سوسن (سرده)

سرده‌ای از لیلی‌اوئیده
(تغییرمسیر از گل سوسن)
سوسن
Lilium candidum 1.jpg
سوسن سفید
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): آوندداران
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها
راسته: سوسن‌سانان
تیره: سوسنیان
زیرخانواده: سوسن‌واران
سرده: سوسن
کارل لینه
نوع گونه
سوسن سفید
مترادف
  • Lirium Scop., nom. illeg.
  • Martagon Wolf
  • Martagon (Rchb.) Opiz, nom. illeg.
  • Nomocharis Franch.

سوسن (نام علمی: Lilium) نام سرده‌ای از گیاهان زینتی، پایا(چندساله)، پیازدار و بومی نیم کره شمالی است. تاکنون در حدود ۱۰۰ گونه از این گیاه در جهان شناسایی و شمار زیادی گونه جدید تولید و پرورش داده شده است که به ۶۰ دسته تقسیم می‌شوند. سوسن از مشهورترین و رایج‌ترین گیاهان زینتی است که به‌سبب گل‌های زیبایش پرورش داده می‌شود. سوسن آزاد یا سوسن سفید از معروف‌ترین گونه‌های این گیاه است. نوعی از این گل به نام سوسن چلچراغ (نام علمی: Lilium ledebourii) تنها در استان‌های اردبیل و (روستای داماش بخش عمارلو)‌ گیلان در ایران و منطقه لنکران جمهوری آذربایجان می‌روید.


ویژگی‌هاویرایش

مشخصات ظاهریویرایش

بلندی ساقه سوسن بسته به گونه، از ۳۰ سانتی‌متر تا ۳ متر است. پیاز این گیاه از برگ‌های فَلسی شکلِ نزدیک به رنگ زرد پوشیده شده است که اندوخته‌ی غذایی دارند. شکل برگ‌ها در گونه‌های متفاوت بیضی و نیزه‌ای و رنگشان سبز است. در بعضی از گونه‌ها، گل‌ها شیپوری، زنگوله‌ای، فنجانی یا قیف‌مانند هستند و  پهنای آن‌ها از ۲٫۵ تا ۲۵ سانتی‌متر است. رنگ گل‌ها نیز بسته به گونه گیاه متفاوت است. گل‌ها در تابستان شکوفا می‌شوند و بیشتر آن‌ها معطر هستند.

زیستگاهویرایش

بیشتر گونه‌های سوسن بومی اقلیم معتدل نیم‌کره‌ی شمالی هستند؛ با این وجود برخی گونه‌ها در مناطق نیمه‌گرمسیری هم دیده‌ می‌شوند.[۱]

شرایط رشدویرایش

گیاه سوسن را با کاشت پیازهای کوچکی که از پیاز اصلی جوانه می‌زنند و یا با کاشت بذر تکثیر می‌کنند. این گیاه در خاک‌های عمیق و شنی با زهکش مناسب و دور از باد و آفتاب شدید به خوبی رشد می‌کند. گرده‌های گل سوسن در بعضی افراد حساسیت شدید ایجاد می‌کنند، به‌همین سبب برخی باغبان‌ها پس از باز شدن گل‌ها، پرچم‌های آن‌ها را می چینند.

کاربرد‌هاویرایش

از روغن معطر برخی گونه‌های سوسن، مانند سوسن سفید در صنعت عطرسازی استفاده می‌شود. پرورش این‌گونه در جنوب فرانسه رایج است.

در برخی کشورهای شرق آسیا مانند ژاپن، تایوان و چین پیاز برخی گونه‌های سوسن مصرف خوراکی دارد.

 
دون‌بوری، یک غذای ژاپنی که با پیاز سوسن طبخ می‌شود.


