عادل فردوسی‌پور

گزارشگر فوتبال و مجری ایرانی

عادل فردوسی‌پور (زادهٔ ۱۱ مهر ۱۳۵۳، یزد) گزارشگر فوتبال، تهیه‌کننده، مجری تلویزیونی، گوینده، مترجم و مدرس دانشگاه اهل ایران است.[۳]
فردوسی‌پور فعالیت حرفه‌ای خود از سال ۱۳۷۲ با روزنامه‌نگاری در مجلات ورزشی شروع کرد و سپس در تلویزیون نیز به عنوان گزارشگر ورزشی مشغول به کار شد. او پس از گزارشگری مسابقات فوتبال جام جهانی ۱۹۹۸ به شهرت رسید و در سال ۱۳۷۸ برنامه ۹۰ را برای بررسی فوتبال ایران طراحی و تهیه کرد. او تا سال ۱۳۹۷ که از سوی مدیریت شبکه سه کنار گذاشته شد، به اجرای ۹۰ پرداخت و این برنامه همواره از پرمخاطب‌ترین و بهترین برنامه‌های صداوسیما به شمار می‌رفت.

عادل فردوسی‌پور
Adel Ferdosipour 2019.jpg
فردوسی‌پور در سال ۱۳۹۷
زادهٔ۱۱ مهر ۱۳۵۳ ‏(۴۶ سال)[۱]
یزد، ایران[۲]
محل زندگیتهران
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی ارشد مهندسی صنایع
دکترای مدیریت رسانه
محل تحصیلدانشگاه صنعتی شریف
دانشگاه تهران
پیشهگزارشگر فوتبال، روزنامه‌نگار ورزشی، تهیه‌کننده، مجری تلویزیونی، گوینده، مترجم، مدرس دانشگاه
سال‌های فعالیت۱۳۷۲–اکنون
شناخته‌شده برایمجری‌گری برنامهٔ ۹۰ و گزارشگری فوتبال
قد۱٫۸۹ متر (۶ فوت ۲ اینچ)
تلویزیونفهرست برنامه‌ها
جایزه(ها)فهرست جوایز
امضاء
Adel Ferdosipour signature.svg

عادل فردوسی‌پور در میان شخصیت‌های تلویزیونی ایرانی از محبوبیت گسترده‌ای برخوردار است و عناوینی مانند «بهترین گزارشگر فوتبال»، «بهترین مجری» و «بهترین چهره تلویزیونی» را از مراسم‌ها و جشنواره‌های مختلف دریافت کرده‌است. او در کنار تهیه و اجرای برنامه‌های فوتبالی در تلویزیون و فضای مجازی، آثاری را نیز ترجمه کرده و از مدرسان زبان انگلیسی در دانشگاه صنعتی شریف است.

زندگی حرفه‌ای

روزنامه‌نگاری

او کار رسانه‌ایِ خود را در سال ۱۳۷۲ با روزنامه‌نگاری در روزنامه ابرار ورزشی به سردبیری اردشیر لارودی آغاز کرد. عادل در آن زمان، دانشجوی سال سوم کارشناسی بود[۴] و در بخش ترجمهٔ صفحهٔ فوتبال خارجی کار می‌کرد.[۳] او پس از قبولی در آزمون گزارشگری صدا و سیما، کمی از روزنامه‌نگاری فاصله گرفت،[۴] او برای مجله ورلد ساکر چند یادداشت نوشته‌است.[۳][۵][۶]

تلویزیون

فردوسی‌پور در پایان سال ۱۳۷۳، پس از چندین بار آزمون، به صدا و سیما راه یافت[۷] و در ابتدا مسابقات تنیس را گزارش می کرد، زیرا در ان زمان ذهنیت مثبتی درباره جوانان علاقه مندی که خواستار ورود به عرصه گزارشگری فوتبال بودند، وجود نداشت.[۸] او همچنین به گزارش برنامهٔ منتخب ورزشی (برنامه‌ای آرشیوی از شبکهٔ سوم سیما که در نیمه‌شب پخش می‌شود) پرداخت.[۹] اطلاعات مفیدی که فردوسی پور درباره ورزش داشت، باعث شد تا با جلب اعتماد، به مرور گزارش چند دقیقه‌ای مسابقات فوتبال خارجی را به وی واگذار کنند.[۸]

در جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۶ امارات که با درخشش تیم فوتبال ایران همراه بود، فردوسی‌پور به عنوان اطلاعات‌دهنده در کنار سایر گزارشگران مشغول شد و در ادامه نیز از گزارش ۵ و ۱۰ دقیقه‌ای آغاز شده تا اینکه به گزارش کامل یک مسابقه فوتبال رسید.[۸]

او پس از گزارش‌هایش در جام جهانی ۱۹۹۸، به شهرت رسید و پس از آن به عنوان گزارشگر بازی‌های زنده و مهم در برنامه‌های مختلف انتخاب شد. در آن زمان که تلفظ نادرست نام‌های خارجی در گزارش‌های فوتبال صدا و سیما زیاد اتفاق می‌افتاد، او از معدود گزارشگران مسلط به زبان انگلیسی بود که نام‌ها را هم غالباً درست تلفظ می‌کرد.[۹]

