قلعه حیدرآباد

اثر ثبت‌شده در فهرست آثار ملی ایران

قلعه حیدرآباد مربوط به اواخر دوره قاجار است و در خاش، انتهای خیابان ۲۴ متری رودکی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۳۸۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱]

قلعه حیدرآباد
990803-Khash-IMG 5971-2.jpg
قلعه حیدرآباد در سال ۱۳۹۹
نامقلعه حیدرآباد
کشورایران
استاناستان سیستان و بلوچستان
شهرستانشهرستان خاش
اطلاعات اثر
نام محلیقلعه حیدر علی خان
کاربریقلعه
دیرینگیدوره قاجار
دورهٔ ساخت اثردوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۳۸۲۵
تاریخ ثبت ملی۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۰

قلعه حیدرآباد در جنوب شرق خاش از جمله آثار تاریخی باقی‌مانده از دوره متقدم اسلامی در این منطقه است. این قلعه در اواخر دوره قاجار توسط حاکم وقت حیدر علی خان کرد بنا شده و محل سکونت وی و خانواده اش بوده و در سال (۱۲۹۹ خورشیدی)توسط حکومت و قوای انگلیسی از اختیارش خارج و به شخصی بنام عیدو خان ریگی که توسط حاکم وقت (حیدر علی خان) بزرگ شد سپرده می شود که تا سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی ایشان و خانواده‌ اش در آن سکونت داشته اند. همچنین از این قلعه به عنوان محل نگهداری آذوقه و مهمات نیروهای انگلیسی به سرپرستی ژنرال دایر استفاده شده‌است. عمده مصالح به کار رفته در قلعه خشت خام و کاهگل است و دارای برج‌ها و طاق‌های هلالی زیبایی است که از سوی سازمان میراث فرهنگی مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته‌است.

نقشه اصلی قلعه حیدرآباد به صورت مستطیل بوده که با اضافه شدن چند اتاق و دیوار در قسمت جنوب شرقی آن نقشه به بنایی ذوزنقه‌ای شکل تبدیل شده‌است. در ساخت و تکمیل این بنا از تزئینات معماری خاصی بهره گرفته نشده تنها تزئینات کنگره‌ای شکل نیم دایره‌ای متمایل به بیضی و تیرکش‌های تعبیه شده در قسمت فوقانی حصار خارجی و تزئینات کادربندی اتاقک‌های نگهبانی بالای سر در ورودی‌ها و همچنین خشت چینی نیم دایره‌ای، قوس سردر ورودی اتاق ۸ ضلع غربی حیاط مرکزی بخش سوم قلعه و تزئینات کاربردی آن از عناصر تزئین معماری این اثر است.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  • جمشیدزهی، ضیاالرحمن: آشنایی با معماری قلعه حیدرآباد خاش.