باز کردن منو اصلی

ارتش شاهنشاهی ایران

ارتش شاهنشاهی ایران، پیکرهٔ اصلی نیروهای مسلح ایران را تشکیل می‌داد. وظیفهٔ اصلی ارتش، حفظ تمامیت ارضی ایران و دفاع از کشور در برابر تهاجم نظامی بیگانگان بود. در پی انقلاب ۱۳۵۷ ایران و سرنگونی حکومت شاهنشاهی، و با اعدام بسیاری از فرماندهان و تیمساران ارتش شاهنشاهی و خروج عده‌ای از آنها از کشور ارتش شاهنشاهی عملاً فرو پاشید و ارتش جمهوری اسلامی ایران جایگزین آن شد.

ارتش شاهنشاهی ایران
Imperial Iranian Ministry of War.svg
شعار خدا، شاه، میهن[۱]
ایجاد ۱۴ دی ۱۳۰۰
انحلال ۲۲ بهمن ۱۳۵۷
شاخه ها
مقر تهران، ایران
رهبری
رئیس ستاد بزرگ‌ارتشتاران عباس قره‌باغی (آخرین)
  • فرمانده نیروی‌زمینی
  • فرمانده نیروی‌هوایی
  • فرمانده نیروی‌دریایی
نیروی انسانی
سن نظامی ۱۸ سال
خدمت سربازی ۲ سال

ارتش شاهنشاهی به‌طور عامیانه به ارتش ایران در دوره پهلوی گفته می‌شود. نوسازی و قدرت مند کردن ارتش از دوره رضا شاه شروع شد. نیروی هوایی با خرید اف۱۴تامکت و اف ۵ و اف ۴ و دیگر هواپیماهای آمریکایی تجهیز شد، نیروی دریایی نیز به قدرتی رسیده بود که خلیج فارس را حفاظت کند.

محتویات

عملیات‌های نظامی برجستهویرایش

ارتش شاهنشاهی ایران طی سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۵ به‌منظور سرکوب شورش ظُفار در سلطان‌نشین عُمان، عملیات نظامی داشت که طی آن صدها سرباز وظیفه ایرانی به عمان فرستاده شدند و بسیاری از آنها در آنجا کشته شدند که جنازه برخی از آن‌ها در آرامگاه خواجه ربیع در مشهد می‌باشد و از این جهت که چرا ارتش سربازان وظیفه را برای نبرد به یک کشور خارجی فرستاده‌است همیشه مورد انتقاد بوده‌است. البته ارتش شاهنشاهی طی این نبرد پیروزی‌های زیادی بدست آورد اما مناطقی که آزاد می‌کرد به انگلیسی‌ها تحویل می‌داد و این نیز انتقادات دیگری بهمراه داشت.

از عملیات‌های اطلاعاتی مهم ارتش شاهنشاهی ایران می‌توان به برنامه جاسوسی آیبکس از ارتش عراق اشاره کرد.[۲]

نبرد سمیرم نبردی بود که بین ارتش و عشایر قشقایی صورت گرفت و در آن ارتش شاهنشاهی شکست سنگینی خورد.

نیروهای سه‌گانه ارتش شاهنشاهی ایرانویرایش

فرماندهان و رئیسان ستاد ارتشویرایش

تجهیزاتویرایش

محمدرضا شاه، پس از تثبیت قدرت خود پس از کودتای ۲۸ مرداد مدرن سازی ارتش را به‌طور گسترده آغاز کرد. صدها فروند جنگنده‌های نورثروپ اف-۵ و مک‌دانل داگلاس اف-۴ فانتوم خریداری شد و نیروی هوایی ایران به سرعت به یکی از برترین نیروی‌های هوایی در دنیا تبدیل گردید. پس از تولید جنگنده‌های اف ۱۴ سفارشی بالغ بر ۱۵۰ برای شرکت گرومن ارسال شد و ۷۸ فروند تحویل و در قالب چهار اسکادران فعال شدند. خرید تعداد زیادی از انواع هلیکوپترهای جنگی بل ای‌اچ-۱ سوپرکبرا نیز هوانیروز شاهنشاهی ایران را قدرتمند کرد. نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی نیز پس از خرید حجم گسترده‌ای از تسلیحات نظامی شامل تانک‌های چیفتن، ام۴۷ و ام۴۸ و ام۶۰ و مقداری زیادی موشک‌های ضدتانک مدرنیزه شد. روند مدرن سازی و خرید تسلیحات نظامی به قدری سریع بود که بسیاری از ابرقدرت‌ها از فروش تسلیحات نظامی به ایران ابراز نگرانی می‌کردند. روند رو به رشد و پیشرفت صنایع نظامی در ایران و همچنین حجم بالای خریدهای تسلیحاتی باعث گردید که ارتش شاهنشاهی ایران در سال ۱۹۷۹ به پنجمین ارتش نیرومند دنیا تبدیل شود.[۳][۴][۵]