فردوسی‌پور همواره کنجکاو بود که در بازی‌های فوتبالی که در شهرستان‌ها برگزار می‌شود، چه اتفاقی می‌افتد و بر اساس همین ایده او سال ۱۳۷۸ طرح اولیه برنامه ۹۰ را به مدیریت گروه ورزش شبکه سه ارائه کرد. در کمتر از ۲۰ روز او شروع به اجرای این برنامه کرد.[۸] او در این برنامه به دلیل موشکافی مسائل چالش برانگیزی که خط قرمز صدا و سیما به شمار می‌رفت، بارها توسط مدیریت شبکه ۳ و صدا و سیما مورد نکوهش و توبیخ قرار گرفت.[۱۰][۱۱] او به تدریج توانست مخاطبان بسیاری را به این برنامه جلب کند و اجرای آن را تا سال ۱۳۹۷ ادامه داد.[۱۰] برنامه ۹۰ سال‌های پیاپی از پرمخاطب‌ترین و بهترین برنامه‌های ساخته شده در صداوسیما بود.[۱۲][۱۳]

او در فروردین سال ۱۳۹۲ با هدف «ساخت برنامه ای جامع برای بررسی فوتبال اروپا» برنامه فوتبال ۱۲۰ را طراحی و تولید کرد. او از اجرای حمید محمدی و محمدحسین میثاقی در بخش‌های متنوع این برنامه استفاده کرد و فوتبال ۱۲۰ مورد استقبال زیادی قرار گرفت.[۱۴]

او ویژه برنامه‌هایی را با نام‌های بیست‌چهارده و بیست‌هجده برای بررسی اختصاصی و گزارش مسابقات جام‌های جهانی ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ تهیه و اجرا کرد.[۱۵][۱۶] او در سال ۱۳۹۷ نیز مجله لیگ قهرمانان اروپا که به صورت هفتگی از سوی اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) منتشر می‌شود را به زبان فارسی تهیه و گویندگی کرد.[۱۷]

 
عادل فردوسی‌پور هنگام دریافت جایزه یک جام فوتسال در سال ۱۳۹۷

فردوسی‌پور در طول فعالیت‌هایش در تلویزیون جوایز گوناگونی از جمله جوایز بهترین گزارشگر فوتبال، بهترین مجری ورزشی، بهترین چهره تلویزیونی و بهترین تهیه‌کننده را دریافت کرد.

مصاحبه‌ها

فردوسی‌پور پیرامون موضوعات مختلف فوتبال در ایران، همواره اهالی فوتبال را به برنامه‌هایش در تلویزیون دعوت کرده یا با آنان تماس تلفنی برقرار کرده‌است. او با اغلب بزرگان و اهالی فوتبال در ایران از جمله علی دایی،[۱۸] کارلوس کی‌روش،[۱۹] برانکو ایوانکوویچ،[۲۰] علی پروین،[۲۱] افشین قطبی،[۲۲] احمدرضا عابدزاده،[۲۲] حمید استیلی،[۲۳] فرهاد مجیدی،[۲۱] مهدی مهدوی‌کیا،[۲۴] جواد نکونام،[۲۵] وحید هاشمیان،[۲۶] آندرانیک تیموریان،[۲۵] علیرضا منصوریان،[۲۲] مهرداد پولادی،[۲۵] سید جلال حسینی،[۲۷] سردار آزمون[۲۸] و مهدی طارمی[۲۹] گفتگوی اختصاصی داشته‌است.

او در سطح بین‌المللی نیز با مارتین تایلر،[۳۰] لوئیس فیگو،[۳۱] ساموئل اتوئو،[۳۲] ژاوی هرناندز[۳۳] و کلارنس سیدورف[۳۴] مصاحبه کرد که حضور بی‌سابقه این مهمان خارجی در تلویزیون با حاشیه همراه شد.[۳۵] همچنین فردوسی‌پور در ۱۳۹۷ با جانی اینفانتینو، رئیس فیفا به گفتگو پرداخت اما این مصاحبه هرگز اجازه پخش پیدا نکرد که رسانه‌ها دلیل آن را مطرح کردن مواردی مانند دخالت نهادهای حکومتی در فوتبال ایران دانسته‌اند.[۳۶][۳۷]

ترجمه

عادل فردوسی‌پور سال‌ها پس از تجربهٔ ترجمه در روزنامهٔ ابرار ورزشی، در سال ۱۳۸۸ قراردادی را برای ترجمهٔ کتاب فوتبال علیه دشمن اثر سایمون کوپر که درونمایه‌ای فوتبالی-سیاسی دارد، با نشر چشمه امضا کرد.[۳] این اثر از مهم‌ترین آثار جهان در حوزه تأثیرگذاری پدیده فوتبال بر سیاست، جامعه، فرهنگ و تاریخ بود[۳۸] که با ترجمه او در بهار سال ۱۳۸۹ برای بار اول به چاپ رسید.[۳۹] او کتاب دیگری را با نام کتاب جامع فوتبال ترجمه کرد که دانشنامه‌ای ۴۰۰ صفحه‌ای و تمام‌رنگی دربارهٔ فوتبال است. این کتاب ترجمهٔ کتاب The Football Book است که در اردیبهشت ۱۳۹۱ توسط نشر بهشت منتشر و در بیست و پنجمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران رونمایی شد.[۴۰]

ترجمه‌های دیگر فردوسی‌پور در زمینه روانشناسی و اثر رولف دوبلی هستند. کتاب هنر شفاف اندیشیدن از پرفروش‌ترین آثار در حوزه روانشناسی زندگی فردی در سال‌های اخیر بود که توسط او ترجمه و در سال ۱۳۹۴ به وسیله نشر چشمه منتشر شد.[۴۱][۴۲] این کتاب او در بیست و هشتمین نمایشگاه کتاب از سوی غرفه نشر چشمه رونمایی شد و به دلیل استقبال زیاد مردم پر فروش ترین کتاب این انتشارات شد.[۴۲] کتاب هنر خوب زندگی کردن نیز در سال ۱۳۹۷ توسط فردوسی‌پور ترجمه و توسط نشر چشمه روانه بازار شد.[۴۳]

