کمون (به انگلیسی: Commune) به معنای اشتراکی، نوعی سازمان زندگی و کار جمعی است که در آن مالکیت خصوصی بر ابزارهای تولیدی وجود نداشته و افراد به‌طور یکسان از حاصل کار جمعی برخوردار می‌شوند. به آن جامعه اشتراکی نیز گفته می‌شود. در نظر کومون‌ها عالی‌ترین هدف آنارشیسم و کمونیسم‌اند. اما در عمل کمون‌ها همگی با دشواریهایی مانند نابرابری‌های فردی اعضای خود و نابرابری میان کمون‌ها و رابطهٔ کومون‌ها با سازمان اقتصادی و سیاسی جامعهٔ بزرگتر بازار و دولت رو به رو شده‌اند.

لفظ کمونیسم از این واژه آمده‌است. در معنای عام کلمه، کمون جامعه‌ای است که در آن سلسله مراتب وجود ندارد و همه اموال و وسایل آسایش و تفریح به اشتراک در اختیار همه جامعه یا نخبگان (گزیدگان) باشد. کلمه کمونیسم در مورد نظامهای اجتماعی مختلفی استعمال شده‌است، مانند: کمونیسم گزیدگان که افلاطون با الهام از الگوی اسپارت قدیم پیشنهاد کرده، جوامع کمونیستی مذهبی مسیحی که در قرن شانزدهم و قرنهای بعدی در قاره آمریکا تأسیس شد، فالانسترهایی که فوریه پیشنهاد کرده‌است، و جوامع اشتراکی رابرت آون و ... این جوامع در میان خود مساوات داشتند و آب و غذا و درآمد را برحسب نیاز افراد تقسیم می‌کردند. امروزه نیز در تعاریف مارکسیستی بکار می‌رود.

نخستین کومون‌هاویرایش

نخستین کومون‌ها در عصر جدید را هواداران سوسیالیسم آرمان شهری مانند رابرت آون و شارل فوریه و اتین کابه بنیان نهادند اما زود از هم پاشیدند.

کمون‌ها در روسیهویرایش

در روسیه در دوران جنگ کمونیستی واحدهای جمعی کشاورزی سازمان یافت ولی بیشتر آن‌ها با سیاست اقتصادی جدید (۱۹۲۱)از میان رفتند و بازمانده‌های آن‌ها در دوران جمعی کردن کشاورزی روسیه به صورت کشت زارهای اشتراکی دولتی در آمدند.

کمون‌ها در چینویرایش

چینی‌ها هم در دوران جهش بزرگ به پیش کمون‌های بزرگی سازمان دادند. و ایجاد این واحدها را میان بری به سوی جامعه کمونیستی کامل می‌دانستند.اما شکست آن‌ها موجب تغییر آن‌ها و در پیش گرفتن روش‌های میانه‌رو تر شد.گرچه نام کومون نگاه داشته شد.

کمون در آمریکاویرایش

در این اواخر در ایالت کالیفرنیای امریکا نیز کمون‌هایی به دست گروه‌هایی که از نظام سرمایه داری بیزارند ایجاد شده‌است اما این‌ها کاملاً در حاشیهٔ جامعه قرار دارند و کمتر از پیشینیان خود سوداهای ایدئولوژیک برای پایه‌گذاری مدینه فاضله دارند.

جستارهای وابستهویرایش

  • کمون اولیه (به مرحله‌ای تاریخی در زندگی انسان گفته می‌شود که اجتماعات بشر به شکل کمون بود)

منابعویرایش