ایرباس ای۳۸۰

بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان
(تغییرمسیر از ایرباس ای-۳۸۰)

ایرباس ای۳۸۰، (به انگلیسی: Airbus A380) هواپیمای مسافربری پهن‌پیکر، چهار موتوره و دو طبقه است که توسط شرکت ایرباس طراحی و ساخته شده‌است. این هواپیما هم اکنون بزرگ ترین هواپیمای مسافربری در جهان به حساب می آید .

ایرباس ای۳۸۰
Airbus A380 Storm.jpg
ایرباس ای۳۸۰ در آسمان
کاربری هواپیمای جت مسافربری پهن‌پیکر
کشور سازنده آلمان، فرانسه، اسپانیا، انگلستان[۱]
تولیدکننده ایرباس
نخستین پرواز ۲۷ آوریل ۲۰۰۵
معرفی‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۷
با سنگاپور ایرلاینز
وضعیت در خدمت
کاربر اصلی هواپیمایی امارات
سنگاپور ایرلاینز
کانتاس
قطر ایرویز
هواپیمایی جنوبی چین
هواپیمایی اتحاد
هواپیمایی مالزی
ایر فرانس
بریتیش ایرویز
هواپیمایی کره
لوفت‌هانزا
ساخته‌شده ۲۰۰۵–۲۰۲۱
تعداد ساخته‌شده ۲۴۹ فروند تا تاریخ ۲۰۲۰
هزینه هر فروند ۴۱۴٫۴ میلیون دلار (۲۰۱۴)[۲]
(۳۰۰ میلیون یورو) (۲۰۱۴)

(۲۴۸ میلیون پوند) (۲۰۱۴)

ساخت ایرباس ای۳۸۰ از ۱۹۹۶ (میلادی) با پروژه‌ای به‌نام ای۳ایکس‌ایکس (به انگلیسی: A3XX) آغاز شد و از ۱۹۹۸ (میلادی) با نام کنونی شناخته می‌شود.[۳] نخستین پرواز آزمایشی آن در ۲۷ آوریل ۲۰۰۵ (میلادی) از تولوز فرانسه بود. دو سال پس از آن در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۷ (میلادی) نخستین پرواز بازرگانی آن از سنگاپور به سیدنی، برای شرکت هواپیمایی سنگاپور انجام شد.

ایرباس ای۳۸۰ توانایی جابجایی شمار زیادی مسافر دارد و کاربرد آن در سفرهای بین‌المللی و مسافت‌های طولانی است. شمار صندلی اندازه استاندارد آن با سه کلاس مسافربری، بیش از ۵۲۵ نفر و برد آن هشت هزار مایل دریایی است. در مدل‌هایی که تنها دارای یک کلاس اقتصادی هستند این گنجایش تا ۸۵۳ نفر نیز قابل گسترش است. علی‌رغم اندازه بزرگ این هواپیما، ای۳۸۰ براساس اندازه‌های معمول و استوانه‌ای شکل، همانند بوئینگ ۷۴۷ ساخته شده و بدنهٔ آن تنها اندکی از بوئینگ ۷۴۷ پهن‌تر است.

در نمای ظاهری، ای۳۸۰ دارای بال‌هایی است که در بخش پائین بدنه نصب شده‌اند (Low-Mounted) و اندکی متمایل به عقب هستند و چهار نقطه برای اتصال موتور در آن‌ها پیش‌بینی شده‌است. بخش ارابهٔ فرود هواپیما ۲۲ چرخ دارد که شیوهٔ جاگذاری آن‌ها مانند چرخ‌های بوئینگ ۷۴۷ و بوئینگ ۷۷۷ است. این نوع طراحی در بخش ارابهٔ فرود با بیشتر باندهای فرود در فرودگاه‌های بزرگ سازگاری دارد. با وجود مساحت زیاد بال‌های هواپیما در بیشتر فرودگاه‌های بزرگ با باند پهن، دو هواپیمای ای۳۸۰ می‌توانند از کنار یکدیگر عبور نمایند.