جدیدترین کتاب ترجمه شده فردوسی‌پور با نام پیگیر اخبار نباشید درباره «مضرات پیگیری اخبار» و همانند ترجمه‌های قبلی او اثر رولف دوبلی است که در سال ۱۳۹۹ توسط نشر چشمه منتشر شد.[۴۴]

استقبال مردم از کتاب‌های فردوسی‌پور به حدی بوده که بارها تجدید چاپ شدند و در هنگام رونمایی برخی از این کتاب‌ها در نمایشگاه کتاب ازدحام جمعیت بسیار شکل گرفت.[۳۸][۴۵]

سایر فعالیت‌ها

فردوسی‌پور در سال ۱۳۸۴ با گروه اجراییِ نمایش «فنز» به نویسندگی و کارگردانی محمد رحمانیان همکاری داشت. او در این نمایش صداپیشهٔ یک گزارشگر فوتبال بود.[۴۶] فردوسی‌پور تعدادی از سری بازی‌های فوتبال تکاملی حرفه‌ای و فیفا را با همکاری بخش خصوصی به زبان فارسی گزارش کرده‌است.[نیازمند منبع] او در سال ۱۳۹۷ در مستند فرشاد آقای گل که روایتی از زندگی فرشاد پیوس است، حضور داشت.[۴۷]

گزارش فینال لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۲۰

پس از حدود ۲ سال دوری از گزارشگری، در ۲۸ آذر ۱۳۹۹ صفحه فارسی اینستاگرام کنفدراسیون فوتبال آسیا اعلام کرد عادل فردوسی‌پور بازی فینال لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۲۰ بین پرسپولیس و اولسان هیوندای را از این صفحه به صورت لایو گزارش خواهد کرد.[۴۸][۴۹] فردوسی‌پور دربارهٔ سفرش به قطر گفت:

«به دعوت ای‌اف‌سی و برای گزارش بازی فینال می‌روم که از اینستاگرام رسمی ای‌اف‌سی به صورت زنده پخش خواهد شد و از این بابت خوشحالم که می‌توانم این مسابقه را برای مردم گزارش کنم.»[۵۰]

این اولین گزارش رسمی فردوسی‌پور پس از کنار گذاشته شدن از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بود. در پی اعلام این خبر، تعداد دنبال‌کنندگان صفحه فارسی کنفدراسیون فوتبال آسیا در اینستاگرام تا زمان شروع مسابقه به بیش از دو میلیون و نهصد هزار رسید، اما در پایان آن کاهش یافت.[۵۱]

بر اساس آمار منتشر شده، تعداد بازدیدهای این لایو از مجموع بازدید فینال در پلتفرم‌های پخش آنلاین ایرانی بیشتر بود.[۵۲] بر اساس آمار اعلام شده از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا این پخش زنده رکورد خیره کننده ۴٫۶ میلیون بیننده را برجای گذاشته و حتی به‌طور میانگین، ۸۰۹ هزار ببینده در لحظه داشته‌است.[۵۳] در نهایت گزارش لایو عادل فردوسی‌پور در اکانت اینستاگرام AFC فارسی با ۸۰۹ هزار بیننده پنجمین لایو پربیننده دنیا و پربیننده‌ترین لایو فارسی شد.[۵۴] این رخداد رسانه‌ای را به «نقطه عطف تاریخ رسانه ایران» تعبیر کرده‌اند.[۵۵]

محبوبیت

عادل فردوسی‌پور یکی از محبوب‌ترین چهره‌های اجتماعی و تلویزیونی در ایران به‌شمار می‌رود.[۴۵][۵۶] مجلهٔ نیوزویک در سال ۲۰۰۹، به دلیل محبوبیت گسترده، او را به‌عنوان یکی از بیست فرد قدرتمند ایران در نظر گرفت.[۵۷] با وجود حرف و حدیث فراوان، برنامه تلویزیونی او (نود) بیش از یک دهه همواره مورد توجه مردم قرار داشت و به یکی از چهره‌های عمومی معتبر و محبوب کشور تبدیل شد. میزان ارسال پیام‌های متنی بینندگان برنامه نود برای شرکت در نظرسنجی‌های فردوسی‌پور فقط تا سال ۲۰۱۱، به‌طور متوسط در هر برنامه حدود دو میلیون نفر بوده‌است.[۵۸]

انتشار خبر گزارش فینال لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۲۰ توسط عادل فردوسی‌پور در صفحه اینستاگرام کنفدراسیون فوتبال آسیا باعث شد تا تعداد دنبال‌کنندگان صفحه فارسی AFC حدود سه میلیون نفر افزایش پیدا کند و همچنین این گزارش به پنجمین لایو پربیننده دنیا و پربیننده‌ترین لایو فارسی تبدیل شود که آن را نشان‌دهنده میزان بالای محبوبیت فردوسی‌پور در میان مردم تلقی کرده‌اند.[۵۹]

