هیچ‌کس نمی‌داند که چه بر سر پیکر او می‌آید. اصلاً در جابه‌جایی‌ها مشخص نیست که او هدف قرار گرفته و آخرین تصاویر هم که از او موجود است، زخمی شده و او را بر روی نفربر زرهی قرار می‌دهند.[۶]

نخستین خبرنگار شهیدویرایش

غلامرضا رهبر اولین گزارشگر شهید صدا و سیمای ایران در جنگ است که آخرین گزارش وی از عملیات کربلای ۵ شنیده شد.[۷][۸] در سال ۱۳۹۳ پس از ۲۸ سال از کشته‌شدن نشان افتخار جهادگر عرصه فرهنگ و هنر به خانواده وی اهدا شد.

وصیت نامهویرایش

این بخشی از وصیت نامه شهید غلامرضا رهبر خبرنگار و مستندساز رسانه ملی خطاب به همسرش تنها چند ماه قبل از شهادت است :

«بسم الله الرحمن الرحیم

همسر عزیزم

سلام

هر زمان که به یادم آمده مطلبی به عنوان وصیت برایت بنویسم یا فرصت نشده یا مرگ را فراموش کرده ام.

اما هر زمان که به یاد مرگ می‌افتم، این نیز به خاطرم می‌آید که حتماً باید برایت چیزی بنویسم.

اما آن چیز چیست و از کجا باید شروع کرد احتیاج به حالت فراغتی دارد که احساس می‌کنم آن حالت فراغت کم پیش می‌آید.

به هر جهت از جنگ بگویم که دیدگاهم راجع به جنگ نه تنها عوض نشده بلکه روزبه روز که می‌گذرد مصمم‌تر می‌شوم در اینکه جنگ باید تا آخر ادامه پیدا کند.

وای به حال آنان که این موقعیت حساس را درک نکنند و چه ساده‌اند آنان که می‌گویند جنگ را با مذاکره تمام کنید.

دنیا را می‌بینی ایرانی که بر طبق موازین اسلامی خواهان صلح است و جنگ طلب نیست در دنیا او را جنگ طلب شناسانده‌اند و صدامی (عراقی) که همه فتنه‌ها زیر سرش است، صلح طلب است.

دنیای استکبار بدترین دنیاهاست. همه موازین انسانی در این دنیا برعکس جلوه داده شده مصلحین در این دنیا بدترینند و فاسدین، خوب ترین؛ و مردم دنیا با القاء تبلیغات باورشان می‌آید و صدای ما کوتاه از اینکه آنان را متوجه و هشیار کنیم.

عزیز من متوجه تبلیغات استکبار و ضد انقلاب باش ببین آنچه که می‌گویند با قرآن و سنت و همچنین با سخنان امام مطابقت دارد یا خیر؟

و، اما از خودت بگویم که بر عقیده ات راسخ بمان، حیف از هوش خوب و ذکاوت و دانایی که داری، سست نشو، تحت تأثیر این و آن قرار نگیر اگر همه سست شدند تو پایدار بمان این را جدی می‌گویم فکر نکن اگر همه سست شدند نمی‌توان پایدار ماند. تو می‌توانی، من به تو در بسیاری از چیزها اطمینان دارم از جمله در نگهداری از بچه به لطف خدا صحیح و سالم متولد شدن وی و نگهداری بعد ازتولد که همه این سلسله مراتب مهم است.

می‌دانم فرزند نه خوب بلکه بسیار خوبی به جامعه اسلامی تحویل میدهی و این شایستگی را واقعا در تو می‌بینم و این یکی از چیزهایی است که گفتم به آن اطمینان دارم.

گفته ام و باز می‌گویم که تو یکی از خوب‌ترین همسران جهان هستی از تو به جز خوبی هایت چیزی در دل ندارم.

خدا تو را اجر عظیم عنایت کند به جهت دوری و ... که طی مدت زندگی با من به خاطر خدا تحمل کردی.

امیدوارم دوری ما نیز بخاطر خدا بوده باشد و مورد قبول درگاهش واقع گردیده باشد.

اگر می‌خواستیم اعتقاد به آخرت و زندگی پس از مرگ نداشته باشیم این تحمل‌ها هم برای من و هم برای تو بسیار مشکل بود، اما آنچه سختی‌ها را آسان می‌کند همین اعتقاد به خدا و آخرت است.

اگر می‌خواستیم می‌توانستیم فقط دنیا را انتخاب کنیم، ​خود خدا هم در قرآن فرموده آنان که دنیا و رفاه در آن می‌خواهند ما به آن‌ها عطاء می‌کنیم، اما آخرت این افراد چی؟ آیا ما هم باید دنیا را بر آخرت بر می‌گزیدیم. عزیزم به آنان که این گونه اعتقاد دارند بگو دیدار ما به قیامت دنیای شما برای شما و آخرت نیز برای ما در آنجا همدیگر را ملاقات خواهیم کرد تا ببینیم چه کسی راستگوست.

خیلی دوست دارم که شما را به یک سفر تفریحی ببرم و همچنین به مشهد سفر کنم، اما اگر خدا نخواست ما نیز تسلیم رضای اوییم.

تدریس قرآن برایت ثواب بسیار زیادی دارد ما را نیز از دعا فراموش نکن و از خدا بخواه که در راه رضای او شهید شده باشم و خداوند امیدوارم ما را آمرزیده ببرد.

