باز کردن منو اصلی

گرینلند

ناحیه‌ای خودمختار در اقیانوس منجمد شمالی

گروئنلند یا گرینلند (به انگلیسی: Greenland) (به گرینلندی: Kalaallit Nunaat) kala:ɬit nuna:t، (خوانده شود: کالالیت نونات)؛ (به گرینلندی: Grønland) ˈgʀœnlanʔ (خوانده شود: گرونلند)؛ نام ناحیه خودگردانی از دانمارک است. این سرزمین در آب‌های اقیانوس منجمد شمالی واقع شده و محل زندگی حدود ۵۶ هزار نفر است. همچنین این کشور به‌عنوان کم‌تراکم‌ترین منطقه جهان از لحاظ جمعیتی شناخته می‌شود.[۵] جمعیت آن از مردم بومی (از تبار اسکیموها) و مهاجران دانمارکی تشکیل شده‌است. پایتخت آن به زبان کالاآلیت، نوک و به زبان دانمارکی، گودت‌هاب نام دارد. نام گروئنلند به معنی «سرزمین سبز» یا «سبزستان» است. گرینلند در ایران گروئنلند هم نامیده می‌شود که از تلفظ آن به زبان فرانسوی گرفته شده‌است.

گروئنلند
Kalaallit Nunaat (گرینلندی)
Grønland (دانمارکی )
سرود ملی
سرود ملی گروئنلند
You Our Ancient Land
Nuna asiilasooq[الف]
The Land of Great Length
موقعیت گرینلند
موقعیت گرینلند
موقعیت دانمارک شامل گرینلند، جزایر فارو (داخل دایره) و دانمارک
موقعیت دانمارک شامل گرینلند، جزایر فارو (داخل دایره) و دانمارک
پایتختنوک
بزرگترین شهر پایتخت
زبان‌های رسمی زبان گرینلندی، زبان دانمارکی[a]
اقلیتها;
نام اهلیت
  • Greenlander
  • Greenlandic
دولت حاکم  دانمارک
دولت قلمروی دانمارک within نظام پارلمانی پادشاهی مشروطه
 -  پادشاه مارگریت دوم دانمارک
 -  High Commissioner Mikaela Engell
 -  نخست‌وزیر کیم کیلسن
 -  Speaker of the Inatsisartut لارس امیل یوهانسن
قوه مقننه Inatsisartut
Autonomy within the دانمارک
 •  تاریخ گرینلند قرن ۱۱ میلادی 
 •  Unified with Norway[b] ۱۲۶۲ 
 •  Contact re-established (امپراطوری استعماری دانمارک) ۱۷۲۱ 
 •  Ceded to Denmark[c] ۱۴ ژانویه ۱۸۱۴ 
 •  Amt status ۵ ژوئن ۱۹۵۳ 
 •  Home rule ۱ مه ۱۹۷۹ 
 •  Further autonomy and self rule ۲۱ ژوئن ۲۰۰۹[۴] 
مساحت
 -  مجموع ۲٬۱۶۶٬۰۸۶ کیلومترمربع 
۸۳۶٬۱۰۹ مایل مربع 
 -  درصد آب‌ها 83.1[d]
جمعیت
 -   تخمین ۵۶٬۴۸۳ (۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶)[۵] 
 -  تراکم ۰٫۰۲۸/کیلومترمربع (last)
۰٫۰۶۹/مایل‌مربع
تولید ناخالص داخلی (PPP) تخمین ۲۰۱۱
 -  مجموع ۱۱٫۶ میلیارد kr.($۱٫۸ میلیارد)[۶] (n/a)
 -  تولید سرانه $۳۷٬۰۰۰ (n/a)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۰) ۰٫۷۸۶ (۶۱ام)
واحد پول کرون دانمارک (DKK)
منطقه زمانی (ساعت جهانی+0 to −۴)
قالب‌های تاریخ
dd-mm-yyyy
جهت رانندگی right
ISO 3166 code GL
دامنه اینترنت .gl
پیش‌شماره تلفن +299

به‌جز چند نقطه محدود که محل سکونت اهالی گروئنلند است دیگر مناطق این آبخوست، یخ‌زده و به‌طور کلی خالی از سکنه است. این سرزمین از نظر جغرافیایی در محیط قاره آمریکای شمالی واقع شده اما از نظر سیاسی و فرهنگی با اروپا به ویژه کشورهای نروژ و دانمارک مراوده بیشتری دارد.