در سال ۲۰۲۱ (میلادی) شرکت ایرباس ساخت بزرگ‌ترین هواپیمای جهان را به دلیل فروش کمتر از انتظار، متوقف کرد.[۴][۵]

تاریخچهویرایش

 
مراسم معرفی نخستین نمونه هواپیمای ایرباس ای۳۸۰

پس از گذشت بیش از ۲۰ سال از ورود هواپیمای موفق بوئینگ ۷۴۷ به خدمت، نیاز به ساخت هواپیمایی تازه‌تر و به‌روزتر احساس می‌شد که از پیشرفت‌های عمده در فناوری طراحی، مواد و روش‌های تازه ساخت استفاده نماید. در اوایل دهه ۱۹۹۰ (میلادی) شرکت‌های هواپیماسازی ایرباس با طرح ای۳ایکس‌ایکس و بوئینگ با طرح ۷۴۷ایکس و مک‌دانل داگلاس با طرح ام‌دی-۱۲ فعالیت خود را برای ورود به این بازار آغاز کردند. طرح ام‌دی-۱۲ پس از مدتی به علت شکست در بازاریابی توسط مک‌دانل داگلاس کنار گذاشته شد و پس از خریده‌شدن این شرکت توسط بوئینگ در سال ۱۹۹۷ (میلادی) عملاً مک‌دانل داگلاس از دور رقابت‌ها خارج شد.[۶]

هدف شرکت ایرباس برای پروژه‌ای۳ایکس‌ایکس در ابتدا تولید هواپیمای غول‌پیکر تازه‌ای بود که هزینهٔ عملیاتی آن ۱۵٪ درصد از هزینه‌های عملیاتی بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ کمتر باشد. در همین حال طرح ۷۴۷ایکس شرکت بوئینگ برای رقابت با ایرباس، تغییر هواپیمای ۷۴۷ مدل ۴۰۰ برای افزایش ظرفیت مسافر و کاهش هزینه‌های عملیاتی شود. اما بوئینگ نتوانست توجه شرکت‌های هواپیمایی را به سرمایه‌گذاری جلب کند و در سال ۲۰۰۱ (میلادی) طرح ۷۴۷ را کنار گذاشت.[۶]

بحران مالی جنوب شرق آسیا در اواخر دهه ۱۹۹۰ شرکت ایرباس را وادار کرد که طرح ای۳ایکس‌ایکس را به شیوه‌ای تغییر دهد که هزینه‌های عملیاتی آن تا ۲۰٪ درصد کمتر از هزینه‌های عملیاتی بوئینگ ۷۴۷-۴۰۰ باشد تا شرکت‌های هواپیمایی را به سرمایه‌گذاری تشویق کند. طرح نهایی ایرباس منجر به ساخت نخستین هواپیمای مسافربری کاملاً دو طبقه شد. این هواپیما همچنین از برتری‌هایی چون کاهش چشمگیر مصرف سوخت، استفاده از فناوری‌های تازه در ساخت مواد کامپوزیت، پیشرانه‌های مدرن و کاهش هزینه‌های نگهداری نسبت به هر صندلی برخوردار بود.[۶]

طرح ای۳ایکس‌ایکس در نهایت به‌ای۳۸۰ تغییر نام داد. این هواپیما در سال ۲۰۰۲ (میلادی) وارد مرحله تولید و ساخت نخستین نمونه بازرگانی هواپیمای ایرباس ای۳۸۰ از مه ۲۰۰۴ آغاز شد. نخستین پرواز این هواپیما نیز سپس، با موتورهای رولز-رویس لیمیتد انجام شد و از اواخر سال ۲۰۰۷ وارد خدمت ناوگان هوایی شرکت هواپیمایی سنگاپور و دیگر شرکت‌های سفارش دهنده شد.[۶]

