جیسون رضاییان

خبرنگار ایرانی-آمریکایی واشینگتن‌پست در ایران

جیسون رضاییان (زادهٔ ۲۵ اسفند ۱۳۵۴) خبرنگار ایرانی-آمریکایی است. او مدیر دفتر تهران روزنامهٔ واشنگتن پست بود. حکومت ایران رضاییان را به همراه همسرش (یگانه صالحی) در ۳۱ مرداد ۱۳۹۳ به اتهام جاسوسی دستگیر کرد. صالحی در ۱۴ مهر آزاد شد، ولی رضاییان به زندان اوین انتقال یافت. در ۵ خرداد ۱۳۹۴ دادگاهی غیرعلنی او را به جاسوسی و فعالیت تبلیغی علیه نظام محکوم کرد. رضاییان پس از ۱۸ ماه حبس در ۲۶ دی ۱۳۹۴ به همراه سه آمریکایی دیگر در چارچوب مبادله زندانیان[۱] آزاد شد.

جیسون رضاییان
Jason Rezaian.jpg
زادهٔ۱۵ مارس ۱۹۷۶
۲۵ اسفند ۱۳۵۴ ‏(۴۵ سال)
شهرستان مارین، کالیفرنیا، ایالات متحده
ملیتایرانی-آمریکایی
تحصیلاتنیو اسکول
پیشهخبرنگار ایرانی آمریکایی
کارفرماروزنامه واشینگتن‌پست
شناخته‌شده برایدستگیری به اتهام جاسوسی
همسر(ها)یگانه صالحی
والدینتقی رضاییان و مریم رضاییان

زندگی شخصیویرایش

رضاییان در ۱۵ مارس ۱۹۷۶ (۲۵ اسفند ۱۳۵۴) متولد شد و در شهرستان مارین، کالیفرنیا دوران کودکی‌اش را سپری کرده‌است. پدر او، تقی رضاییان، در سال ۱۹۵۹ از ایران به آمریکا مهاجرت کرده بود و مادرش مری اهل شیکاگو بود. او یک برادر به نام علی دارد. همسر او یگانه صالحی است که عکاس خبری روزنامه انگلیسی‌زبان «نشنال» بود و در ابوظبی کار می‌کرد. جیسون رضاییان تابعیت دوگانه ایرانی و آمریکایی دارد.

بازداشتویرایش

رضاییان به عنوان خبرنگار واشینگتن پست در دفتر تهران این روزنامه مشغول به کار بود. او و همسرش یگانه صالحی توسط مقامات ایرانی در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۴ بازداشت شدند. غلامحسین اسماعیلی، رئیس دادگستری استان تهران، چند روز پس از بازداشت رضاییان اظهار داشت که او «برای پاسخ به برخی سوالات بازداشت شده» است.

وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، یک هفته پس از بازداشت رضاییان، خواستار آزادی او شد. جن ساکی، سخنگوی این وزارتخانه، از کشور سوئیس خواست تا «به عنوان حافظ منافع آمریکا در ایران، پیگیری پرونده جیسون رضاییان، خبرنگار روزنامه واشینگتن پست و همسرش را بر عهده بگیرد».[۲]

مدتی بعد همسر جیسون رضاییان، یگانه صالحی، به قید کفالت آزاد شد. خبرنگار دیگری هم که به همراه این زوج دستگیر شده بود در آن تاریخ آزاد شد. همزمان با آن دویچه‌وله فارسی نوشت: «با وجود گذشت بیش از چهار ماه از بازداشت جیسون رضاییان او هنوز رسماً تفهیم اتهام نشده‌است». این خبرگزاری همچنین ذکر کرد که «او در بخشی از زندان اوین که زیر کنترل سپاه پاسداران ایران است»، نگهداری می‌شود. بنا به گفته دیدبان حقوق بشر، به وکیل او اجازهٔ دفاع و ارتباط با موکلش داده نشده‌است. همچنین بنا به گفتهٔ همین منبع، با اینکه رضاییان توانایی خواندن و نوشتن به زبان فارسی را ندارد، مترجمی هم در اختیار وی قرار داده نشده‌است. همچنین دویچه‌وله نوشت که خبر بازداشت او در رسانه‌های ایرانی بازتاب داده نشده‌است، چرا که اطلاع‌رسانی دربارهٔ زندانیان سیاسی و امنیتی در ایران «ممنوع» است.[۲]

سازمان دیدبان حقوق بشر هم در روز سوم دسامبر ۲۰۱۴ اطلاعیه‌ای منتشر کرد و در آن اظهار نگرانی نمود که: «خانواده‌های یگانه صالحی و جیسون رضاییان توسط مقام‌های ایران تحت فشار قرار گرفته‌اند تا با رسانه‌ها گفتگو نکنند و دربارهٔ شرایط بازداشت ادامه‌دار جیسون رضاییان اطلاع‌رسانی نکنند».[۲]

اتهاماتویرایش

به نوشتهٔ روزنامه مشرق، مهم‌ترین اتهامات ضدامنیتی رضاییان، نفوذ در اماکن مهم دولتی و افشای برنامه‌های «ضد تحریمی ایران» از جمله هویت واسطه‌های تجاری و ماهیت شرکت‌های همکار ایران در پروسه دور زدن تحریم‌ها و جاسوسی از برنامه هسته‌ای ایران است.[۳]

روزنامهٔ وطن امروز در ستونی رضاییان را متهم به کارگردانی و پخش ویدئوکلیپ‌هایی چون ترانهٔ خوشحال اثر فارل ویلیامز (که چند نفر در رابطه با آن دستگیر شده بودند) «در راستای حجاب‌ستیزی» کرد. این ستون همچنین رضاییان را متهم به فعالیت برای شورای ملی ایرانیان آمریکا (نایاک) می‌کرد.[۴][۵] خبرگزاری فرانسه این اتهامات را «بی‌اساس» می‌خواند.[۶]

حمید رسایی نماینده مردم تهران در مجلس اظهار داشت:[۷]

جیسون رضاییان جاسوس آمریکایی یکی از وظایفش این بود که درمورد آب شرب تهران تحقیق کند برای اینکه از این طریق بتوانند فشار بیاورند.

یازده تن از نمایندگان مجلس طی تذکری به مصطفی پورمحمدی وزیر دادگستری، کسب اطلاعات وسیع از جیسون رضاییان را باعث نگرانی از خطر نفوذی‌ها و از طرفی باعث اطمینان‌خاطر از هوشیاری و بیداری دستگاه‌ها و سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی دانسته و خواستار اطلاع‌رسانی جامع شده‌اند.[۸][۹]

کیفرخواست رضاییان فروردین ماه ۱۳۹۴ از سوی دادستانی تهران صادر شد که وی را به جاسوسی از طریق جمع‌آوری تصمیمات کشوری در خصوص مسائل سیاست داخلی و خارجی و قراردادن آن در اختیار افراد غیر صالح متهم می‌نمود.[۱۰]

آزادیویرایش

 
جان کری و جیسون رضاییان

در ۲۶ دی ۱۳۹۴ و همزمان با حضور وزرای خارجه ایران و آمریکا در وین به منظور قرائت بیانیهٔ اجرایی شدن برجام، دادستان تهران اعلام کرد که در راستای مصوبات شورای عالی امنیت ملی و مصالح کلی نظام، چهار زندانی ایرانی دو تابعیتی ظرف روز جاری (شنبه) در چارچوب مبادلۀ زندانیان آزاد شدند. اسامی چهار زندانی ایرانی-آمریکایی آزاد شده عبارت است از سعید عابدینی، امیر میرزایی حکمتی، جیسون رضاییان و نصرت‌الله خسروی.[۱]

پرداخت ۱٫۷ میلیارد دلاریویرایش

آمریکا همزمان با آزادی رضاییان و ۴ نفر دیگر معادل مبلغ ۱٫۷ میلیارد دلار به ایران پرداخت و به‌صورت اسکناس نقد به ایران داد. این مبلغ مربوط به یک پرداخت ۴۰۰ میلیون دلاری ایران به آمریکا برای خرید تسلیحات در دهه ۷۰ میلادی و ۱٫۳ میلیارد دلار سود ان بوده‌است.[۱۱][۱۲]

اما رضاییان می‌گوید که آمریکا ان مبالغ را در ازای آزادی او نداده بلکه:[۱۳]

این از زرنگی و درایت رئیس‌جمهور اوباما بوده‌است، که وقتی دید براساس حکم دادگاه حل اختلاف بین ایران و آمریکا مجبور به پرداخت بدهی به ایران است آن را زودتر در توافقات مطرح کرد که هزینه کمتری به ایران پرداخت کند و این تنها یک اتفاق بود که پرداخت این هزینه با آزادی من همراه و همزمان شد.

در رسانه‌هاویرایش

شش هفته قبل از دستگیری، رضایی و صالحی در مستند بخش‌های ناشناخته سی‌ان‌ان اثر آنتونی بوردین حاضر شدند و با بوردین در مورد فرهنگ و میراث ایرانی مصاحبه کردند.

در خرداد و تیر سال ۱۳۹۸ مجموعه تلویزیونی گاندو با موضوع فعالیت‌ها و دستگیری وی از شبکه ۳ تلویزیون ایران پخش شد. در این سریال وی مایکل هاشمیان نامیده شده و نقش او را پیام دهکردی ایفا می‌کند. در این فیلم سکانس‌های جنجالی[۱۴] پیرامون شخصیت اول داستان و دولت حسن روحانی از جمله اصرار وزارت خارجه به آزادی وی دیده می‌شود.[۱۵] هرچند سخنگوی وزارت خارجه دولت حسن روحانی معتقد است که منطبق با واقعیت نیست.[۱۶]

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «جیسون رضاییان، سعید عابدینی و 2 زندانی دوتابعیتی دیگر آزاد شدند». پایگاه خبری انتخاب. ۲۶ دی ۱۳۹۴.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ MM (04.12.2014). «بازداشت موقت جیسون رضاییان دو ماه دیگر تمدید شد». بخش فارسی دویچه وله. دریافت‌شده در ۴ دسامبر ۲۰۱۴. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  3. «خبرنگاران جاسوس در ایران؛ از رکسانا صابری تا جیسون رضاییان + عکس». مشرق نیوز. ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۴.
  4. Laura Secor (August 15, 2014). "Why Is Iran Detaining Jason Rezaian?". The New Yorker. Retrieved March 29, 2015.
  5. «روزنامه وطن امروز». روزنامه وطن امروز | شماره. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۷-۰۸.
  6. "Iran says journalist arrests not a matter for US". AFP. August 6, 2014. Archived from the original on August 19, 2014.
  7. «نماینده مردم تهران: مجلس پشت سر رهبر انقلاب در حفظ خط قرمزهای هسته‌ای است». خبرگزاری ایرنا. ۳۱ تیر ۱۳۹۴.
  8. «فیلم اعترافات جیسون رضاییان را پخش کنید». روزنامه شرق. ۱۶ مهر۱۳۹۴. دریافت‌شده در 2019-07-01. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  9. ««جیسون رضاییان» مسئول پایگاه اطلاعاتی آمریکا در تهران بود/ فیلم اعترافاتش پخش شود». خبرگزاری فارس. ۱۶ مهر۱۳۹۴. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  10. «کیفرخواست جیسون رضاییان صادر شد». پایگاه خبری آفتاب. ۳۱ فروردین ۱۳۹۴.
  11. «تمام سوالات درباره ماجرای پرداخت ۱.۷ میلیارد دلار به ایران». ایسنا. ۲۰۱۶-۱۰-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۷.
  12. Solomon, Jay (2016-01-22). "U.S. Payment of $1.7 Billion to Iran Raises Questions of Ransom". WSJ. Retrieved 2021-03-17.
  13. «جاسوس بزرگ سریال «گاندو» را بهتر بشناسید». جامعه خبری تحلیلی الف. ۲۰۱۹-۰۷-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۷.
  14. «سکانس جنجالی سریال گاندو/ نظر شما چیست؟». جامعه خبری تحلیلی الف. ۲۰۲۱-۰۳-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۷.
  15. Fararu (۲۰۱۹-۰۶-۱۹). «داستان و بازیگران "سریال گاندو" و هر آنچه باید درباره آن بدانید». Fararu | فرارو | اخبار روز ایران و جهان. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۷.
  16. «سخنگوی وزارت خارجه: گاندو با واقعیت انطباق ندارد، خوب شد آقای ظریف نمی‌بینند!». خبرآنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۳-۱۷.