سیامک رحمانی، کارشناس رسانه و روزنامه‌نگار درباره محبوبیت فردوسی‌پور و دلایل آن بیان می‌کند: «عادل فردوسی‌پور در تلویزیون چهره متفاوتی است، زیرا راحت‌تر صحبت می‌کند، صراحت بیشتری دارد و با مخاطبانش، با صداقت برخورد می‌کند؛ برای همین، خیلی‌ها رویه‌اش را دوست داشته‌اند و محبوبیتش هم مختص به ورزش و فوتبال نبوده و نیست... او یکی از استانداردترین برنامه‌های تلویزیون را داشته‌است.»[۵۹]

زندگی شخصی

عادل فردوسی‌پور در ۱۱ مهرماه ۱۳۵۳ در یزد زاده شد[۴][۶۰] . او دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی صنایع از دانشگاه صنعتی شریف است. عادل دوران دبستان را در مدرسهٔ ذوقی گذراند و با وجود علاقهٔ بسیارش به فوتبال، از درسش دور نشد و دیپلم خود را از دبیرستان البرز با معدل ممتاز گرفت. سرانجام، در رشتهٔ مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف پذیرفته شد و تحصیلات خود را در همین رشته و دانشگاه تا مقطع کارشناسی ارشد ادامه داد.[۳] او دکتریِ مدیریت رسانه از دانشگاه تهران دارد.[۶۱] عنوان پایان‌نامهٔ کارشناسی ارشد او «پیش‌بینی نتایج مسابقات فوتبال با استفاده از تحلیل‌های رگرسیونی» بود.[۶۲] او درس زبان تخصصی صنایع را در دانشگاه صنعتی شریف تدریس می‌کند.[۶۳] عادل فردوسی‌پور در انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ از میرحسین موسوی حمایت کرده بود.[۶۴][۶۵]

فهرست آثار

برنامه‌های تلویزیونی

سال نام برنامه سمت پخش منبع
۱۳۷۸–۱۳۹۷ ۹۰ تهیه‌کننده، مجری شبکه سه [۱۰]
۱۳۸۰–۱۳۹۷ فوتبال برتر گزارشگر فوتبال شبکه سه
۱۳۸۱–۱۳۹۷ گزارش ورزشی گزارشگر فوتبال شبکه سه
۱۳۹۲–اکنون فوتبال ۱۲۰ تهیه‌کننده، گوینده شبکه ورزش [۶۶]
۱۳۹۳ بیست‌چهارده تهیه‌کننده، مجری شبکه سه [۱۵]
۱۳۹۷ بیست‌هجده تهیه‌کننده، مجری شبکه سه [۱۶]
۱۳۹۷–اکنون مجله لیگ قهرمانان اروپا تهیه‌کننده، گوینده شبکه ورزش،

فیلیمو

[۱۷]
۱۳۹۷ لذت فوتبال گزارشگر فوتبال شبکه ورزش

برنامه‌های اینترنتی

سال نام برنامه سمت پخش‌کننده منبع
۱۳۹۵ هت‌تریک مجری، تهیه‌کننده تلویزیون اینترنتی آیو [۶۷]
۱۳۹۸ کلاسیکو تهیه‌کننده کافه بازار، فیلیمو، نماوا [۶۸]
رؤیاها - فیلم رسمی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ گوینده فیلیمو، نماوا [۶۹]
مستند مارادونا گزارشگر فوتبال فیلیمو [۷۰]
۱۳۹۹ روز بازی: درون بارسلونا گوینده فیلیمو [۷۱]
وعده کلوپ گوینده فیلیمو [۷۲]
شکست ناپذیران گوینده فیلیمو [۷۳]

مستند

سال نام سمت نقش کارگردان منبع
۱۳۹۶ فرشاد آقای گل بازیگر خودش جعفر صادقی [۷۴]

کتاب‌شناسی

ترجمه‌ها

نام کتاب نویسنده چاپ اول ناشر توضیحات منبع
فوتبال علیه دشمن سایمون کوپر ۱۳۸۹ نشر چشمه با موضوع تأثیر فوتبال بر سیاست، فرهنگ و تاریخ [۳۹]
کتاب جامع فوتبال دیوید گلدبلات ۱۳۹۱ نشر بهشت یک دانشنامهٔ فوتبالی است. [۴۰]
هنر شفاف اندیشیدن رولف دوبلی ۱۳۹۴ نشر چشمه با موضوع روانشناسی و با همکاری بهزاد توکلی و علی شهروز [۴۱]
هنر خوب زندگی کردن رولف دوبلی ۱۳۹۷ نشر چشمه با موضوع روانشناسی و با همکاری بهزاد توکلی و علی شهروز [۴۳]
پیگیر اخبار نباشید رولف دوبلی ۱۳۹۹ نشر چشمه با موضوع روانشناسی و با همکاری بهزاد توکلی و علی شهروز [۷۵]

کتاب‌های صوتی

نام کتاب نویسنده سال ناشر صوتی توضیحات منبع(ها)
کتاب صوتی فوتبال علیه دشمن سایمون کوپر ۱۳۹۸ رادیو گوشه رادیو گوشه (واحد صوتی نشر چشمه) [۷۶][۷۷]
کتاب صوتی هنر شفاف اندیشیدن رولف دوبلی ۱۳۹۹ رادیوگوشه رادیو گوشه (واحد صوتی نشر چشمه) [۷۸]

جوایز

حواشی

جلوگیری از حضور کارلوس پویول

فردوسی‌پور در سال ۱۳۹۷ کارلوس پویول فوتبالیست سابق تیم ملی اسپانیا و باشگاه بارسلونا را به ویژه برنامه جام جهانی ۲۰۱۸ با نام بیست‌هجده دعوت کرد. پویول که قرار بود درباره بازی دوم ایران و اسپانیا در این جام صحبت کند، برای شرکت در این برنامه به تهران آمده بود اما صداوسیما اجازه حضور او در برنامه بیست‌هجده را نداد.[۸۹][۹۰] عدم صدور اجازه حضور وی توسط مدیران صداوسیما، شایعات مختلفی را درباره دلیل این اتفاق شکل داد.[۸۹] برخی دلیل آن را هزینه حضور پویول در این برنامه عنوان کردند.[۹۱] پیش از آن نیز حضور لوئیز فیگو در برنامه نود باعث ایجاد شایعاتی مبنی بر حضور ۵۰۰ میلیونی او مطرح شده بود و برخی نسبت به خرج شدن چنین مبلغی انتقاد داشتند که فردوسی‌پور در برنامه نود در پاسخ به این حواشی با تکذیب این رقم مبلغ، هزینه حضور فیگو را به اسپانسر برنامه نسبت داده و بیان کرده بود:[۹۲]

«در همه جای دنیا حضور کارشناسان بزرگ در برنامه‌های تلویزیونی مرسوم است. در هر حال همه چیز توسط اسپانسر خصوصی پرداخت شد و منتقدین این را هم بدانند که در خلال برنامه کلی تبلیغ پخش شد که پول آن به حساب صدا و سیما و بیت‌المال رفت.»

با این حال مرتضی میرباقری، معاون وقت صداوسیما تأمین هزینه سفر بازیکن سابق تیم ملی اسپانیا به ایران از سوی اسپانسرهای بخش خصوصی را تائید کرده اما بیان کرد که «رئیس شورای ورزش صداوسیما رسما ابلاغ کرده‌است که دعوت از کارشناسان خارجی در برنامه‌های ورزشی و پرداخت چندصد میلیونی برای چند دقیقه حضور ولو اینکه از سوی اسپانسر هم صورت بگیرد، ممنوع و مخالف سیاست‌های رسانه ملی است.»[۲۱] این اظهارات درحالی صورت گرفت که ظاهراً پویول دستمزد خود را برای حضور در این برنامه دریافت کرده بود[۹۱] و چند روز قبل از آن ساموئل اتوئو به این برنامه دعوت شده بود که حضور او مطابق این ابلاغیه از صداوسیما لغو نشده بود.[۳۵]

کارلوس پویول درباره این اتفاق اظهار کرد که به او گفته شده به دلیل «مشکل ظاهری و موهای بلندش» نمی‌تواند در این برنامه حضور پیدا کند. انتشار این خبر عجیب، موجی از انتقادات و واکنش‌ها را در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت.[۹۳] لغو حضور پویول در این برنامه را به دستور علی فروغی مدیر شبکه سه دانسته‌اند.[۹۴][۹۵]

حذف از ۹۰

اختلاف میان علی فروغی مدیر جوان و تازه‌کار شبکه سه و عادل فردوسی‌پور سرانجام به حذف عادل فردوسی پور از برنامه ۹۰ انجامید. این اختلاف نهایتاً علنی شد، وقتی که در جریان جشنواره جام جم، عادل فردوسی پور هنگام دریافت جایزه‌اش (که با حواشی در زمینهٔ تقلب در شمارش پیامک‌ها و آراء به ضرر فردوسی پور همراه بود) گفت که «سخت‌ترین سال» دوره کاری‌اش در صدا و سیما را پشت سر گذاشته‌است. وی درست پس از انتخاب شدن ۹۰ به عنوان «برترین برنامه تلویزیونی جشنواره جام‌جم» کنار گذاشته شد. در اسفند ۹۷، تنها سه ساعت قبل از پخش آخرین برنامه ۹۰ در سال ۱۳۹۷، برنامه ۹۰ اجازه پخش از شبکه ۳ را دریافت نکرد. او هنگام دریافت تندیس جایزه مردمی بهترین برنامه و تندیس بهترین تهیه‌کننده برنامه ترکیبی از سختی‌های «ناحقی» گفت که در یک سال گذشته از سوی صدا و سیما بر او و برنامه‌اش تحمیل شد. محمدحسین رنجبران، مدیرکل روابط عمومی سازمان صدا و سیما اعلام کرد که از سال جدید «تحولاتی ویژه» در برنامه ۹۰ صورت خواهد گرفت و این برنامه با گروهی جدید پخش می‌شود. در راستای اعتراض به کنار گذاشتن عادل فردوسی پور از برنامه ۹۰، چهره‌های سرشناس زیادی از جمله علی دایی، پرویز پرستویی، حبیب رضایی، پیمان معادی، پیمان قاسم‌خانی، امیرمهدی ژوله به این اتفاق واکنش نشان دادند.[۹۶]

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در مصاحبه‌ای اعلام کرد که وقتی در خصوص علت فردوسی‌پور از صدا و سیما، از یکی از نهادهای امنیتی سؤال کرده بود، در جواب، محبوبیت فردوسی‌پور را علت حذف آن از صدا و سیما عنوان کرده بودند. همچنین در زمانی که وی با مدیر شبکه ۳ تماس گرفته، فروغی در جواب به وی گفته‌است:[۹۷]

دخالت نکن؛ هشت ماه برنامه‌ریزی کردیم تا کنار بگذاریمش.