مشخصات فنیویرایش

  • خدمه:
    • دو نفر: یک خلبان و یک کمک خلبان.
  •  
    مقایسه ابعاد بوئینگ ۷۴۷ با ایرباس A380
    تعداد مسافران:
    • ای۳۸۰–۸۰۰ دستکم ۵۵۵ نفر در سه کلاس یا ۸۴۰ نفر در یک کلاس.
  • قیمت تخمینی:
    • ۲۹۶ تا ۳۱۶ میلیون دلار (برای سال ۲۰۰۶)
  • ابعاد ای۳۸۰–۸۰۰:
    • طول: ۲۳۸٫۶۷ فوت = ۷۲٫۷۵ متر
    • فاصله دو سر بال‌ها:‍ ۲۶۱٫۸۳ فوت = ۷۹٫۸۰ متر
    • ارتفاع: ۷۹ فوت = ۲۴٫۰۸ متر
    • سطح بال‌ها: ۹٫۰۹۵٬۵ فوت مربع = ۸۴۵ متر مربع
  • وزن‌ها:
    • وزن خالی برای ای۳۸۰–۸۰۰ مساوی با ۶۱۰٫۶۸۰ پوند = ۲۷۷٫۰۰۰ کیلوگرم
    • وزن خالی برای ای۳۸۰–۸۰۰اف مساوی با ۵۵۵٫۵۶۵ پوند = ۲۵۲٫۰۰۰ کیلوگرم
    • وزن عادی برای برخاستن: نامعلوم
  • بیشینه وزن برای برخاستن:
    • در ای۳۰۰–۸۰۰ معادل ۱٫۲۳۴٫۵۹۰ پوند = ۵۶۰ هزار کیلوگرم
    • در ای۳۰۰–۸۰۰اف معادل ۱٫۳۰۰٫۷۲۵ پوند = ۵۹۰ هزار کیلوگرم
  • حجم مخازن سوخت داخلی:
    • در هر دو مدل ۸۰۰ و ۸۰۰اف معادل ۵۷۵٫۱۸۵ پوند = ۲۶۰٫۹۰۰ کیلوگرم
  • بیشینه وزن قابل بارگذاری:
    • در ای۳۰۰–۸۰۰ معادل ۱۸۵٫۱۹۰ پوند = ۸۴ هزار کیلوگرم
    • در ای۳۰۰–۸۰۰اف معادل ۳۳۰٫۶۹۵ پوند = ۱۵۰ هزار کیلوگرم
  • پیشرانه در مدل ای۳۸۰–۸۰۰:
  • پیشرانه در مدل ای۳۸۰–۸۰۰اف:
    • یا چهار موتور توربوفن آربی-۹۷۵ ساخت رولزرویس
    • یا چهار موتور توربوفن جی‌پی-۷۲۷۵
  • کشش:
    • موتور آربی۹۶۷ معادل ۲۷۲ هزار پوند = ۱٫۲۱۰ کیلو نیوتن
    • موتور جی‌پی-۷۲۶۷ معادل ۳۲۶ هزار پوند = ۱٫۴۵۰ کیلو نیوتن
    •  
      اتاق استراحت ویژه در هواپیمایی اتحاد
      موتور آربی-۹۷۵ معادل ۲۹۹٫۴۳۵ پوند = ۱٫۳۳۲ کیلو نیوتن
  • کارایی:
    • بیشینه سرعت در ارتفاع ۳۵ هزار فوتی = ۵۹۵ مایل بر ساعت = ۹۵۵ کیلومتر بر ساعت = ۰٫۸۹ ماخ
    • بیشینه سرعت در سطح دریا = ۳۹۰ مایل بر ساعت = ۶۳۰ کیلومتر بر ساعت
    •  
      دوش و آبگرم A380 هواپیمایی امارات
      سرعت کروز (پرواز با سرعت ثابت) در ارتفاع ۳۵ هزار فوتی = ۵۶۰ مایل بر ساعت = ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت = ۰٫۸۵ ماخ
  • نرخ اوج‌گیری:3500 پا بر دقیقه
  • سقف پرواز خدمتی: ۱۳٫۱۰۰ متر = ۴۲٫۹۸۰ فوت
  • برد پروازی:
    • در ای۳۸۰–۸۰۰ معادل ۸٫۰۰۰ ناتیکال مایل = ۱۴٫۸۱۵ کیلومتر
    • در ای۳۸۰–۸۰۰اف معادل ۵٫۶۰۰ ناتیکال مایل = ۱۰٫۳۷۰ کیلومتر
  • حد جابجایی فشار ثقل (g Limit): نامعلوم
 
بار هواپیمای ایرباس ای۳۸۰–۸۶۱ مخصوص هواپیمایی امارات

گونه‌هاویرایش

 
مقایسه مقایسه با چهار هواپیمای بزرگ هیوز H-4 هرکولس  آنتونوف An-225 Mriya  ایرباس A380  بوئینگ 747 استراتولانچ

ای۳۸۰–۷۰۰ویرایش

نمونهٔ نخستی که با نام ای۳ایکس‌ایکس-۵۰ یا ای۳ایکس‌ایکس-۵۰آر شناخته می‌شد و برای برد پروازی بیشتر ولی با تعداد مسافر ۴۸۳ نفر پیشنهاد شده بود.