گل سوسن، نمادی در مسیحیتویرایش

گل سوسن، نمادی در کلیساهای کاتولیک است. در یک تعبیر این گل، سمبلی از باکرگی بودن مریم مقدس، مادر عیسی، دارد. سفیدی و زیبایی این گل نشان از طهارت و پاکی مریم مقدس است.[۲] گل سوسن همچنان نمادی از تثلیث است. تثلیث شامل سه وجود یعنی پدر، پسر و روح‌القدس است. گره‌ای که به دور گل سوسن است هم نمادی از مریم تعبیر می‌شود که این سه را به هم متصل کرده‌است و نشانه‌ای است که به دنیا آورنده پسر خدا (عیسی مسیح) است.[۲]

گونه‌هاویرایش


  Lilium hansonii
  سوسن سرخ Martagon or Turk's cap lily
  Lilium medeoloides
  Lilium tsingtauense
  Lilium debile var. of L. medeoloides
  سوسن بولاندر Bolander's Lily
  Lilium humboldtii Humboldt's lily
  Lilium kelloggii
  Lilium rubescens
  Lilium washingtonianum Washington Lily, Shasta Lily, or Mt. Hood Lily
  Lilium kelleyanum
  Lilium maritimum
  Lilium occidentale
  Lilium pardalinum Panther or Leopard lily
  Lilium parryi
  Lilium parvum Sierra tiger lily or Alpine lily
  Lilium puberulum
  Lilium grayi
  Lilium iridollae
  Lilium michiganense Michigan Lily
  Lilium michauxii Carolina Lily
  Lilium pyrophilum Sandhills Lily[۳]
  Lilium superbum Swamp lily or American tiger lily
  Lilium catesbaei
  Lilium philadelphicum Wood lily, Philadelphia lily or prairie lily
  سوسن نارنجی Orange Lily or Fire Lily
  Lilium kesselringianum
  سوسن چلچراغ سوسن چلچراغ
  Lilium szovitsianum
  Lilium monadelphum
  Lilium pyrenaicum
  Lilium rhodopeum
سوسن بوسنیایی
  Lilium pomponium Turban lily
  Lilium ponticum
  Lilium jankae
  Lilium polyphyllum
  سوسن کوهی Golden rayed lily of Japan, or Goldband lily
  Lilium platyphyllum
  Lilium japonicum
Lilium nobilissimum
  Lilium rubellum
  Lilium speciosum Japanese lily
  Lilium henryi Tiger Lily or Henry's lily
  لیلیوم لانکیفلیوم Tiger Lily
  Lilium lankongense
  Lilium leichtlinii
Lilium papilliferum
  Lilium rosthornii
  Lilium fargesii
  Lilium pumilum Coral Lily, Low Lily, or Siberian Lily
Lilium xanthellum
Lilium henrici
Lilium lijiangense
  Lilium lophophorum
  Lilium mackliniae Siroi Lily
  Lilium nanum Photo by Karl Kristensen[۴]
  Lilium nepalense
Lilium oxypetalum
Lilium paradoxum
Lilium primulinum
Lilium sempervivoideum
Lilium sherriffiae
Lilium souliei
Lilium stewartianum
Lilium taliense
  Lilium wardii
سوسن آربوریکولا
  Lilium habaense
Lilium huidongense
Lilium jinfushanense
Lilium matangense
Lilium pinifolium
Lilium saccatum
Lilium tianschanicum
  Lilium poilanei
Lilium floridum
Lilium medogense
  Lilium leucanthum
Lilium puerense
  Lilium regale
  Lilium sargentiae
  Lilium sulphureum
  Lilium formosanum
  لیلیوم لانگیفلوروم Easter Lily
  Lilium philippinense
  Lilium wallichianum
  Lilium wenshanense
  Lilium pensylvanicum
  Lilium maculatum

نگارخانهویرایش

منابعویرایش

https://yadcode.ir/shop/

  • شورای کتاب کودک (۱۳۹۶). فرهنگ‌نامه‌ی کودکان و نوجوانان: جلد هفدهم (س-ش). شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه ی کودکان و نوجوانان.
  • ویکی‌پدیای انگلیسی
  1. دانشنامه رشد http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=تیره+زنبق&SSOReturnPage=Check&Rand=0
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Del Rosario (5 June 2018). "List of Catholic Symbols and Meanings" (به English).
  3. Normal 0 false false false EN-GB X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242101744
  4. "Velkommen til". Kalle-k.dk. Retrieved 2011-12-05.