محمد سرافراز، رئیس سابق سازمان صدا و سیما نیز در اظهاراتی، حذف عادل فردوسی‌پور را دستوری از جانب بیت رهبری عنوان کرده بود که چندین بار به وی ابلاغ شده بوده ولی با مخالفت سرافراز روبرو شده بود. سرافراز، فشار دفتر رهبری برای تعطیلی این برنامه را، دخالت فردوسی‌پور در موضوعات غیر ورزشی نظیر مصاحبه با محمدجواد ظریف در شب یلدای سال ۱۳۹۴ عنوان کرده‌است.[۹۸]

منابع

  1. یزد[۱] نگاهی به اتفاقات ۴۰ سال زندگی فردوسی‌پور/ اسمی که برایش دردسرساز شده!
  2. «عادل فردوسی پور متولد شهر یزد است». آپارات. ۲۷ اسفند ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۷ فروردین ۱۳۹۸.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ شادمانی، مهدی (۳ مرداد ۱۳۸۸)، «عقد قرارداد برای ترجمهٔ کتاب پرفروش سایمون کوپر؛ مترجم: عادل فردوسی‌پور»، روزنامه اعتماد ملی (شماره ۹۷۶)، ص. ص۱۹
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ناصری، امیرحسین. «تنها پسر فوتبالی آقای فردوسی‌پور». همشهری‌آنلاین. دریافت‌شده در ۴ مرداد ۱۳۸۸.
  5. «ورلدساکر و عادل فردوسی‌پور»، روزنامه شرق (شماره ۷۶۴)، ص. ص۲۹، ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۵
  6. Amirmahani، Farzad. «Meet Adel Ferdosipour, the one-of-a-kind Iranian soccer personality». World Soccer Talk (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۹.
  7. "ویدیو ورزش سه | اولین گزارش عادل فردوسی پور در صداوسیما". ویدیو ورزش سه. Retrieved 2020-12-29.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ «برنامه نود چگونه شکل گرفت؟». تابناک. ۸ فروردين ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در 2021-01-01. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «زندگینامه: عادل فردوسی‌پور (۱۳۵۳)». همشهری آنلاین. ۷ دی ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ «برنامه نود». تابناک. ۱۷ آذر ۱۳۹۹.
  11. بیات، پارسا (۲۰۱۱-۰۷-۲۷). «عادل فردوسی پور و محدودیت‌های جدید برای برنامه نود». دویچه‌وله فارسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  12. «نود پرمخاطب ترین برنامه صداوسیما شد». ورزش سه. ۳۰ آبان ۱۳۹۷.
  13. «آیا برنامه «نود» برمی‌گردد؟». اقتصاد آنلاین. ۸ مرداد ۱۳۹۹.
  14. مجید احمدی (۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳). «عادل فردوسی پور و جذابیت های «فوتبال ۱۲۰»». روزنامه جام جم.
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ «فروسی پور با برنامه بیست چهارده به تلویزیون می‌آید». خبرگزاری ایلنا. ۱۹ خرداد ۱۳۹۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ «آغاز برنامه جام‌جهانی فردوسی‌پور از ۹ روز دیگر». ایسنا. ۱۲ خرداد ۱۳۹۷.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ «بر سر برنامه‌ای دیگر از عادل فردوسی‌پور در شبکه ورزش چه آمد؟». aryanews.com. خبرگزاری آریا. ۲۰ آبان ۱۳۹۹.
  18. «پشت پرده اتفاقات تیم ملی/از اختلاف با مایلی کهن تا کت آستین کوتاه». خبرگزاری مهر. ۲۰۱۶-۰۲-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  19. «متن کامل گفتگوی عادل فردوسی‌پور با کارلوس کی‌روش». مشرق نیوز. ۲۰۱۹-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  20. «برانکو برنده مناظره با دوست باهوش کی روش/ فردوسی پور حق را به پروفسور داد». بانک ورزش. ۱۳۹۵-۱۰-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ سارا صالحی (۲۸ تیر ۱۳۹۷). «هجده از بیست برای «بیست هجده»». روزنامه جام جم.
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ ۲۲٫۲ «گفتگوی نوستالژیک با عابدزاده به مناسبت 8 آذر/ اشک های افشین قطبی به یاد مادر». www.varzesh3.com. ۱۳۹۷-۰۹-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  23. «دعوای فردوسی پور و استیلی در برنامه نود». انتخاب. ۳ آبان ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  24. «استعفای یحیی گل‌محمدی پس از اشکهای مهدوی‌کیا در برنامه زنده». مشرق نیوز. ۲۰۱۳-۰۳-۱۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ «عادل فردوسی پور و یک اجرای دوست داشتنی/ چرا می خند؟!». آی اسپورت. ۱۲ تیر ۱۳۹۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  26. «وحید هاشمیان:برخلاف ایران،در فوتبال آلمان باید تلاش کنی تا به آرزویت برسی/صعود به جام جهانی دردی از فوتبال ما دوا نمی کند». خبرآنلاین. ۱۲ دی ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  27. «حرف‌های مهم سیدجلال رودروی عادل فردوسی‌پور». خبرآنلاین. ۲۰۱۸-۱۰-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  28. «سردار آزمون در نود: اول به علی کریمی رای می دهم و سپس مسعود شجاعی « پایگاه خبری ارکین». دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  29. «عکس/ سلفی با مهدی طارمی و فردوسی پور در پشت صحنه برنامه 90». جام نیوز. ۱۳۹۵-۰۳-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  30. «گفت‌وگو فردوسی‌پور با گزارشگر معروف انگلیسی». ایسنا. ۲۰۲۰-۰۷-۰۲.