ای۳۸۰–۸۰۰ویرایش

نمونهٔ نخستی که پیشتر ای۳ایکس‌ایکس-۱۰۰ شناخته می‌شد و نخستین مدل ساخته شده بر پایه جابجایی ۵۵۵ مسافر است.

ای۳۸۰–۸۰۰سی۷ویرایش

نمونه‌ای که بر پایه جابجایی مسافر و بار بر پایه مدل ای۳۸۰–۸۰۰ پیشنهاد شد و دارای ۷ سکوی جابجایی بار بود.

ای۳۸۰–۸۰۰سی۱۱ویرایش

نمونه‌ای که بر پایه جابجایی ترکیبی از مسافر و بار پیشنهاد شد و دارای ۱۱ سکوی جابجایی بار بود.

ای۳۸۰–۸۰۰افویرایش

مدلی که در ابتدا به نام ای۳ایکس‌ایکس-۱۰۰اف شناخته می‌شد و بر پایه مدل ای۳۸۰–۸۰۰ برای جابجایی بار در نظر گرفته شده بود و دارای ۲۵ سکو در طبقهٔ فوقانی، ۳۳ سکو در طبقهٔ اصلی، و ۱۳ سکوی جابجایی بار در طبقهٔ زیرین بود.

دارای ظرفیت جابجایی ۵۵۵ مسافر.

ای۳۸۰–۸۰۰اسویرایش

مدلی بر پایه ایرباس ای۳۸۰–۸۰۰ است که برد پروازی در آن کاهش یافته‌است.

ای۳۸۰–۹۰۰ویرایش

در ابتدا با نام ای۳ایکس‌ایکس-۲۰۰ شناخته می‌شد و دارای بدنه‌ای کشیده‌تر برای جابجایی ۶۵۶ مسافر است.

ای۳۸۰–۹۰۰اسویرایش

مدلی بر پایه ایرباس ای۳۸۰–۹۰۰ است که برد پروازی در آن، کاهش یافته‌است.

پیشرانه‌هاویرایش

 
موتور توربوفن ایرباس ای۳۸۰ ساخت شرکت رولز-رویس هلدینگ

این هواپیما توسط چهار دستگاه موتور توربوفن نیرودهی می‌شود که هر یک بیشینه ۷۰٬۰۰۰ پوند نیرو تولید می‌کنند. بسته به نوع سفارش، این هواپیما به موتورهای بریتانیایی رولز-رویس هلدینگ (Rolls-Royce Trent 900) یا موتورهای آمریکایی ساخت شرکت‌های جنرال الکتریک و پرت اند ویتنی (Engine Alliance GP7000) مجهز می‌شوند. به وسیله این موتورها عملیات برخاست می‌تواند در باندی تقریباً به طول ۳ کیلومتر در سطح دریا در دمای ۱۵ درجه بالای صفر با بیشینه وزن انجام پذیرد. هر یک از این موتورها در مقایسه با موتورهای هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ حدود ۷٬۰۰۰ پوند بیشتر قدرت دارند، که البته با توجه به وزن بیشتر هواپیمای ایرباس ای۳۸۰ که به مراتب از جامبوجت بالاتر است چنین مسئله‌ای طبیعی جلوه می‌کند.

کابین خلبانویرایش

 
کابین شیشه‌ای خلبان در هواپیمای ایرباس ای۳۸۰

هواپیمای ای۳۸۰ دارای کابین خلبان شیشه‌ای و مشابه سایر مدل‌های ایرباس است. اندازه صفحه‌های نمایشگر اطلاعات بین ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر (۶ تا ۸ اینچ) است. ابزارهای ناوبری تمام اتوماتیک هستند. کابین خلبان ایرباس ای۳۸۰ دارای دوربین نمایش هواپیما از بیرون٫ صفحه کلید و دارای سیستم پیشرفته ناوبری و جهت‌یابی است.

