باز کردن منو اصلی

مختصات: ۲۹°۵۹′۱۹″شمالی ۵۲°۵۲′۱۹″شرقی / ۲۹٫۹۸۸۶۱۱°شمالی ۵۲٫۸۷۱۹۴۴°شرقی / 29.988611; 52.871944

نقش‌برجسته عیلامی در نقش رستم قدیمی‌ترین نقش موجود در نقش رستم است که مربوط به دورهٔ عیلام است و بعدها بهرام دوم آن را محو کرد و نقش خود و درباریانش را جایگزین آن کرد، اما اندکی از نقش پیشین سالم مانده‌است و می‌توان آن را با توجه به نقش‌برجستهٔ کورنگان تا حدودی بازشناخت.[۱]

نقش‌برجسته عیلامی در نقش رستم
Ilami Naqshe Rostam.png
نام نقش‌برجسته عیلامی در نقش رستم
کشور  ایران
استان فارس
شهرستان مرودشت
اطلاعات اثر
کاربری یادمان
دورهٔ ساخت اثر عیلام
بانی اثر نامشخص
مالک فعلی اثر سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۲۱
تاریخ ثبت ملی ۲۴ شهریور ۱۳۱۰

آنچه که از این نقش باقی مانده، دو ایزد و ایزدبانو را بر روی تختی که پایه‌های آن به‌صورت مارهای پیچیده است، نشان می‌دهد که در سمت راست و چپ آنها اشخاص دیگری ایستاده بوده‌اند.[۲] در تصویر سمت راست، پیکر کامل مردی با ریش و موی بلند نقش شده‌است که به حالت احترام، دست‌هایش را به سینه گذاشته و روی به خدایی دارد که نقش آن محو شده‌است، کلاه این مرد گرد است و با بندی بسته شده و ردای بلندی به تن دارد. در آن‌سوی نقش، اثر بانویی مشخص است که تاجی کنگره‌دار بر سر نهاده و بدون ریش است و چهرهٔ ظریفی دارد. این‌دو را شاه و ملکه می‌دانند که در پیشگاه ایزد و ایزدبانو در حال نیایش بوده‌اند؛ از نقش ایزد و ایزدبانو، اندکی به‌جای مانده ولی قابل تشخیص نیست.[۳]

دربارهٔ تاریخ این نقش، عقاید مختلفی وجود دارد؛ ارنست هرتسفلد و هایدماری کخ قدمت آن را مربوط به ۴۰۰۰ سال پیش می‌دانند[۴] اما شاپور شهبازی معتقد است که شکل کلاه پادشاه و تاج ملکه، همانند نقوشی هستند که تاریخشان حدود ۸۰۰ تا ۶۰۰ سال پیش از میلاد است و از سوی دیگر، تخت ایزد و ایزدبانو که به شکل مار است، همانند نقش‌برجستهٔ کورنگان به حدود ۱۲۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد؛ بنابراین نگاره‌های عیلامی نقش‌رستم در دو دورهٔ متفاوت کنده‌کاری شده‌اند.[۵] عیسی بهنام هم تاریخ این نقوش را حدود ۱۲۰۰ قبل از میلاد می‌داند.[۶]

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

منابعویرایش

  • قبایل باستانی ایران: پیش از ظهور هخامنشیان.مولف:رضا صدیقی.تهران.انتشارات آزاد اندیشان.1396
  • «پایگاه میراث جهانی تخت جمشید». سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری. ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۵ اسفند ۱۳۹۰.
  • مصطفوی، محمدتقی (۱۳۱۷). «آثار باستان: نقش رستم». تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش). تهران (۱۰).
  • شهبازی، علیرضا شاپور (۱۳۵۷). شرح مصور نقش رستم. تهران: بنداد تحقیقات هخامنشی.
  • کخ، هایدماری (۱۳۷۷). از زبان داریوش. ترجمه توسط پرویز رجبی. تهران: کارنگ. شابک ۹۶۴-۹۰۳۸۰-۴-۳.
  • نقش برجسته هاي باستاني ايران.نويسنده :رضا صديقي..تهران.انتشارات آزاد اندیشان.1397