  31. «فیگو: به کشوری آمده‌ام که مردمش عاشق فوتبال هستند/ ایران هم می‌تواند در گروه مرگ قرار بگیرد». خبرآنلاین. ۲۰۱۷-۱۲-۰۱.
  32. «بازیکن آث میلان و بارسلونا میهمان برنامه 2018». خبرگزاری برنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  33. «فردوسی پور در گفت‌وگو با « ژاوی» چه گفت؟». اقتصاد۲۴. ۳ خرداد ۱۳۹۸.
  34. «ویدیو| گفتگوی جذاب عادل فردوسی‌پور با کلارنس سیدورف». خبرورزشی. ۲۰۱۹-۱۱-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۵.
  35. ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ روزنامه ایران (۱۳۹۷-۰۴-۰۵). «ماجرای موهای فرفری پویول». دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  36. «مصاحبه رئیس فیفا و فردوسی‌پور لو رفت/ اینفانتینو: دخالت شخص‌ثالث باعث تعلیق فوتبال می‌شود». خبرآنلاین. ۲۰۱۸-۱۱-۱۴.
  37. «جزئیات یک مصاحبه با اینفانتینو که اجازه پخش پیدا نکرد!». روزنامه دنیای اقتصاد.
  38. ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ یاسر نوروزی (۱۷ آبان ۱۳۹۹). «پی‌گیر اخبار نباشید!». شهروند آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۳.
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ «فوتبال علیه دشمن». opac.nlai.ir.
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ «کتاب جامع فوتبال». opac.nlai.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۱.
  41. ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ «هنر شفاف اندیشیدن». opac.nlai.ir.
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ «کتاب «فردوسی پور» پرفروش ترین کتاب نشر چشمه». جام جم. ۱۳۹۴-۰۲-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۳.
  43. ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ «هنر خوب زندگی کردن». opac.nlai.ir.
  44. مهسا كلانكی (۱۹ آبان ۱۳۹۹). «خبر و این همه ضرر!/ معتاد اخبار نشوید». خبرگزاری کتاب ايران (IBNA).
  45. ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ 2520 (۱۲ مهر ۱۳۹۹). «کتاب‌شناسی عادل فردوسی‌پور». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۳.
  46. «اجراي نمايش «فنز» با گزارش «فردوسي‌پور» در جشنواره تئاتر فجر». خبرگزاری فارس. ۱۶ دی ۱۳۸۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ ژانویهٔ ۲۰۲۱.
  47. «مستند فرشاد پیوس منتشر شد». خبرگزاری تسنیم. ۱۱ دی ۱۳۹۷.
  48. «گزارش اینستاگرامی فردوسی‌پور برای فینال آسیا»، فوتبالی، ۲۷ آذر ۱۳۹۹
  49. «فوری؛ عادل فردوسی‌پور گزارشگر فینال لیگ قهرمانان آسیا شد»، پانا، ۲۷ آذر ۱۳۹۹
  50. «فردوسی پور: فینال پرسپولیس - اولسان را گزارش می‌کنم»، انتخاب، ۲۷ آذر ۱۳۹۹
  51. «فردوسی‌پور فالوئرهای کنفدراسیون فوتبال را به حدود سه میلیون رساند: 'نمی‌توانم احساساتم را کنترل کنم'». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۱۹.
  52. «تعداد بازدید لایو اینستاگرامی فردوسی پور از مجموع پلتفرم‌های ایرانی بیشتر شد». زومیت. ۲۰۲۰-۱۲-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۰.
  53. «فردوسی‌پور با 4.6 میلیون بیننده سوپراستار شد». خبرآنلاین. ۲۰۲۰-۱۲-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۰.
  54. «فردوسی‌پور رکورد زد». خبرآنلاین. ۲۰۲۰-۱۲-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۲۰.
  55. رضا غبیشاوی (۲۹ آذر ۱۳۹۹). «گزارش اینستاگرامی فردوسی پور، نقطه عطف تاریخ رسانه ایران». عصر ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۳.
  56. «موضوع بر سر عادل فردوسی‌پور است یا جلوه‌ای از جنگ قدرت؟». دویچه‌وله فارسی. ۲۰۱۸-۱۰-۲۴.
  57. «THE 20 MOST POWERFUL PEOPLE IN IRAN». مجلهٔ نیوزویک. ۲۲ مهٔ ۲۰۰۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۰۹-۰۹. دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۷.
  58. Kaveh Omid (۲۰۱۱-۰۷-۱۰). «Iran's Monday Night Football». PBS. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۰۳-۰۸.
  59. ۵۹٫۰ ۵۹٫۱ «هزینه حذف عادل فردوسی‌پور از تلویزیون». روزنامه ستاره صبح.
  60. «عادل فردوسی پور متولد شهر یزد است». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۰۳.