تفنگ‌هاویرایش

نام نوع تعداد استفاده سازنده نکات
ناگانت ام۱۸۹۵ سلاح کمری   شوروی این سلاح در سال ۱۹۳۳ جایش را به لوگرهای آلمانی دادند.
اسمیت اند وسون مدل ۱۰ سلاح کمری   ایالات متحده آمریکا این سلاح به یکی از سلاح‌های نیرو انتظامی ایران شد.
پارابلوم ۱۹۰۸ سلاح کمری   آلمان این سلاح تا ۱۹۵۲ یکی از سلاح‌های ایران بود.
کلت ام۱۹۱۱ سلاح کمری   ایالات متحده آمریکا این سلاح از سال ۱۹۵۲ تا به امروز از سلاح‌های کمری ارتش است.
په په شه مسلسل دستی   شوروی این سلاح در سال ۱۹۴۰ تا زمانی که سلاح یوزی وارد ایران شود مسلسل دستی ایران بود.
یوزی مسلسل دستی   اسرائیل این سلاح تا قبل از سلاح تندر مسلسل دستی ایران بود.
دراگونوف اسنایپر   شوروی این سلاح تا به امروز اسلحه اسنایپر ایران بوده و هست.
Mannlicher M1888 تفنگ جنگی   اتریش این سلاح سلاح ارتش ایران در عهد قاجار بود.
تفنگ برتیه تفنگ جنگی   فرانسه این سلاح از سلاح‌های مشروطیت بوده‌است.
Carcano تفنگ جنگی   ایتالیا این سلاح دومین سلاح ایران در عهد قاجار بود.
برنو تفنگ جنگی   چکسلواکی این سلاح سلاح ارتش ایران از سال ۱۹۳۰ بود و تا زمان ورود ام ۱ به ایران خدمت کرد.
ام ۱ تفنگ جنگی   ایالات متحده آمریکا این سلاح از جنگ جهانی دوم تا دهه ۱۹۷۰ سلاح رسمی ارتش ایران بود.
ژ۳ تفنگ جنگی   آلمان این سلاح از ۱۹۷۰ تا به امروز سلاح رسمی ارتش ایران است.
ام ژ ۴۲ مسلسل چندمنظوره   آلمان این سلاح اولین مسلسل چندمنظوره ایران بود.
گرینوف مسلسل چندمنظوره   شوروی این سلاح در کنار ام ژ۳ مسلسل چندمنظوره ایران بود.
ام‌ژ۳ مسلسل چندمنظوره   آلمان این سلاح تا به امروز مسلسل چندمنظوره ایران است.
مسلسل ماکسیم مسلسل سنگین   شوروی\  بریتانیا این سلاح از عهد قاجار مسلسل سنگین ایران بود.
دوشکا مسلسل سنگین   شوروی این سلاح تا به امروز مسلسل سنگین ایران است.
آرپی‌جی-۷ راکت‌انداز دوش‌پرتاب   شوروی با مجوز از روسیه در داخل ایران تولید می‌شود.
استرلا ۲ راکت‌انداز دوش‌پرتاب   شوروی |
نام نوع استفاده سازنده نکات
ام۱۱۳ نفربر زرهی از ۱۹۶۵   ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۶۵ ۴۰۰ دستگاه از آمریکا خریده شد.
بی‌تی‌آر-۶۰ نفربر زرهی از ۱۹۶۶   شوروی از شوروی تا قبل از انقلاب ۵۷۰ دستگاه خریداری شد.
رنالت اف تی تانک سبک از ۱۹۲۸   فرانسه این تانک‌ها در سال ۱۹۵۰ از رده خارج شد
پانزار ۳۸ تانک سبک از ۱۹۳۰   آلمان