یکی از ارزش‌های راهبردی کشور دانمارک، مالکیت گرینلند است.

ریشه نامویرایش

نام گرونلند ریشه در زبان‌های اسکاندیناوی دارد. سرگذشت‌نامه‌های ایسلندی گزارش می‌دهند که شخصی نروژی‌تبار به نام اریک سرخ به خاطر جنایت از خاک ایسلند تبعید شد. او به همراه خانواده و بردگانش با قایق، خاک ایسلند را ترک نمود و به آبخوست‌ای دورتر در شمال باختر رسید؛ و آنجا را گرونلند به معنی سرزمین سبز نامید به این امید که این نام، فریبندگی خاصی برای مهاجران تازه داشته و جمعیت بیشتری را برای مهاجرت به آن نقطه تشویق نماید.[۷]

تاریخویرایش

مردم اسکیمو که نیاکانشان از کانادا آمده‌بودند دستکم در ۴۵۰۰ سال گذشته به‌طور متناوب در بخش‌هایی از گرینلند زندگی می‌کردند.[۸][۹] گرینلند با وجود اینکه از میانه هزاره سوم (پیش از میلاد) سابقه زندگی (البته نه به‌طور مداوم) اروپائیان را داشته اما تا سده ۱۰ (میلادی) برای آنها ناشناخته مانده بود. تا اینکه گروهی از نورس‌ها (وایکینگ نروژی) که در راه ایسلند بودند راه خود را گم کرده و به کرانه‌های غیر مسکونی گرینلند رسیدند. نورس‌ها در سده ۱۰ (میلادی) در مناطق غیرمسکونی جنوب گرینلند سکونت یافتند و پس از آن، در سده ۱۳ (میلادی) اینوئیت‌ها و در سده ۱۵ (میلادی) سایر بومیان در این آبخوست به‌طور دائمی مستقر شدند. سکونتگاه‌های نورس‌ها اما رفته‌رفته برچیده شد تا اینکه در اواخر سده ۱۵ (میلادی) دیگر از روستاهای نورس اثری در گرینلند باقی نماند. کمی پس از ترک گرینلند از سوی نورس‌ها، پرتغالی‌ها در سال ۱۴۹۹ (میلادی) به اکتشاف بخش‌های کوچکی از گرینلند روی آوردند و مدعی مالکیت کل آبخوست گرینلند شدند. پرتغالی‌ها برای گرینلند نام «تِرا دو لاورادور» را استفاده می‌کردند.[۱۰] در اوایل سده ۱۸ (میلادی) مردم اسکاندیناوی و گرینلند بار دیگر تماس پیدا کردند و دانمارک در همان سده پس از اختلاف با نروژ گرینلند را مستعمره خود ساخت.

در جریان جنگ جهانی دوم و پس از اشغال دانمارک به دست آلمان نازی، ایالات متحده آمریکا کنترل آبخوست گرینلد را به دست گرفت و آن را یک سرزمین "تحت‌الحمایه" نامید. پس از پایان جنگ، گرینلند دوباره به دانمارک بازگردانده شد و در ۱۹۵۳ (میلادی) دانمارک، گرینلند را به خاک خود ضمیمه کرد.[۱۱]

جغرافیاویرایش

گرینلند با پهناوری ۲٬۱۶۶٬۰۸۶ کیلومتر مربع (۸۳۶٬۳۳۰ مایل مربع) کمابیش به اندازه عربستان سعودی است. گرینلند بزرگ‌ترین آبخوست غیر قاره‌ای جهان است.[۱۲] این آبخوست در شمال اقیانوس اطلس جای دارد و دریای گرینلند از مهم‌ترین دریاهای آن است. بلندترین نقطه آن کوه گون‌بیورن است. بیشتر مساحت گرینلند در بالای مدار شمالگان قرار دارد. به همین دلیل در بخش شمالی آبخوست، ۵ ماه از سالُ خورشید پیوسته و بدون غروب در آسمان می‌تابد. در بخش میانی گرینلند نیز، از پایان ماه مه تا پایان ماه ژوئیه، پدیده غروب خورشید روی نمی‌دهد.

