غلامعلی عرفان


غلام‌علی عرفان دو فیلم با نام‌های گفت هرسه نفرشان و آقای هیروگلیف کارگردانی کرد که هر دویشان به نوعی گرایش کارگری با نگاه چپ در آنها مشهود بود. هر دو این فیلم توقیف شده و هرگز به نمایش درنیامدند همچنین این فیلم‌ها اسم‌های غیرمتعارفی هم داشتند. کارگردان نیز مجبور به گریز از وطن‌اش شد و خود را وقف نوشتن کرد و اینک از رمان‌نویسان شناخته شدهٔ فرانسه است. وی قبل از انقلاب ۱۳۵۷ هم که تئاتر کار می‌کرد گرایش چپ داشت. غلامعلی عرفان ظاهراً مائوئیست بود. قبلِ انقلاب دو نمایش از او در تئاتر سنگلج اجرا شده: مطبخ و مرگ همسایه. اولی را جعفر والی کارگردانی کرد و دومی هم محصول همکاری والی با محمدعلی جعفری بود. هر دو نمایش، با وجود جنبه‌های انتزاعی، متعلق به جریان چپ بودند و از آنها استقبال شد. اما «آقای هیروگلیف» به دلیل سمپات بودن به جریان چپ، به‌خصوص ارادتش به مائوئیست‌ها در همان سال ۱۳۵۹ توقیف شد و جز یک نمایش به مناسبت ده سالگی سینمای بعدِ انقلاب هرگز دیده نشد. قصهٔ فیلم دربارهٔ مردی است که بعد مرگ دخترش، سر از رازهای او درمی‌آورد و می‌فهمد که او چریک شده؛ ولی سرنوشت بد فیلم منحصر به توقیف نیست. فیلم برای جشنوارهٔ نانت انتخاب شد اما دیر به دست برگزارکنندگان رسید و در بخشی فرعی نمایش داده شد. بعد، برای جشنوارهٔ کن انتخاب شد ولی فیلم به مشکل تازه‌ای خورد. آن سال عراق فیلمی به نام «قادسیه» ساخته بود که یکسره به ایران حمله می‌کرد. ایران به نمایش فیلم در کن اعتراض کرد و مدیران کن، برای اینکه جانب اعتدال را رعایت کنند هر دو فیلم را از نمایش محروم کردند! فیلم آقای عرفان فقط در بازار کن نمایش داده شد و کارش به آخر رسید. وی به دلیل تعلق‌شان به خاستگاه‌های غیر و گاه ضداسلامی مغضوب واقع شد.

فیلمشناسیویرایش

منابعویرایش