بریده‌مهرگان

راسته‌ای از چهاراندامان
بریده‌مهرگان
محدودهٔ زمانی: کربونیفر تا کرتاسه
Eryops - National Museum of Natural History - IMG 1974.JPG
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: غوک‌ریختان[۱]
زیررده: مازدندانان
راسته: بریده‌مهرگان
زیتل، ۱۸۸۸

بُریده‌مُهرگان (Temnospondyli) راسته‌ای متنوع از چهاراندامان بزرگ‌جثه بودند که در دوره‌های کربونیفر، پرمین، و تریاسه در سراسر جهان زندگی می‌کردند. چند گونه از آن‌ها نیز تا دوره کرتاسه دوام آوردند.

نام‌گذاری آن‌ها به این خاطر است که مهره‌های پشت آن‌ها به تکه‌های مختلف بریده و تقسیم شده‌است.

بیشتر بریده‌مهرگان نیمه‌آبزی بودند و برخی کاملاً ابزی و برخی نیز کاملاً خشکی‌زی بودند و تنها برای زاد و ولد به آب بازمی‌گشتند. این دسته از بریده‌مهرگان جزو نخستین مهره‌دارانی بودند که کاملاً به زندگی در خشکی عادت کردند. با وجود این‌که بریده‌مهرگان در زمره دوزیستان به‌شمار می‌آیند اما بسیاری از آن‌ها دارای فلس، پنجه، و صفحات استخوانی زره‌مانند بودند که آن‌ها را از دوزیستان امروزی مجزا می‌کند.

سنگواره‌های آن‌ها در همه قاره‌ها یافت شده‌است. ظرف حدود ۲۱۰ میلیون سال تاریخ تکاملی، بریده‌مهرگان با طیف گسترده‌ای از زیستگاه‌ها سازگار شدند از جمله آب شیرین، محیط‌های خشک و محیط‌های ساحلی. فسیل‌های مختلفی از مرحله لاروی، دگردیسی و بلوغ آن‌ها کشف شده و بنابراین تاریخ زندگی آن‌ها تا اندازه زیادی روشن شده‌است.

چهاراندامان

آکانتوستگا Acanthostega BW.jpg

ایکتیوستگا Ichthyostega BW.jpg

Tulerpeton Tulerpeton12DB.jpg

Colosteidae Greererpeton BW.jpg

Crassigyrinus Crassigyrinus BW.jpg

Whatcheeriidae Pederpes22small.jpg

Baphetidae

Crown Tetrapoda

Eucritta Eucritta1DB.jpg

Temnospondyli CyclotosaurusDB2 White background.jpg

نرم‌دوزیستان Prosalirus BW.jpg

درخورمازه CaerorhahisDBsmall.jpg

Eoherpeton

Embolomeri Diplovertebron BW.jpg

Gephyrostegidae Gefyrostegus22DB.jpg

Solenodonsaurus Solenodonsaurus1DB.jpg

Seymouriamorpha Seymouria BW.jpg

سراسرخاینده‌شکلان Diadectes1DB.jpg

آب‌پرده‌داران Gracilisuchus BW.jpg

Westlothiana Westlothiana BW.jpg

پوک‌مهرگان Tuditanus1DB.jpg

چهاراندامان

آکانتوستگا Acanthostega BW.jpg

ایکتیوستگا Ichthyostega BW.jpg

Tulerpeton Tulerpeton12DB.jpg

Crassigyrinus Crassigyrinus BW.jpg

Baphetidae

Colosteidae Greererpeton BW.jpg

Temnospondyli CyclotosaurusDB2 White background.jpg

Gephyrostegidae Gefyrostegus22DB.jpg

Embolomeri Diplovertebron BW.jpg

Seymouriamorpha Seymouria BW.jpg

Westlothiana Westlothiana BW.jpg

Crown Tetrapoda
پوک‌مهرگان

ناپیدامهرگان

پنهان‌پایان Phlegethontia.jpg

سمندرک‌وشان Diplocaulus BW.jpg

Tuditanomorpha Tuditanus1DB.jpg

Brachystelechidae

Lysorophidae Lysorophus.jpg

نرم‌دوزیستان Prosalirus BW.jpg

Solenodonsaurus Solenodonsaurus1DB.jpg

سراسرخاینده‌شکلان Diadectes1DB.jpg

آب‌پرده‌داران Gracilisuchus BW.jpg

۱
۲

Edops

Cochleosauridae

Dendrerpetontidae

۳

Trimerorhachis

Neldasaurus

دوینوسور

Eobrachyopidae

Brachyops

Tupilakosauridae

Saharastega

Iberospondylus

Palatinerpeton

۴
۵

Parioxeidae

کشیده‌سیمایان

Zatracheidae

۶

Trematopidae

Dissorophidae

برابرپایان

Stegops

Eimerisaurus

آب‌شش‌خزندگان

۷-۱۴

۷

Lysipterygium

۸

کشیده‌سیمایان

Intasuchidae

Melosauridae

پایه‌گذارخزندگان

۹

اریب‌خزندگان

سپرغوک

Lapillopsidae

سوسماران راین

۱۰

لیدکرینایان

Indobrachyopidae

Rhytidosteidae

۱۱

Brachiopidae

چیگوتیسوریان

۱۲

سینه‌دندان‌خزنده‌واران

۱۳

سوسمار ژرفا

Thoosuchidae

۱۴

Almasauridae

جلوخزندگان

روزنه‌خزندگان

Temnospondyli

Edopoidea

Eutemnospondyli

"Dendrerpetontidae"

Rhachitomi

دویناخزندگان

Zatracheidae

Dissorophoidea

Eryopiformes

کشیده‌سیمایان

سفت‌مهره‌ریختان

Sclerocephalus

Glanochthon

آرکیگوسور

جنوب‌خزنده

سفت‌مهرگان

سوسماران راین

لیدکرینا

Capitosauria

Edingerella

سوسمار ژرفا

Wetlugasaurus

Watsonisuchus

سینه‌دندان‌خزنده‌واران

Trematosauria

Brachyopoidea + اریب‌خزندگان

روزنه‌خزنده‌واران

Lyrocephaliscus

Peltostega

روزنه‌خزندگان

جلوخزندگان

منابعویرایش

  • Wikipedia contributors, "Temnospondyli," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed August 31, 2013).
  1. Batrachomorpha