نقش دستوری

نقش واژه یا واژه‌ها در جمله‌ها

در زبان‌شناسی به نقشی که واژه‌ای یا گروهی از واژه‌ها در جمله به خود میگیرد، نقش دستوری (به انگلیسی: Grammatical relation) گفته می‌شود. برای نمونه نقش‌های فاعل، مفعول و فعل.

نقش‌نما به واژگانی اطلاق می‌شود که نقش دستوری واژه‌های پیش یا پس از خود را نشان می‌دهد.

منظور از نقش دستوری حالت‌های مفعولی، فاعلی، اضافه و غیره‌است. برای نمونه پس‌واژهٔ «را» در فارسی یک نقش‌نما است که نقش مفعولی عبارت پیش از خود را می‌رساند.

حروف پیوند، بر خلاف نقش‌نماها، در پی بردن به نقش دستوری واژه‌ها تأثیری ندارد.

انواع نقش نماهاویرایش

۱ – را: پس از مفعول می‌آید و نقش نمای مفعول است.
۲ – نقش نمای اضافه : «-ِ» این نشانه بعد از اسم می‌آید و کلمه بعد از آن مضاف الیه یا صفت است.
۳ – حرف اضافه : از، به، با، در، بر، برای، مانند...» نشانه متمم است.
۴ – حرف پیوندهای وابسته ساز، که، تا، چون، زیرا، اگر، با این که...

پیوندهای هم پایه ساز : «و، اما، ولی، یا....»

۵ – نشانهٔ ندا : «آی، ای، یا» ای خدا، ای رضا و مصوت را «اَ» در پایان برخی اسم‌ها مانند خدایا، سعدیا

منابعویرایش

کتاب زبان فارسی اول دبیرستان، دبیرستان‌های ایران، درس بیست و هفتم و درس بیست و هشتم.