اسکورپیون تانک سبک از ۱۹۷۶   بریتانیا در سال ۱۹۷۶ ۲۵۰ دستگاه خریداری شد.
تانک چیفتن تانک از ۱۹۷۱   بریتانیا قبل از انقلاب ۸۸۸ دستگاه چیفتن خریداری شد.
تانک ام۴۷ تانک از ۱۹۶۰   ایالات متحده آمریکا ۵۰ دستگاه در سال ۱۹۶۰ خریداری شد
تانک ام۶۰ آ۱ تانک ۱۹۶۹   ایالات متحده آمریکا ۴۶۰}} دستگاه از آمریکا خریداری شد.
ام ۴ شرمن تانک از ۱۹۴۷   ایالات متحده آمریکا
ام ۲۶ تانک از ۱۹۵۵   ایالات متحده آمریکا بعد از کودتا ۲۸ مرداد ۱۵۰ دستگاه خریداری شد.
ب‌ام-۲۱ گراد راکت‌انداز چندگانه از ۱۹۶۷   شوروی در سال ۱۹۶۷ ۷۰ دستگاه از شوروی خریداری شد.
نام نوع استفاده سازنده نکات
ام۱۰۱ هویتزر سبک ۱۰۵ میلی‌متری ۱۹۶۱   ایالات متحده آمریکا ۲۵۰ دستگاه در دهه ۱۹۶۰ از آمریکا خریداری شد.
ام۴۶ توپ صحرایی ۱۳۰ میلی‌متری ۱۹۷۰   شوروی ۷۲۶ عرابه در دهه هفتاد از شوروی خریداری شد.
ام-۱۱۴ هویتزر ۱۵۵ میلی‌متری ۱۹۶۸   ایالات متحده آمریکا ۱۰۰ عراده در دهه ۱۹۶۰ از آمریکا خریداری شد.
ام-۱۱۵ هویتزر سنگین ۲۰۳ میلی‌متری ۱۹۶۸   ایالات متحده آمریکا ۵۰عراده در سال ۱۹۶۸ از آمریکا خریداری شد.
ام۱۹۵۵ هویتزر ۱۵۲ میلی‌متری ۱۹۵۵   شوروی|
زنبورک هویتزر ۷۰ میلی‌متری ۱۷۰۰   دودمان پهلوی این توپ از سلاح‌های ایرانی بوده‌است.
ام-۱۰۹ خودکششی هویتزر ۱۵۵ میلی‌متری از ۱۹۷۰   ایالات متحده آمریکا ۵۰ دستگاه در سال ۱۹۷۰ و ۳۹۰ دستگاه بین سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۹ از آمریکا خریداری شد.
ام-۱۰۷ خودکششی هویتزر ۱۷۵ میلی‌متری از ۱۹۷۳   ایالات متحده آمریکا ۴۰ دستگاه در سال ۱۹۷۳ خریداری شد.
ام-۱۱۰ خودکششی هویتزر ۲۰۳ میلی‌متری از ۱۹۷۳   ایالات متحده آمریکا ۳۸ دستگاه در سال ۱۹۷۳ خریداری شد.

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. Ward, Steven R. (2014), Immortal, Updated Edition: A Military History of Iran and Its Armed Forces, Georgetown University Press, p. 209, ISBN 978-1-62616-065-1 
  2. فتاحی، کامبیز. «وقتی سیا از تدارکات جنگی صدام به 'دولت انقلابی' اطلاعات می‌رساند». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۱ بهمن ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۲-۱۱. 
  3. پهلوی، محمدرضا. پاسح به تاریخ. 
  4. «انقلاب ۵۷». من و تو. 
  5. . https://www.facebook.com/SpecailArmament/posts/408816095976666:0.