 
پدیده شفق قطبی (نور شمالگان) در گرینلند

گرینلند، سرزمینی سرد و خشک و دارای اقلیم قطبی است. ٪۸۱ رویه آن پوشیده از یخچال‌های طبیعی است. در برخی مناطق ستبرای این یخ تا چهار کیلومتر نیز می‌رسد.[۱۳] این یخچال‌ها، یخسار بزرگی را می‌سازند که پهناوری آن، در حدود ۸/۱ میلیون کیلومتر مربع است. در آب‌های پیرامون گرینلند، یخکوه‌های بسیاری روی آب شناورند. در درون آبخوست، دمای هوا در گرم‌ترین ماه‌های سال (ژوئن، ژوئیه و اوت)، به ۱۰ درجه سلسیوس می‌رسد. حال آن‌که در کرانه‌های جنوبی گاه از ۲۰ درجه سلسیوس افزایش می‌یابد که دلیل آن، کمتر بودن عرض جغرافیایی و جریان‌های آب گرم اقیانوس اطلس شمالی است. گرینلند سرزمینی کم‌باران است. اما میزان بارندگی در جنوب گرینلند از شمال آن بیشتر است. بارش رگبار به‌ندرت رخ می‌دهد. میزان بارش برف نیز در بخش‌های مختلف، متفاوت است. در کرانه‌ها (که بیشتر شهرهای گرینلند در آن سامان ساخته شده‌اند) بارش عمده برف از ماه دسامبر آغاز شده و تا ماه مارس ادامه می‌یابد.

در پی گرمایش جهانی در میان سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸، در حدود ۱۵۰۰ میلیارد تُن از تاقچه‌های یخی گرینلند از میان رفته که این برابر افزایش میانگین سالانه ۰٫۴۶ میلیمتر به ارتفاع آب دریاهاست. تاقچه‌های یخی، لایه‌های افقی بزرگی از یخ هستند که از یک سو با یخچال‌های روی خشکی پیوند داشته و از سویی دیگر به دریا راه دارند.[۱۴] سرعت آب شدن کوه‌های یخی گرینلند نگران کننده است.[۱۵]

پوشش گیاهی گرینلند، شامل گیاه، گل، خزه و درختچه‌های بید است که در تابستان‌های کوتاه این سرزمین می‌رویند. خرس قطبی، گوزن شمالی، و نهنگ، مهم‌ترین جانوران اقلیم قطبی گرینلند هستند.

سیاستویرایش

با این که گرینلند هنوز بخشی از پادشاهی دانمارک به‌شمار می‌آید اما از سال ۱۹۷۹ (میلادی) به خودگردانی رسیده‌است.

از سال ۲۰۰۸ (میلادی) گرینلند خودمختاری بیشتری بدست آورد. به جز امور نظامی و سیاست خارجی، کنترل همه امور در دست مردم گرینلند است. بر پایه قانون اساسی، اگر مردم گرینلند در همه‌پرسی، خواستار استقلال شوند دانمارک نمی‌تواند با آن مخالفت کند.[۱۱]

مردمویرایش

 
شکارچی گرینلندی در حال جابجایی گوشت گوزن.

جمعیت گرینلند ۵۵٬۸۷۷ نفر (برآورد سال ۲۰۱۸) است که ۸۷ درصد آن بومی اسکیموهای کالاآلیت (شمال نژادهای ترکیبی با اینوئیت و دانمارکی‌ها) و ۱۳ درصد بقیه بیشتر دانمارکی‌های گرینلند و دیگرنژادهای اروپایی هستند.

بیشتر مردم گرینلند شهرنشین هستند. کمتر از ٪۲۰ در روستاها و اردوگاه‌ها می‌زیَند. گرینلند تنها ۱۸ شهر و ۶۰ روستا و اردوگاه دارد. زبان گرینلند دانمارکی و گرینلندی است و دین مردم آن مسیحیت (کلیسای دانمارک) و جان‌باوری (اسکیموها) است.