این دعا را کرده ام و از خدا خواسته ام که اگر می‌روم در راه رضای او بروم. نمی‌دانم مستجاب خواهد شد یا خیر.

ان شاءالله که از من هیچ دل خوری نداشته باشی ما که نتوانستیم خود را بسازیم و برای اسلام کاری کنیم امیدوارم که اگر خواست خدا باشد فرزندمان در آینده بتواند با قرار گرفتن در راه امام حسین (ع) به اسلام خدمت بکند (البته این مستلزم صحیح تربیت کردن از سوی تو همراه با لطف الهی است).

امام را دعا کن از همه دوستان و آشنایان حلالیت می‌طلبم خصوصا از مادرم، ​فرهاد، خواهرانم، ​پدر و مادرت. امیدوارم همه مرا حلال کنند. الان ساعت ۱۹:۳۰ دقیقه خرداد ماه (۲۴ رمضان) است.

مطلب زیاد است، ولی الان بیادم نمی‌آید. بنابراین همین جا خداحافظی می‌کنم.

امیدوارم تو نیز به بزرگواریت مرا ببخشی. خیلی مطلب بیش از این و بهتر از این می‌خواستم برایت بنویسم، ولی هوا کم کم در حال تاریک شدن است؛ و الان مطلبی به یادم نمی‌آید ضمن آنکه وقت نماز نیز هست.

خدانگهدار. (غلامرضا ۶۴/۳/۲۴)»[۱]

[۹]

یاد غلامرضا رهبر پس از اوویرایش

یاران او در سالهای اخیر مستندهای زیادی در خصوص وی ساخته‌اند که هیچ‌کدام همهٔ اطلاعات موجود را در بر نمی‌گیرد. در سال ۹۳ محمدباقر قالیباف شهردار تهران طی بازدیدی که با همسر و فرزند رهبر داشت اعلام نمود که یکی از پروژه‌های عمرانی پایتخت به نام شهید رهبر نامگذاری خواهد شد و از طرف شهردای یک مجموعه تلویزیونی برای شناساندن شخصیت رهبر تهیه خواهد شد.[۱۰]

در جشنواره یازدهم دفاع مقدس (سال ۱۳۸۹) حمید فرخ‌نژاد برای بازی در فیلم‌های «دموکراسی تو روز روشن» و «شب واقعه»، جایزه بهترین بازیگر مرد را دریافت و جایزه‌اش را به دختر «شهید غلامرضا رهبر» اهدا کرد.[۱۱]

صدا و سیمای آبادان در سال ۹۳ فیلم زندگی «شهید رهبر» گزارشگر رادیو آبادان را تهیه نمود که از شبکه ۳ سیما پخش شد و به دلیل تفاوتهایی که بین شخصیت رهبر در آن فیلم با شخصیت واقعی‌اش وجود داشت مورد انتقاد خانواده وی قرار گرفت.[۱۲]

مستند «گزارش آخر» با موضوع فعالیت‌های رسانه‌ای غلامرضا رهبر در دوران دفاع مقدس، دوشنبه ۲۱ دی ماه ۹۴ از شبکه افق پخش شد.[۱۳]

نماهنگ آخرین خبر با صدای علی لهراسبی اشاره به شهادت رمز آلود غلامرضا رهبر و پیدا نشدن پیکر او پس از مرگ دارد. بخشی از شعر این آهنگ: تو آغوش سرد کدوم سنگری… که حتی رفیقات گم کردنت.... کجای جهانو بگردم پی… پلاکی که انداختی گردنت[۱۴] (پیوند به بیرون نه منبع)

در بیست و نهمین سالگرد درگذشت غلامرضا رهبر دخترش که اکنون در خبرگزاری صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کند یک گزارش در مورد فعالیت‌های پدرش داشت.[۲]

منابعویرایش

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۶.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ http://www.iribnews.ir/fa/news/992311/دختر-شهيد-رهبر-راوي-پدر
  3. http://ahwaz.irib.ir/-/شهید-غلامرضا-رهبر
  4. http://abadan.irib.ir/-/اولین-گزارشگر-شهید-صدا-و-سیما
  5. www.yjc.ir https://www.yjc.ir/fa/news/6791244/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%B7-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۹. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  6. http://javanonline.ir/fa/news/735516/چند-ساعت-قبل-از-شهادت-به-غلامرضا-رهبر-تهمت-زدند
  7. http://www.irinn.ir/news/145345/شهید-رهبر،-نخستین-شهید-رسانه-ملی
  8. http://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/10/20/967615/شهید-رهبر-الگوی-خوبی-برای-اهالی-رسانه-است
  9. سیما، IRIB NEWS AGENCY | خبرگزاری صدا و. «وای به حال آنان که این موقعیت حساس را درک نکنند». IRIB NEWS AGENCY | خبرگزاری صدا و سیما. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۵-۲۶.
  10. http://www.yjc.ir/fa/news/4941631/وظیفه-خود-می-دانم-خدمتگزار-شهدا-باشمیکی-از-پروژه-های-عمرانی-پایتخت-به-نام-شهید-رهبر-نام-گذاری-می-شود
  11. http://www.farsnews.com/printable.php?nn=8907020849
  12. http://www.yjc.ir/fa/news/4911847/فیلم-زندگی-شهید-رهبر-گزارشگر-رادیو-آبادان
  13. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۶.
  14. http://www.aparat.com/v/rOH9N/آخرین_خبر_علی_لهراسبی