شیخ شامل داغستانی

سیاست‌مدار روسی

شیخ شامل داغستانی (۱۷۹۷–۱۸۷۱) رهبر سیاسی و نظامی و مذهبی جنبش ضد حکومت امپراتوری روسیه در داغستان بود. قیام او بر ضد روس‌ها دنباله قیام‌های پیشین در منطقه قفقاز به رهبری شیخ منصور و قاضی مراد بود. پس از کشته شدن قاضی مراد یکی از مریدان او بنام حمزه‌بیگ رهبری قیام ضد تزاری را به دست گرفت. وقتی حمزه‌بیگ به دست حاجی مراد کشته شد، شیخ شامل به رهبری جنبش رسید. او از ۱۸۳۹ به مدت بیست سال به مبارزه با نیروهای تزار روسیه پرداخت. در ۱۸۵۹ همراه خانواده‌اش تسلیم و دستگیر شد. مدتی در داغستان زندانی بود. بعد او را به کی‌یف فرستادند. در ۱۸۶۹ اجازه یافت تا برای مراسم حج به مکه و مدینه برود. در ۱۸۷۱ در مدینه درگذشت و در قبرستان بقیع آن شهر مدفون شد. شیخ شامل داغستانی از خلفای مولانا خالد نقشبندی شهرزوری در منطقه قفقاز بودند. هر چند متولد داغستان بود ولی بنا به برخی منابع اصالت مراغه ای داشت و برای آزادی مناطق از دست رفته ایران در عهدنامه گلستان که توسط روسیه اشغال شده بود، تلاش زیادی کرد.

شیخ شامل داغستانی
Shamil by Denier.jpg
Imam of the Dagestan
سلطنت۱۸۳۴–۱۸۵۹
پیشینGamzat-bek
جانشینOverthrown by the امپراتوری روسیه
پدرDengau
زادروز۲۶ ژوئن ۱۷۹۷
Gimry، داغستان، خانات آوار
مرگ۴ فوریهٔ ۱۸۷۱ (۷۳ سال)
مدینه، حجاز، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاریبقیع، مدینه، حجاز، امپراتوری عثمانی (in modern-day عربستان سعودی)
دین و مذهباسلام سنی (تصوف نقشبندی)
Imam Shamil.jpg

قیام شیخ شاملویرایش

روس‌ها پس از تصرف داغستان با قیام شیخ شامل داغستانی روبه‌رو شدند. او رهبر جنبش اسلامی داغستان در قرن نوزدهم میلادی و از قوم «آوار» بود. او در روستای کوهستانی گمری واقع در شمال شرق داغستان در ۱۲۱۲ ق/ ۱۷۹۷ به دنیا آمد. تولد شیخ شامل تقریباً با روی کار آمدن فتحعلی‌شاه در ایران هم‌زمان است. ایران که در دو جنگ پی در پی کل منطقه شمال رود ارس را به روس‌ها واگذار کرده‌بود دیگر توان مبارزه نداشت و پس از آن الحاق مجدد این منطقه به ایران آرزویی بیش نبود، ولی اهالی منطقه قفقاز و رهبر آنان شیخ شامل، به نبرد علیه روس‌ها ادامه دادند. جنگ‌های سی و پنج ساله شیخ شامل از مهم‌ترین رویدادهای این منطقه است. سرانجام مقاومت شیخ شامل به دلیل خستگی مردم شمال قفقاز، برتری کمی نیروی روس‌ها و برتری کیفی تسلیحات روس‌ها و حمایت نکردن قدرت‌های همسایه (ایران و عثمانی) درهم شکست. مرگ شیخ شامل در ۲۵ ذیقعده ۱۲۸۷ در مدینه عربستان اتفاق افتاد، ولی مقاومت‌های کوچک منطقه‌ای همچنان ادامه داشت هرچند روس‌ها منطقه قفقاز و جنوب آن تا مرز ایران را فتح کرده بودند.[۱]

منابعویرایش

  1. فرهمند، جلال: درخواست کمک ملاحسین شامل از احمدشاه[پیوند مرده]. در ماهنامه بهارستان. شماره ۲۶. ص۵.