  61. «اشکالات پایان‌نامه فردوسی پور/ رساله در حد مقطع دکتری نبود». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۱۹-۰۳-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۴-۱۳.
  62. صفحه دکتر نیاکی در دانشگاه شریف بایگانی‌شده از اصلی
  63. تدریس عادل فردوسی‌پور در دانشگاه صنعتی شریف (عکس) عصر ایران
  64. «معاون صداوسیما: فردوسی‌پور و خیابانی ممنوع‌التصویر نشده‌اند، رفته‌اند مسافرت». خبر آنلاین. ۳ تیر ۱۳۸۸.
  65. «غیبت سؤال‌برانگیز عادل فردوسی‌پور و جواد خیابانی در تلویزیون». خبر آنلاین. ۳۱ خرداد ۱۳۸۸.
  66. «نگاهی به فصل جدید برنامه «فوتبال 120»». neo.khorasannews.com. روزنامه خراسان.
  67. «فردوسی پور با «هت تریک» برگشت». فردا نیوز. ۳۰ خرداد ۱۳۹۵.
  68. «شیوه تماشای آنلاین ویژه برنامه ال کلاسیکو عادل فردوسی پور». خبرگزاری موج. ۲۴ آذر ۱۳۹۸.
  69. «فیلم رسمی جام جهانی ۲۰۱۸ با روایت عادل فردوسی پور منتشر می‌شود». پانا. ۳۰ دی ۱۳۹۸.
  70. «صدای عادل فردوسی‌پور به تلویزیون برگشت». خبرآنلاین. ۷ آذر ۱۳۹۹.
  71. «بارسلونا از درون با صدای عادل فردوسی‌پور». ایرنا. ۲۷ اسفند ۱۳۹۸.
  72. «‏مستند «وعده کلوپ» با روایت فردوسی‌پور». ایرنا. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۹.
  73. «شکست‌ناپذیرهای آرسنال به روایت عادل فردوسی‌پور». خبرآنلاین. ۳ خرداد ۱۳۹۹.
  74. «سایت رسمی مستند فرشاد آقای گل». www.farshadpious.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۳.
  75. «پی‌گیر اخبار نباشید». opac.nlai.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۳.
  76. «عصر جمعه؛ فردوسی پور با صدای فوتبال علیه دشمن». ورزش سه. ۲۱ آبان ۱۳۹۸.
  77. «فردوسی‌پور کتاب صوتی «فوتبال علیه دشمن» را رونمایی می‌کند». خبرآنلاین. ۲۰ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۳.
  78. ««هنرشفاف اندیشیدن» باصدای عادل‌فردوسی‌پور در فیدیبو». تابناک. ۴ مرداد ۱۳۹۹.
  79. «بهترین‌های فوتبال ایران معرفی شدند». روزنامه دنیای اقتصاد. ۱۳۸۷-۰۵-۱۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۱-۰۲.
  80. ۸۰٫۰ ۸۰٫۱ «عادل فردوسی‌پور بهترین مجری و 90 بهترین برنامه ورزشی شد». خبرگزاری مهر. ۲۵ دی ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۱۲-۰۳.
  81. «"سه ستاره" احسان علیخانی، از امشب روی آنتن زنده». اقتصاد آنلاین. ۱۳۹۵-۱۲-۱۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۱۲-۰۳.
  82. «فهرست برگزیدگان پانزدهمین جشن سینمایی حافظ/ از عادل فردوسی‌پور و رضا عطاران تا شهرام ناظری و همایون شجریان». خبرگزاری آنا. ۲۷ خرداد ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۱۲-۰۳.
  83. «برترین‌های فوتبال ایران در فصل پانزدهم معرفی شدند». ایسنا. ۳ مرداد ۱۳۹۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۰-۱۲-۰۳.
  84. «دو جایزه برای عادل فردوسی پور و برنامه نود در جشنواره فیلمهای ورزشی». ۹۰. ۱۷ اسفند ۱۳۹۵.
  85. «شکسته شدن سکوت و بغض فردوسی پور در جشنواره جام جم». نوداد. ۲۱ اسفند ۱۳۹۷.
  86. «اهدای جایزه برترین چهره تلویزیون به عادل فردوسی‌پور». خبر ورزشی. ۲۱ تیر ۱۳۹۸.
  87. «[[جشنواره حجازی|جایزه جشنواره حجازی]]». ایمنا. ۲۷ آذر ۱۳۹۸. تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)
  88. «عادل فردوسی‌پور، برنده جایزه انجمن سوتا». خبرآنلاین. ۱۹ شهریور ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۳.
  89. ۸۹٫۰ ۸۹٫۱ «از زلف پویول تا خروج ارز». روزنامه اعتماد. ۲ تیر ۱۳۹۷.
  90. ناصر نامدار (۳۰ خرداد ۱۳۹۷). «تلویزیون علیه تلویزیون؛ چرا پویول منتفی شد؟». آی اسپورت. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۴.
  91. ۹۱٫۰ ۹۱٫۱ «دلیل اصلی ممنوع التصویر شدن پویول چه بود؟». خبرورزشی. ۲۰۱۸-۰۶-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۴.
  92. «واکنش فردوسی‌پور به حضور 500 میلیونی فیگو در 90». روزنامه دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۴.
  93. «World Cup 2018: Footballer's hair 'too wild' for Iranian TV». BBC News. ۲۰۱۸-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۴.
  94. «اعتراض‌‌ علی مطهری به لغو برنامه کارلوس پویول در تلویزیون ایران». رادیو فردا. ۲ تیر ۱۳۹۷.
  95. «پشت پرده حذف نود و فردوسی‌پور؛ قدرتنمایی یک مدیر جوان؟». BBC News فارسی. پیام یونسی‌پور. ۱ آبان ۱۳۹۷.
  96. «صداوسیما: ۹۰ با گروه جدید پخش می‌شود، فردوسی‌پور در شبکه ۳ می‌ماند»، بی‌بی‌سی فارسی، ۲۷ اسفند ۱۳۹۷
  97. «افشاگری آقای نماینده از دلیل تعطیلی برنامه نود»، دنیای اقتصاد، ۲ مرداد ۱۳۹۸
  98. «از مجتبی تشکر کن»؛ روایت سرافراز از نقش دفتر رهبر در اداره صداوسیما رادیو فردا

پیوند به بیرون