باز کردن منو اصلی
سنگ‌نگاره کمان‌داران، تزئینات مجلل و معروف از بخش مسکونی کاخ آپادانا، ساخته شده توسط داریوش اول در شوش را نمایش می‌دهد. این کتیبه از آجر سفالی براق ساخته شده‌است و بلندی آن ۴٫۷۵ متر و پهنای آن ۳٫۷۵ متر می‌باشد. هرودوت تاریخ‌نگار یونانی این سپاه برگزیده را جاویدان می‌دانست. از این کتیبه هم‌اکنون در موزهٔ لوور در فرانسه نگهداری می‌شود.

گارد جاویدان (ثبت شده در نوشته‌های یونانی به شکل: Athánatoi) یا جاویدانان ایرانی نامی است که هرودوت، تاریخ‌نگار شهیر یونانی، به گردان نخبه ده هزار نفری پیاده‌نظام سنگین اسلحه ارتش هخامنشی داده است. یونانیان از این جهت آنان را جاویدان می‌خواندند که برخلاف روال معمول در جهان باستان، این گردان یک سپاه همیشگی (به انگلیسی: Standing Army) بود. به دلیل نبود منابع کافی، نام واقعی این بخش از نیروهای ارتش شاهنشاهی هخامنشی به دست ما نرسیده است.[۱]

در تاریخ هرودوتویرایش

هرودوت جاویدانان را نیروی پیاده‌نظام سنگین اسلحه‌ای توصیف می‌کند که رهبریشان برعهده ویدرانه، یکی از هفت مردی که علیه بردیای دروغین شرودیند، است. گردان جاویدان از نیروهای ویژه‌ای تشکیل شده بود که شماره‌شان از ده هزار بیشتر یا کمتر نمی‌شد. هرودوت ذکر می‌کند که با کشته، زخمی یا بیمار شدن یکی از سربازان جاوید، به سرعت شخص دیگری جایگزین او می‌شود تا شماره ده هزار نفره آنان حفظ شود.[۲]

هرودوت تنها کسی است که آنان را جاویدانان لقب می‌دهد. منابع ایرانی از وجود یک سپاه همیشگی که اعضای آن را مبارزان عشایر ایرانی تشکیل می‌دهند، خبر داده‌اند اما آنان را با نام جاویدان نمی‌خوانند. برخی از تاریخ‌دانان معاصر این ایده را مطرح کرده‌اند که هرودوت واژه anûšiya (همنشین) را با واژه anauša (جاودان) اشتباه کرده گرفته است؛ با این حال رودیگر اشمیت این احتمال را رد می‌کند.[۱]

 
نبرد گارد جاویدان و نیروهای مقدونی، از تابوت‌دان اسکندر.

میراثویرایش

گارد جاویدان ساسانیویرایش

گارد جاویدان در دوران شاهنشاهی ساسانی احیا شد. با این حال ممکن است آنان این گردان را از سپاه شاهنشاهی اشکانی به ارث برده‌ باشند. بدنه اصلی سپاه ساسانی، از اسواران تشکیل می‌شد و جاویدانان معروف‌ترین گردان در میان سواران بودند. تعداد جاویدانان ساسانی نیز ده هزار نفر بود، با این حال آنان سواره نظام سنگین‌اسلحه بودند، درحالی که نیروهای جاویدان هخامنشی را پیاده نظام تشکیل می‌دادند. ژوپیر فرمانده گارد جاویدان سردار شجاع سپاه داریوش بزرگ بود که نقش بزرگی را در فتح بابل بدست داریوش ایفا کرد. توانست بابل به امپراتوری ایران بازگرداند.

گردان جاویدان امپراتوری روم شرقیویرایش

نام گردان جاویدان دو مرتبه در تاریخ امپراتوری روم شرقی به کار رفته است، نخست برای اشاره به سواره نظام سنگین‌اسلحه در سده دهم میلای در دوران ژان یکم و برای اشاره به سپاه جدیدی که پس از شکست در نبرد ملازگرد تشکیل شد.

گردان جاویدان امپراتوری ناپلئونویرایش

در جریان جنگ‌های ناپلئونی، گارد امپراتوری در میان سربازان ارتش بزرگ به گارد جاویدان معروف بود.

گردان جاویدان پهلویویرایش

گارد جاویدان، یکی از تیپ‌های ارتش شاهنشاهی ایران در زمان آخرین شاهنشاه ایران بود. این گردان از نیروهای داوطلب تشکیل شده بودند. یک سال پیش از انقلاب اسلامی، شماره نیروهای گارد جاویدان شاهنشاهی به چهار تا پنج هزار نفر می‌رسید و با پیروزی انقلاب، این یگان نیز منحل شد.[۳]

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Encyclopaedia Iranica.
  2. Lendering 1997.
  3. "Immortals (Achaemenid Empire)". Wikipedia. 2019-03-25.

منابعویرایش

جستارهای وابستهویرایش