باز کردن منو اصلی

مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی اولین و مهم ترین موسسه تحقیقاتی دانشگاه تهران است که در سال 1337 بنیان گذاری شد.[۱]

محتویات

تاریخچهویرایش

این مؤسسه در سال ۱۳۳۷ با مدیریت احسان نراقی و به پیشنهاد وی و تحت نظارت غلامحسین صدیقی آغاز بکار نمود. پیشنهاد تأسیس مؤسسه با الهام از مؤسسه مطالعات ملی جمعیت‌شناسی پاریس ارائه و با حمایت یحیی مهدوی و علی‌اکبر سیاسی، مواجه شد. احسان نراقی «تربیت کادری از جوانان مملکت و تجهیز آنان به مبانی علمی و تئوری و آشنا کردن‌شان به روش‌های تحقیق» را مهم‌ترین انگیزه خود برای ایجاد این مؤسسه عنوان می‌کند.[۲]

مؤسسه ابتدا به عنوان زیرمجموعه دانشکده ادبیات، در باغ نگارستان فتحعلیشاه واقع در میدان بهارستان،[۳] آغاز به کار نمود و سپس در سال ۱۳۵۱ با مؤسسه تحقیقات تعاون (که پیشتر در سال ۱۳۴۶ تأسیس شده بود) ادغام و موجب تشکیل دانشکده آموزش عالی علوم اجتماعی گردید. با اینحال اهداف پژوهشی مؤسسه، همچنان در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی انجام شد. با توجه به سوابق احسان نراقی و ارتباط وی با یونسکو، مؤسسه موفق گردید در همان ابتدا، کمک قابل ملاحظه‌ای را از یونسکو دریافت نموده و به پیشرفت مؤسسه سرعت داده شد.[۲]

انتشاراتویرایش

مؤسسه دارای کتابخانه‌ای با بیش از ۲۵۰۰۰ جلد کتاب و دوره‌های نایاب نشریاتی همچون دوره روزنامه ایران (۱۳۰۵ تا ۱۳۱۹) و نشریه نسوان وطنخواه (۱۳۰۲ تا ۱۳۰۵) بود. کتاب‌های نفیس مؤسسه، بعدها به کتابخانه دانشکده علوم اجتماعی واگذار شد.[۳]

علاوه براین، مؤسسه به لحاظ ماهیت پژوهشی خود، خروجی کتاب داشت. انتشارات امیرکبیر کار توزیع کتب منتشره را بر عهده داشت[۳] و تا سال ۱۳۵۰، بیش از یکصد و پنجاه اثر در زمینه علوم اجتماعی توسط مؤسسه منتشر شد.[۴] علاوه براین، مؤسسه در تهیه و تدوین طرح جامع چندین کلانشهر کشور ازجمله تهران و شیراز نقش مؤثری داشته‌است.[۵]

هم اکنون مؤسسه تحقیقات اجتماعی دارای یک مجله علمی پژوهشی(مطالعات و تحقیقات اجتماعی ایران) و یک مجله علمی ترویجی است.

چهره‌هاویرایش

از میان پژوهشگرانی که در سال‌های اولیه با مؤسسه همکاری نمودند، می‌توان به جلال آل‌احمد، حسن حبیبی، ابوالحسن بنی‌صدر، حبیب‌الله پیمان، پرویز ورجاوند، جمشید بهنام، علی‌محمد کاردان، مرتضی کتبی، غلامعباس توسلی، فیروز توفیق، شاپور راسخ، احمد اشرف، باقر ساروخانی، داور شیخاوندی، نادر افشار نادری،[۲] جواد صفی نژاد[۶] محمود روح‌الامینی،[۷] غلامحسین ساعدی[۸] و عباس خواجه نوری[۳] اشاره نمود که اغلب آنان طی سال‌های بعد، بر مسائل اجتماعی و سیاسی ایران اثرگذار بوده‌اند.

منابعویرایش

  1. خبرگزاری حیات. «مسوول مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ روزنامه فرهیختگان. «مدرسه‌ای برای تعلیم جامعه‌شناسان ایران». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ خبرگزاری میراث فرهنگی. «همه چیز با کتاب‌های اهدایی غلامحسین خان صدیقی شروع شد». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.
  4. انجمن جامعه‌شناسی ایران. «دکتر توسلی: علوم اجتماعی هنوز در جستجوی راه عبور از سدها و موانعی است که بعد از انقلاب به وجود آمده‌اند». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.
  5. دانشگاه آزاد اسلامی. «دکتر غلامعباس توسلی». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.
  6. راسخون. «معرفی مشاهیر». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.
  7. جام جم آنلاین. «محمود روح‌الامینی». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.
  8. خبرگزاری کتاب ایران. «تعادل بین انسان و محیط زیست از بین رفته‌است». دریافت‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.