بوستان مفاخر تبریز

مختصات: ۳۸°۰۳′۴۳″شمالی ۴۶°۱۹′۱۶″شرقی / ۳۸٫۰۶۱۸۱۷°شمالی ۴۶٫۳۲۱۱۹۴°شرقی / 38.061817; 46.321194

مقبره‌ی باقرخان در پارک مفاخر تبریز.

بوستان مفاخر تبریز یا بوستان طوبائیه، در سالهای پایانی دوره قاجارها یکی از بازرگانان نامدار تبریزی بنام حاج رضا طوبی بنابه نیازهای آن روزگاران شهر ، زمین های باغ بزرگ خود که در حومه خاوری شهر بود را به شهر و شهروندان تبریزی بخشید تا در آنجا آرامستان بزرگ و درخوری راه اندازی شود ، آرامستان در زمین های وقف شده حاج رضا طوبی بنام خود او ساخته شد و مردم تبریز نام گورستان را طوباییه نهادند ، باقرخان یکی از افراد شهیری می باشد که در پهنه ی آرامستان طوباییه به خاک سپرده شده پیکر خود وقف کننده زمین های آرامستان 《 رضا طوبی 》 نیز بنابه درگذشتنامه او در مزارستان طوباییه به خاک سپرده شده ، پس از خاکسپاری وقف کننده زمین های گورستان تالار مسقف کوچکی ساخته شد و آن محل به آرامگاه خانوادگی رضا طوبی اختصاص یافت و در پسین سالها با درگذشت هر یک از خویشاوندان رضا طوبی درون همان آرامکده خانوادگی به خاک سپرده می شدند ، همچنین رضا طوبی از خویشاوندان نزدیک باقرخان بوده و به همین سبب همسر و دختر و داماد باقرخان بنام سرتیپ هاشمی نیز درون آرامگاه خانوادگی طوبی به خاک سپرده شده اند.‌ سرتیپ هاشمی داماد ارشد باقرخان که از فرماندهان ارتش شاهنشاهی ایران بود سال ۱۳۵۴ راهی کرمانشاهان شد و پس از پیدا کردن آرامگاه پدر همسرش ، با انجام نبش قبر ، پیکر باقرخان را به تبریز آورد و در کنار آرامگاه رضا طوبی و همسر و دختر خود باقرخان به خاک سپرد. سال ۱۳۷۴ شهرداری تبریز تصمیم گرفت تا با زدودن گورستان طوبایبه که دیکر در مرکز شهر قرار گرفته بود پارک بزرگی بسازد از این رو با پخش آگهی از بازماندگان اهل قبور طوباییه خواسته شد تا برای جابجایی پیکر مردگان خود اقدام کنند و برای انتقال درگذشتگان خود به گورستان بزرگ شهر در وادی رحمت گور رایگان دریافت کنند ولی بسیاری از بازماندگان به خاک سپرده شدگان گورستان طوباییه از جابجایی مردگانشان خودداری نمودند تا این که در سال ۱۳۷۵ به جز آرامکده خانوادگی باقرخان و رضا طوبی همگی مزارهای گورستان با لودرهای سازمان شهرداری تبریز با خاک یکسان شدند . پس از برچیدن سنگ قبرها ، زمین های گورستان به سه بخش جدای از هم تقسیم شد ، یک قسمت از زمینهای گورستان طوباییه به سازمان حج و زیارت اختصاص یافت و ساختمان بزرگ اداره کل این سازمان در زمین های بجای مانده ساخته شد. در یک سوم بجای مانده زمین ها پارک کوچک و پیش پا افتاده ای راه اندازی گردید و شهرداری تبریز برای آن نام پارک را طوبی را برگزید اما یک سوم دیگر زمین های بجای مانده از آرامستان بزرگ طوباییه از سال ۱۳۷۵ همچنان بلاتکلیف مانده و از سویی سازمان اوقاف و امور خیریه خود را مالک آن زمین ها می داند و از طرفی شهرداری تبریز آن زمین پروسعت بجای مانده را از آن خود می داند. سال ۱۳۸۷ پارک کوچکی که‌ در بخشی از زمین های وقف شده آرامستان طوباییه ساخته شده بود بدستور علیرضا نوین شهردار وقت تبریز ویران گردیده و مسئولین شهرداری مدعی شدند که بجای پارک طوبی موزه مفاخیر آذربایجان ساخته خواهد شد به همین سبب در پیرامون پارک طوبی نرده های آهنی نصب گردید و شهرداری تبریز به جز ساعات اداری در دیگر زمانها بویژه در روزهای تعطیل درب ورودی آرامستان و پارک پیشین طوبی‌‌ را بروی شهروندان و گردشگران بسته نگاه می دارد.همچنین همزمان با نابودی پارک طوبی و ساختنن موزه مفاخیر به سال ۱۳۸۹ سنگ قبر دختر و همسر و داماد باقرخان از جا کنده شده. به گونه ای که دیگر هیچ یادبود و نشانی از خویشاوندان باقرخان در کنار آرامگاه خود باقرخان دیده نمی شود. آرامستان یا بوستان‌ و پارک پیشین طوبی تبریز در محلهٔ آبرسان واقع گردیده این منطقه در گذشته خارج از محدوده شهری بوده و اکنون درست در مرکز شهر قرار دارد. [۱]

محل این پارک و مسجد طوبی که در کنار پارک واقع شده است، قبلاً به باغ بزرگی اختصاص داشت که به حاج رضا طوبی –از بازرگانان تبریز–[۲] تعلق داشت.[۳] او بعدها باغ خود را وقف کرده و به گورستان طوبائیه تبدیل می‌کند.[۴] در این گورستان، تنی چند از مشاهیر آذربایجان از جمله، باقرخان، آیت‌الله میرزا فتاح شهیدی، رضا طوبی و محمد نخجوانی دفن شده‌اند.[۵] در حال حاضر گرچه به ظاهر این گورستان به «پارک مفاخر» تبدیل شده و بخشی از این پارک به یادمان مفاخر آذربایجان اختصاص داده شده است ، اما این مکان هیچ شباهتی به پارک و یا موزه ندارد و از سویی درب ورودی آن تنها در ساعات اداری به روی شهروندان و گردشگران باز می شود. [۶]

منابعویرایش

  1. «پارک طوبی (مفاخر)». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.
  2. «بازار بزرگ تبریز». روزنامه اطلاعات. ۱۶ دی ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.
  3. شهر من تبریز، بهروز خاماچی، صص ۳۶۵
  4. «تنها یادگار سالار ملی، دست‌خوش سلیقه‌های مدیریتی». نصرنیوز. ۱۷ دی ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.
  5. شهر من تبریز، بهروز خاماچی، صص ۳۶۶
  6. «پارک موزه تخصصی مفاخر و مشاهیر آذربایجان ایجاد می‌شود». خبرگزاری فارس. ۳۰ شهریور ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵.