رانه‌یخ[۱] (انگلیسی: Drift ice‎) به دریایخی گفته می‌شود که به خط ساحلی یا چیز ثابت دیگری مانند تپه‌های زیرآبی یا یخ‌کوه‌های زمینی متصل نیست. بر خلاف یخ بسته[۲] (fast ice) که به یک چیز ثابت متصل است، رانه‌یخ بر اثر عواملی مانند باد و جریان اقیانوسی حرکت می‌کند و از این رو به نام رانه‌یخ نامیده شده است. هنگامی که رانه‌یخ‌ها به یکدیگر متصل شده و یک توده بزرگ را تشکیل دهند، یخ‌تود[۳] (pack ice) نامیده می‌شود. باد و جریان‌های اقیانوسی می‌توانند با انباشتن این یخ‌ها، پشته‌هایی به ارتفاع چندین متر راب به جود بیاورند که چالشی برای کشتی‌های یخ‌شکن و تأسیسات فراساحلی فعال در دریاها و اقیانوس‌های سرد به شمار می‌روند.

رانه‌یخ در گرینلند

رانه‌یخ‌ها بر امنیت ناوبری دریایی، اقلیم کره زمین و وضعیت زمین‌شناختی و زیست‌شناختی آن تأثیر دارند.

دو یخ‌تود عمده زمین عبارتند از توده یخ شمالگان و توده یخ جنوبگان. مهم‌ترین پهنه‌های یخ‌تودها، توده‌های یخ قطبی است که در مناطق قطبی زمین از آب دریا تشکیل شده‌اند: توده یخ شمالگان در اقیانوس شمالگان و توده یخ جنوبگان در اقیانوس جنوبگان. اندازه یخ‌تودهای قطبی در طول سال بر اثر تغییرات فصلی دما تغییر می‌کند. یه دلیل حجم زیاد آب ورودی و خروجی از یخ‌تودها به اقیانوس و اتمسفر، رفتار یخ‌تودها اثر مهمی در تغییرات اقلیمی کره زمین دارد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «رانه‌یخ» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «drift ice»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر یازدهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۴۵-۳ (ذیل سرواژهٔ رانه‌یخ)
  2. «یخ بسته» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «fast ice, land fast ice»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر هشتم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۰۸-۸ (ذیل سرواژهٔ یخ بسته)
  3. «یخ‌تود» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «pack ice, ice pack»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر هشتم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۰۸-۸ (ذیل سرواژهٔ یخ‌تود)