فرهنگویرایش

 
ساحل جنوب‌شرقی گرینلند
 
آبدرهٔ فراننتس یوزف در گرینلند، که شماری یخکوه نیز در آن دیده می‌شود.

واژهٔ «اِکومیتسولیورنِک» در زبان گرینلندی به‌معنی «آفریدن چیزهای شگفت‌انگیز» است و می‌توان آن را هم‌ارز واژهٔ پارسی هنر دانست. هنر مردم بومی گرینلند، الهام‌گرفته از حیات وحش و طبیعت سخت و منجمد این سرزمین است و به باورهای سنتی مردم مربوط می‌شود.

صنایع دستی گرینلند، بیشتر شامل توپیلاک‌ها است. هر توپیلاک (به‌معنی «روح نیاکان»)، پیکرهٔ کوچک و کنده‌کاری‌شده‌ای از استخوان‌های جانوران است که با وجود سادگی، بازتابی از عناصر طبیعی، تاریخ و اسطوره‌های این سرزمین است. بومیان بر این باور بوده‌اند که هر توپیلاک، تقدیس‌کنندهٔ ارواح نیاکان و طلسمی است که به شکست دشمن می‌انجامد.

امروزه در بیشتر شهرهای گرینلند، موزه‌هایی ساخته شده‌اند که در آن‌ها آثار هنری تاریخی و معاصر، به صورت دائم یا موقت به نمایش درمی‌آیند. خانهٔ فرهنگ گرینلند در نوک، یکی از مهم‌ترینِ این موزه‌هاست.

اقتصادویرایش

 
نمایی از یکی از شهرهای گرینلند در سال ۱۹۸۰ میلادی.

بخش زیادی از هزینه‌های گرینلند را دولت دانمارک می‌پردازد. بیکاری، یکی از مشکلات عمده مردم گریلند است و هزینه این مردم را دولت دانمارک می‌پردازد.[۱۱]

سازمان زمین‌شناسی آمریکا در سال ۲۰۰۸ (میلادی) از منابع طبیعی نفت خام و گاز طبیعی فراوان گرینلند پرده برداشت. ۲۲ درصد نفت و گاز دستنخورده جهان در قطب شمال است.[۱۱] به‌تدریج، اکتشاف‌های دیگری برای یافتن ذخایر معدنی گوناگون انجام و مشخص شد که گرینلند، کانسارهای زیادی از سنگ آهن، مس، روی، سرب، اورانیم، فلورید، طلا، یاقوت و عنصرهای خاکی کمیاب (مورد استفاده در برخی صنایع مانند تولید تلفن همراه، پنل‌های خورشیدی و توربین‌های بادی) دارد. کشف این منابع باعث شد که تمام احزاب سیاسی اصلی گرینلند به اتفاق آرا از توسعه صنعت معدن این کشور پشتیبانی کنند. اما مطرح شدن موضوعاتی مانند این‌که فعالیت‌های معدنی منجر به افزایش گرمایش جهانی و قطب و ذوب شدن ذخایر یخ و یخچال‌های طبیعی این کشور می‌شود باعث شد که هم‌فکری شهروندان گرینلند از بین برود. توسعه معادن گرینلند بر افزایش دمای زمین خواهد افزود و نهادهای بین‌المللی و سیاستگذاران زیست‌محیطی برای اطمینان یافتن از اینکه میانگین دمای کره زمین در سطح مطلوب ۲ درجه باقی می‌ماند، بر فعالیت‌های معدنکاری گرینلند نظارت خواهند داشت.[۱۶]

بر پایه‌گذارش وزارت دفاع ایالات متحده آمریکا به مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا آب شدن یخ‌های قطبی باعث بازشدن راه‌های تجاری تازه می‌شود و گرینلند در مسیر این راه‌ها قرار دارد.[۱۷]

تقسیمات کشوریویرایش

گرینلند به چهار استان بخش می‌شود:

منطقه بزرگ «پارک ملی شمال خاوری گرینلند» جزء استان‌های این کشور به‌شمار نمی‌آید.

