باز کردن منو اصلی

کاریکلماتور

این واژه حاصل پیوند «کاریکاتور» و حرف «ک» مخفف «کلمه» است و شامل کاریکاتورهایی است که با کلمه بیان شده‌است.

کاریکَلِماتور (آمیختهٔ کاریکاتور و کلمات) نامی است که پرویز شاپور در سال ۱۳۴۷ بر نوشته‌های خود که در مجلهٔ خوشه به سردبیری احمد شاملو چاپ می‌شد گذاشت. این واژه حاصل پیوند دو واژه ی «کاریکاتور» و «کلمه» است. به دید شاملو، نوشته‌های شاپور کاریکاتورهایی است که با کلمه بیان شده‌است.[۱]

-کاریکلماتور نثر است. -بازی زبانی دارد تا بتواند گفتنی‌ها را دیدنی کند (تصویری) -طنز دارد. -کاریکلماتور از نظر معنایی، صراحت دارد. -کاریکلماتور از چند معنایی واژه‌ها سود می‌برد. -کاریکلماتور، معمولاً از بدیهیات و روزمره‌ها و دم دستی هاست. -سابقه‌ای در ادبیات کهن به عنوان یک ژانر ندارد. اما می‌شود نمونه‌هایی در نثر و نظم پیدا کرد. -ایجاز از ویژگی‌های کاریکلماتور است. -در کاریکلماتور نوعی نازک اندیشی مانند سبک هندی دیده می‌شود. -غافل‌گیری دارد که با غافل‌گیری شعری متفاوت است. -نوع لذت در کاریکلماتور با شعر متفاوت است.

نمونه‌هایی از کاریکَلِماتورهای پرویز شاپورویرایش

  • وقتی عکس گل محمدی در آب افتاد، ماهی‌ها صلوات فرستادند.
  • اگر بخواهم پرنده را محبوس کنم، قفسی به بزرگی آسمان می‌سازم.
  • به عقیده گیوتین، سر آدم زیادی است.
  • به یاد ندارم نابینائی به من تنه زده باشد.
  • قلبم پرجمعیت‌ترین شهر دنیاست.
  • به نگاهم خوش آمدی.
  • چرا همیشه نمیشه!!
  • پایین آمدن درخت از گربه.
  • قطرهٔ باران، اقیانوس کوچکی است.
  • زندگی بدون آب از گلوی ماهی پایین نمی‌رود.
  • جارو، شکم خالی سطل زباله را پر می‌کند.
  • فوّاره و قوه جاذبه از سربه سر گذاشتن هم سیر نمی‌شوند.
  • هر درخت پیر، صندلی جوانی می‌تواند باشد.
  • باغبان وقتی دید باران قبول زحمت کرده، به آبپاش مرخصی داد.
  • فاصله بین دو باران را سکوت ناودان پر می‌کند.
  • فریاد زندگی در سکوت گورستان ته‌نشین می‌شود.
  • برای اینکه پشه‌ها کاملاً ناامید نشوند، دستم را از پشه بند بیرون می‌گذارم.
  • گربه بیش از دیگران در فکر آزادی پرندهٔ محبوس است.
  • روی همرفته زن و شوهر مهربانی هستند!
  • غم، کلکسیون خنده‌ام را به سرقت برد.
  • بلبل مرتاض، روی گل خاردار می‌نشیند![۲]

کاریکلماتوری از محسن ابراهیمویرایش

  • توفان، دامن طبیعت را بالا زد[۳]

چند کاریکلماتور از رسول مرادیویرایش

  • با خوردن پیاز، سیر نشدم
  • در جگرکی، همهٔ سیخها تو دل برو هستند
  • برای جلوگیری از بی نمکی، شورش کردم
  • نقاش قمار باز، رنگ می‌بازد
  • تابلوی دور زدن ممنوع را دور زدم

نمونه‌هایی از حسین مقدسی نیاویرایش

  • به نام پیوند دهنده قلب‌ها و عروق!
  • هروقت آب از سرم می‌گذرد زیرآبی می‌روم!
  • کلاغ می‌خواست پرواز هواپیما را یاد بگیرد دچار نقص فنی شد!
  • برای آنکه خواب از سرم نپرد داخل قفس می‌خوابم!
  • خروس به جرم تأسیس مرغداری روانه زندان شد!
  • اگر پدر برایم چاقو بکشد بازهم نمره نقاشیم بیست می‌شود!

نمونه‌هایی از کاریکَلِماتورهای احمدرضا بهرامپور عمرانویرایش

رفتنت برایم آمد نداشت .

تن فروشی بهتر از وطن فروشی است .

گل گاوزبان گل زبان نفهمی است .

گوسفند ها، سرزده وارد قصابی می شوند.

غاز معترض تخم‌ مرغ می‌گذارد.

خیلی از خواننده های بعد از انقلاب، خارج می خوانند.

هرچه لگد به بختم زدم، بیدار نشد.


نمونه هایی از کاریکلماتورهای متین یحیی زادهویرایش

تنها مرزی که نیاز به ویزا ندارد "مرز جنون" است.

به احترام عزرائیل، قلب ها می ایستند.

ژنرال خسته روی جنگ نرم می خوابد.

حسابدارتر از فرشته اعمالم نیافتم.

هیچ مرده ای گورش را گم نمی کند.

پرگار متعصب بجای دایره چهارگوش می کشید.

با نان هایی که آجر کرده بود کاخ ساخت.

بهار وقتی رسید که زیر پای آدم برفی سبز شده بود.

خروسی که فمنیست شده بود قدقد می کرد.

برای بیدار کردن وجدانم، ساعتم را کوک می کنم.

هیچ فرشته ای آدم نمی شود.

فحشا از سر و کول فقر بالا می رود.

در عزای مرگ جوانیم، موهای سفیدم را سیاه می کنم.

از نگاه دلال خوب است که منظومه ی شمسی مشتری دارد.

ثروتمند تنها خطی را که نمی تواند بخواند «خط فقر» است.

کرم های دهان، جوابشان دندان شکن است.

هیچ منجمی زمان وقوع «دل گرفتگی» را نمی داند.

نقاشی که خانه نداشت آجر روی آجر می کشید.

شاخ و برگ فکرش را که هرس کرد کوته فکر شد.

منابعویرایش

  1. کاریکلماتور چیست؟
  2. گزیدهٔ کاریکلماتورهای پرویز شاپور، انتشارات مروارید، چاپ اول، ۱۳۷۱.
  3. دیوانه‌ای هستم که، محسن ابراهیم< تهران، نشر گل آقا، 1350/2536

3 ت مجموعه آثار رسول مرادی، نسخهٔ الکترونیکی

4 - کتاب رفتنت برایم آمد نداشت. مجموعه کاریکلماتورهای احمدرضا بهرامپور عمران. تهران: انتشارات مروارید. 1396

5.کتاب شکرپنیر مجموعه کاریکلماتور از محفل طنز گروه ادبی سیمرغ متین یحیی زاده تهران:انتشارات گیوا 1398