 
ارابه فرود مرکزی هواپیمای ایرباس ای۳۸۰

فرودافزارویرایش

ارابه‌های فرود این هواپیما شامل ۲۲ چرخ و ساخت شرکت گودریچ است که شامل دوپایه زیر بال هر یک با ۴ چرخ، دوپایه مرکزی زیر بدنه هر بک با ۶ چرخ، و دو چرخ دماغه هواپیما است. این هواپیما می‌تواند دور ۱۸۰ درجه را در مسافتی به طول ۵۶٫۵ متر انجام دهد که ۳٫۵ متر از ۶۰ متر استاندارد ابعاد فرودگاه‌ها کمتر است.

بالاترین سرعت عملیاتی هواپیمای ایرباس ای۳۸۰ حدود ۱٫۰۶۲ کیلومتر بر ساعت (۵۷۳ گره) و برد آن هشت هزار مایل دریایی یا پانزده هزار کیلومتر با بیشترین تعداد مسافر است. زمان بارگیری کامل در فرودگاه یا پایانه هوایی مرکزی شامل پیاده کردن مسافران، تمیز کردن محیط داخلی هواپیما، سرویس‌های دیگر، و سوار کردن مسافران برای پرواز بعدی دستکم ۹۰ دقیقه به طول می‌انجامد.

مشخصاتویرایش

  • فاصله نوک دو بال: ۷۹٫۶۵ متر
  • ارتفاع: ۲۴٫۰۸ متر
  • بیشینه سرعت: ۰٫۸۹ ماخ (۱۰۶۱٫۹ کیلومتر بر ساعت)
  • میزان مصرف سوخت: ۳۱۰٬۰۰۰ لیتر

سفارش‌ها و تحویلویرایش

 
سفارش‌ها و تحویل ایرباسA380
سفارش‌ها و تحویل‌های شرکت ایرباس A380
۲۰۰۱ ۲۰۰۲ ۲۰۰۳ ۲۰۰۴ ۲۰۰۵ ۲۰۰۶ ۲۰۰۷ ۲۰۰۸ ۲۰۰۹ ۲۰۱۰ ۲۰۱۱ ۲۰۱۲ ۲۰۱۳ ۲۰۱۴ ۲۰۱۵ ۲۰۱۶ ۲۰۱۷ ۲۰۱۸ ۲۰۱۹ ۲۰۲۰ مجموع
سفارش‌ها A380-800 ۷۸ ۳۴ ۱۰ ۱۰ ۲۴ ۳۳ ۹ ۴ ۳۲ ۱۹ ۹ ۴۲ ۱۳ ۲ ۲- ۴ ۷۴- ۲۵۱
A380F ۷ ۱۰ ۱۰ ۱۷- ۱۰- ۰
تحویل‌ها A380-800 ۱ ۱۲ ۱۰ ۱۸ ۲۶ ۳۰ ۲۵ ۳۰ ۲۷ ۲۸ ۱۵ ۱۲ ۸ ۴ ۲۴۶
 
چیدمان صندلی‌ها در هر دو طبقه ۵۱۹ صندلی (۳۳۱ پایین، ۱۸۸ بالا)

دانستنی‌هاویرایش

  • بیشتر فرودگاه‌ها باید دالان‌های عبور مسافرین و بارها را افزایش دهند تا بتوانند شمار زیاد مسافران ای۳۸۰ و بار آن‌ها را جابجا نمایند؛ بنابراین شمار زیادی از فرودگاه‌های مهم جهان می‌بایست میلیون‌ها دلار سرمایه‌گذاری در جهت این بهبودسازی انجام دهند تا امکان فرود ای۳۸۰ فراهم شود. اما مشکلات تأمین بودجه برای این بهینه‌سازی‌ها در برخی فرودگاه‌ها یک مشکل بسیار جدی برای کاربران ای۳۸۰ پدید خواهد آورد. با توجه به اینکه همه زیرساخت‌های لازم پیش‌از فرود ایرباس ۳۸۰ می‌بایست در فرودگاه‌ها فراهم شده باشد فرودگاه امام‌خمینی تهران در خبری که ۷ مهر ۱۳۹۳ منتشرشد توانست چهل‌ودومین فرودگاه جهان در پذیرش این هواپیما باشد.[۷][۸]
  • بخش درونی ای۳۸۰ دارای یک پیکربندی معمول برای صندلی‌های مسافران است. دو طبقهٔ بالایی برای مسافران و طبقهٔ زیرین، برای جاگذاری اسباب و اثاثیه در نظر گرفته شده‌است. در این هواپیما همچنین مکان‌هایی خاصی برای استراحت، خواب، خرید و تفریح پیش‌بینی شده‌است؛ هر چند بعید به نظر می‌رسد که شرکت‌های هوایی به دلائل اقتصادی، وجود چنین مکان‌هایی را قبول نمایند.
  • کابین و بخش‌های کنترل پرواز ای۳۸۰ شباهت زیادی به مدل‌های ای۳۳۰ و ای۳۴۰ دارد بنابراین خلبانان مدل‌های پیشین ایرباس با اندکی آموزش به راحتی می‌توانند به درون کابین هواپیمای تازه ایرباس قدم گذارند. از این گذشته، کابین هدایت هواپیما، در مکانی بین طبقهٔ فوقانی و طبقهٔ اصلی واقع شده‌است و در ارتفاعی قرار گرفته‌است که برای خلبانان، قابل قیاس با هواپیماهای کوچکتر است.
  • ای۳۸۰ شامل ۲۲۰ پنجره و ۱۶ درب است.

توقف ساختویرایش

در سال ۲۰۲۱ (میلادی) شرکت ایرباس ساخت بزرگ‌ترین هواپیمای جهان را به دلیل فروش کمتر از انتظار، متوقف کرد.[۴][۵]آخرین مشتری این هواپیما،هواپیمایی امارات بود.

اپراتورهاویرایش

 
ای380 بریتیش ایرویز
 
a380انا ایرلاینز
ایرلاین ها تاریخ ورود به سرویس شمار بازنشستگی
سنگاپور ایرلاینز ۲۵ اکتبر ۲۰۰۷ ۱۹ -
هواپیمایی امارات ۱ اوت ۲۰۰۸ ۸۲ 2030
کانتاس ۲۰ اکتبر ۲۰۰۸ ۱۲ -
ایر فرانس ۲۰ نوامبر ۲۰۰۹ ۱۰ 2020
لوفت‌هانزا ۶ ژوئن ۲۰۱۰ ۱۴
هواپیمایی کره ۲۴ مه از ۲۰۱۱ ۱۰ 2026
هواپیمایی جنوبی چین ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱ ۵ -
هواپیمایی مالزی ۱ ژوئیه ۲۰۱۲ ۶ 2021
تای ایرویز اینترنشنال ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۲ ۶
بریتیش ایرویز ۲ اوت ۲۰۱۳ ۱۲ -
آسیانا ایرلاینز ۱۳ ژوئن ۲۰۱۴ ۴
قطر ایرویز ۱۰ اکتبر ۲۰۱۴ ۱۰ 2028
هواپیمایی اتحاد ۲۷ دسامبر ۲۰۱۴ ۸ 2021
آل نیپون ایرویز ۲۰ مارس ۲۰۱۹ ۲ -

تاریخ‌های مهمویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. Final assembly in France
  2. "New pricelist 2014". Airbus.com. January 2014. Archived from the original on 3 February 2014. Retrieved 2 April 2014.
  3. Endres, G. & Gething M.J. Aircraft Recognition Guide. New York: Collins, 2005
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Is Airbus Finally Ready To Shut Down A380 Production? (Forbes, by Michael Goldstein, 27 December 2017) Quote: "...the A380 has been a consistent money-loser for Airbus. " "The estimated $20 to $25 billion in research and development costs of the A380 have long since been written off."
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Airbus Considers Ditching A380 in 2018 as Buyers Lag (Bloomberg, posted to YouTube on 11 December 2014) Quote: "...the A380...might not survive beyond 2018."
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ «معرفی کامل هواپیما ایرباس A380 + تاریخچه». فایندز.
  7. «فرود پهن پیکرترین هواپیما در فرودگاه امام». آفتاب. ۲۰۱۴-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۲۹.
  8. «فرود بزرگترین هواپیمای مسافری دنیا در فرودگاه امام/ تصاویر». آفتاب. ۲۰۱۴-۰۹-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۱۰-۰۱.

پیوند به بیرونویرایش