آمریکاویرایش

استفاده نظامیویرایش

بر پایه یک قرارداد نظامی بین ایالات متحده آمریکا با دانمارک، آمریکا تجهیزات ردیابی موشکی خود را در پایگاه نظامی در گرینلند نصب کرده است. در سال ۲۰۱۸ (میلادی) برای جلوگیری از نفوذ چین در گرینلند، آمریکا همچنین موفق شد گرینلند را متقاعد کند که ساخت فرودگاه‌های خود را به چین ندهد.[۱۱]

پیشنهاد خریدویرایش

آمریکا تا به امروز سه بار پیشنهاد برای خرید گرینلند داده است، بار اول در سال ۱۸۷۶ (میلادی) و بار دوم پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۶ (میلادی) و بار سوم در اوت ۲۰۱۹ دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا درخواست خرید گرینلند را داد. اما دولت دانمارک این درخواست را رد کرد.[۱۸][۱۹]

توضیحاتویرایش

  1. Nuna asiilasooq موقعیتی برابر با سرود ملی کشور دارد. اما در اصل، تنها، دولت محلی گرینلند از آن استفاده می‌کند.[۱]

پانویسویرایش

  1. "Not one but two national anthems". Parliament of Greenland. Retrieved 7 October 2003.
  2. Kleinschmidt, Samuel 1968 (1851): Grammatik der grønlændischen Sprache: mit teilweisem Einschluss des Labradordialekts. Hildesheim: Olms, 1968.
  3. "Greenland". The World Factbook.
  4. "Self-rule introduced in Greenland". BBC News. 21 June 2009. Retrieved 4 May 2010.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ "Grønlands Statistik". stat.gl.
  6. Greenland in Figures 2013 (PDF). Statistics Greenland. ISBN 978-87-986787-7-9. ISSN 1602-5709. Retrieved 2 September 2013.
  7. "EIRIK THE RED'S SAGA". Retrieved 15 August 2011.
  8. "Saqqaq-kulturen kronologi". National Museum of Denmark. Retrieved 2 August 2013.
  9. Saillard J, Forster P, Lynnerup N, Bandelt HJ, Nørby S (2000). "mtDNA variation among Greenland Eskimos: the edge of the Beringian expansion". American Journal of Human Genetics. 67 (3): 718–726. doi:10.1086/303038. PMC 1287530. PMID 10924403.
  10. The Portuguese Explorers. Heritage.nf.ca. Retrieved on 21 June 2016.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ «چرا ترامپ می‌خواهد گرینلند را بخرد؟ آیا این کار شدنی است؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۶ مرداد ۱۳۹۸.
  12. "Joshua Calder's World Island Information". Worldislandinfo.com. Retrieved 6 September 2010.
  13. «ترامپ می‌خواهد گرینلند را از دانمارک 'بخرد'؛ گرینلند می‌گوید 'فروشی نیست'». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۵ مرداد ۱۳۹۸.
  14. سنایی، احسان، رؤیای سرزمین سبز و کابوس یک زمین سرد، در: رادیو زمانه. تاریخ انتشار: ۲۴ آبان ۱۳۸۸. بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
  15. دیوید شوکمن-خبرنگارعلمی بی‌بی‌سی (۱۳ شهریور ۱۳۹۸). «سرعت آب شدن کوه‌های یخی گرینلند نگران کننده است». بی‌بی‌سی فارسی.
  16. مهدی نیکوئی (۲۱ مهر ۱۳۹۴). «جنگ سیاسی بر سر معادن گرینلند». وبگاه خبری وزارت صنعت، معدن و تجارت.
  17. «Report to Congress Department of Defense Arctic Strategy» (PDF). U.S. Deptartment of Defense (به انگلیسی). ۶ ژوئن ۲۰۱۹.
  18. «گرینلند، واکنش دانمارک به ایده ترامپ درباره خرید گرینلند: سرزمینمان فروشی نیست». یورونیوز فارسی. ۲۵ مرداد ۱۳۹۸.
  19. «گرین‌لند به ترامپ: تجارت می‌کنیم، اما فروشی نیستیم». رادیو فردا. ۲۵ مرداد ۱۳۹۸.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش