باز کردن منو اصلی

احمد دانش (به فارسی تاجیکی: Аҳмади Дониш) یکی از نویسندگان مشهور تاجیک بوده که سال ۱۸۲۷ میلادی در بخارا زاده شده‌است. پدر وی اصالتاً اهل شافرکام بوده که برای تحصیل به مدرسهٔ اسلام در بخارا آمده و در همان‌جا ماندگار می‌شود.

احمد دانش
Ahmad donish.png
نام اصلی تاجیکی: Аҳмади Дониш
زادروز ۱۸۲۷ میلادی
خانات بخارا اکنون در  ازبکستان
مرگ ۱۸۹۷ میلادی
بخارا، امپراتوری روسیه
نام(های)
دیگر
میر احمد ابن نصیر
پیشه فیلسوف، دانشمند، فرهنگ‌نویس، معلم، شاعر، نویسنده

احمد تحصیلات ابتدایی را در مکتب خصوصی مادرش یاد گرفته و حدود سال‌های ۱۸۴۲ - ۱۸۴۳ به مدرسه داخل شده‌است. احمد دانش از سن خردسالی به شاعری، رسامی، نقاشی و خطاطی شوق و هوس کلان داشت. او در سال ۱۸۵۵ میلادی به دربار امیر نصرالله راه یافت و به‌عنوان معمار و مهندس دربار تعیین گردید. سال ۱۸۵۷ میلادی احمد دانش در هیئت سفارت خانات بخارا به سن پترزبورگ می‌رود. سال ۱۸۶۹ میلادی، یک سال بعد از ضبط شدن آسیای میانه از سوی روسیه، برای بار دوم، دانش به سن پترزبورگ سفر می‌کند. دانش در این سفرش ترقیات و پیشرفت‌های کشور روسیه را نغز می‌آموزد. آرزوی دانش این بود که بخارا نیز کشوری پیشرفته گردد.

در آخر از دربار دور شده، سال‌های ۱۸۷۵ - ۱۸۸۲ نوادر الوقایع (به فارسی تاجیکی: Наводирулвақоеъ) را می‌نویسد که در این اثر دربارهٔ سفرش به سن پترزبورگ نوشته‌است. احمد دانش سال ۱۸۹۷ میلادی در شهر بخارا وفات کرد.

از جمله آثار دانش، می‌توان به کتاب‌های مناظر العواقب (به فارسی تاجیکی: Манозирулқавокибرسالة فی اعمال الغُره (به فارسی تاجیکی: Рисола фи аъмолилқурра) تعادل خمسه متخیره (به فارسی تاجیکی: Таодули хамсаи муттахайира) و نوادر الوقایع اشاره کرد.

زندگی‌نامهویرایش

احمد دانش در ۱۸۲۷ میلادی در بخارا زاده شد. در مدرسه پزشکی، ریاضیات، اخترشناسی تاریخ، فلسفهٔ طبی و ادبیات فارسی را آموخته‌است. به دربار، به‌عنوان خطاط و نقاش کار کرده و همچون دانشمند، شهرت پیدا کرده‌است.

سال ۱۸۵۷ میلادی، دانش به هیئت سفارت امر برای مبارک‌بادی به تحت نشستن شاه الکساندر دوم روسیه وارد می‌شود و در سن پترزبورگ، به غیر از وظیفهٔ کاتبی، باز از وضع اقتصادی و سیاسی روسیه در طول دو ماه، آگاه می‌شود و پس از بازگشت، به اهل دربار اخباراتی داده‌است. بار دوم در سال‌های ۱۸۶۹-۱۸۷۰ میلادی به سن پترزبورگ سفر نموده‌است. این دفعه به فرمان امیر مظفر با هدف سبک‌تر نمودن شرط‌های صلح‌نامهٔ ۲۳ ژوئیه سال ۱۸۶۸، به این مأموریت فرستاده شد. در این سفر احمد دانش صاحب باوری اهل دربار پادشاه روسیه گردیده‌است. امیر مظفر این موفقیت دانش را به نظر گرفته، به وی عنوان 'فخر علمی دربار را داده یکی از منصب‌های درباری را پیشنهاد نمود. ولی دانش از منصب پیشنهاد شده دست کشید و ضرور شمارید که اندیشه‌هایش را عاید طرز دولت‌داری به قلم دهد. سال‌های ۱۸۷۰-۱۸۷۳ میلادی، رساله‌ای با نام «رسالهٔ در نظم تمدن و تعاون» را همچون برنامهٔ اصلاحات جدی طرز دولت‌داری در امارت نوشت.

احمد دانش چاره‌نمودن وزارت‌ها و مجلس مشورتی، محدودیت حقوق امیر در اساس سرقانون و مناسبت دولت‌داران را با خلق، به‌تفصیل بیان نموده‌است. وی دربارهٔ پادشاه عادل و عدالت‌خواه اندیشه‌رانی نموده و شرط‌های آن را پیشنهاد کرده‌است.

دانش در مدت ۱۵ سال «نوادر الوقایع» را به آخر رسانید (۱۸۷۵-۱۸۹۰) او در اثر خود قفاماندگی معارف و فرهنگ و سیمای منفور طبقه‌های حکم‌ران را تنقید نموده‌است.

منابعویرایش

  • Атҳамҷонзода, Саидмаъсум. "Ахмад Дониш" (به تاجیکی). Ҷаҳони Ошиқон. Archived from the original on ۶ مارس ۲۰۱۶. Retrieved ۱۹ Ноябр ۲۰۱۲. More than one of |کد زبان= and |زبان= specified (help); Check date values in: |تاریخ بازبینی= (help)

پیوند به بیرونویرایش