واژه

کوچکترین عنصر زبانی

واژه یا کلمه به دسته ای از حروف یا واک هایی که یک واحد یا یکا را پدیدار میسازند گفته می‌شود. در دستور زبان فارسی، بیشتر واژه را در نُه گونه دسته‌بندی می‌کنند: نام، صفت یا زیب، عدد یا شماره، کنایه یا گواژه، فعل یا پویه، قید یا ویژگی، حرف اضافه یا واک افزوده، حرف ربط یا واک پیوند، صوت یا آوا.

«واژه» کوچک‌ترین دیسه منادار از واکها است اگر بتواند به‌تنهایی به‌کار رود. برای نمونه، «-انه» در واژه‌هایی مانند مردانه، زنانه، مهربانانه، دارای منی ویژهٔ خود است، ولی از آن جا که نمی‌توان آن را به‌تنهایی به‌کار برد، واژه نامیده نمی‌شود. بسیاری از واژه‌ها به بخش‌های کوچک‌تری بخش‌پذیرند که به آن‌ها تکواژ گفته می‌شود. تکواژ کوچکترین بخش واژه است که در بسیاری از نمونه ها یک واژه خودسالار شمرده شده و در برخی موارد نیز واژه به شمار نمی‌آید.

تفاوت واژه با کلمهویرایش

واژه، ریشه‌ی فارسی و کلمه یا کلمة ریشه عربی دارد.

فرم‌های آزادویرایش

بیشتر زبان‌شناسان بر این باورند که بهترین روش برای واگران واژگان بر پایهٔ کالبد یا کالب هایی است که واژه‌ها از دیدگاه نحوییا دستوری بهره می‌برند. پذیرفته‌ترین واگران گفته شده بر این پایه دربردارنده است از:

«واژه، فرم آزادِ[۱] کمینه[۲] در یک زبان است.»

فرم آزاد به بن‌پاره‌ای از زبان گفته می‌شود که بتواند به‌ گونه تنها باشیدن داشته باشد و به جایگاه و ایستار یکسر پایدار و استوار و دگرناپذیری به پاره های زبانی زیستگاه پیرامون خود نیاز نداشته باشد. پیرو واگران بالا، «شکارچی» یک واژه است، چرا که، می‌تواند به‌تنهایی پدیدار شود و پدیداریِ آن در جاهای گوناگونی در درازنای جمله رخ دهد.

مانندها:

  1. شکارچیان به پیگرد آهو پرداختند.
  2. آهو به میانجی شکارچیان پیگرد شد (یا: تعقیب شد).

در جایگاه مقایسه یا سنجش یکاهای «چی» و «ان» (در شکارچیان) واژگان به شمار نمی‌آیند، زیرا نمیتوانند که به دیسه ی منزوی باشیدن پیدا کنند، ونکه، باید صددرصد جایگاهشان در برابر بخشهای زبانی کناری پایدار و استوار و دگرناپذیر برجای بماند.

گونه های واژهویرایش

واژه روی هم رفته به هفت دسته بخشبندی می‌شود که شمار انها از: نام، پویه، حرف، ویژگی، ضمیر یا فرانام، گواژه، آوا. مانند آهو یک نام و سبز یک ویژگی است.

صرفویرایش

مقالهٔ اصلی: صرف

واژه‌های مورد مصرف انسان در زبان‌های طبیعی را می‌توان به دو دسته قسمت کرد:

  • واژه‌های ساده
  • واژه‌های پیچیده

واژگان ساده آن‌هایی هستند، که نمی‌توانیم به یکاهای معنادار کوچک‌تر خردشان کنیم، درحالی‌که تکه‌های واژگان پیچیده را می‌توان واکاوی کرد.

پانوشته‌هاویرایش

  1. free form
  2. minimal

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  • O'Grady, W. , Dobrovolsky, M. , and aronoff, M. , Contemporary Linguistics, An Introduction, 2nd ed. , St. Martin' Press, Inc. , 1993. ISBN 0-312-06780-1

پیوند به بیرونویرایش