عبدالحمید زنگنه

دکتر عبدالحمید زنگنه (۱۲۸۳ تهران - ۲۸ اسفند ۱۳۲۹ تهران) استاد دانشگاه و وزیر فرهنگ دوره پهلوی و نماینده مجلس شورای ملی بود.

دکتر عبدالحمید زنگنه
Abdulhamid Zangeneh.png
وزیر فرهنگ ایران
مشغول به کار
۱۷ بهمن – ۲۸ اسفند ۱۳۲۹
در زمانِمحمدرضا پهلوی
نخست‌وزیرحاج‌علی رزم‌آرا
پس ازشمس‌الدین جزایری
مشغول به کار
۲۸ آذر ۱۳۲۷ – فروردین ۱۳۲۹
نخست‌وزیرمحمد ساعد
پس ازمحمد سجادی
پیش ازمسعود کیهان
معاون پارلمانی نخست‌وزیر
مشغول به کار
۱۵ بهمن ۱۳۲۶ – خرداد ۱۳۲۷
نخست‌وزیرابراهیم حکیمی
نماینده مجلس شورای ملی
مشغول به کار
اسفند ۱۳۲۲ – ۱۳۲۴
حوزه انتخاباتیکرمانشاه (دوره چهاردهم)
اطلاعات شخصی
زادهکرمانشاه، ایران
ملیتایران
شغلسیاست‌مدار

تحصیلات و فعالیت‌های دانشگاهیویرایش

در مدرسه دارالفنون تحصیل کرد. در سال ۱۳۰۷ به همراه ۱۲۰ تن از محصلان برای تحصیل به اروپا فرستاده شد. پس از کسب دکترای حقوق به ایران بازگشت و به تدریس در دانشکده حقوق دانشگاه تهران پرداخت. مدتی نیز رئیس آن دانشکده شد.

فعالیتهای سیاسی و اجرائیویرایش

در سال ۱۳۲۲ به نمایندگی کرمانشاه به مجلس شورای ملی رفت (دوره چهاردهم).[۱]

دکتر زنگنه در زمستان ۱۳۲۶ در کابینه حکیم‌الملک معاون پارلمانی نخست‌وزیر شد و در آذر ۱۳۲۷ در دولت ساعد به وزارت فرهنگ رسید و تا پایان دولت در فروردین ۱۳۲۹ بر سر کار بود. ترور نافرجام شاه در دانشگاه تهران در دوران وزارت او رخ داد که در پی آن، حزب توده غیرقانونی و تعقیب اعضا و هواداران این حزب و همچنین سایر کنشگران سیاسی و مطبوعات آغاز شد. دولت برای فشار بر مطبوعات لایحه‌ای به قید فوریت به مجلس داد که زنگنه برای دفاع از آن به مجلس رفت. بنابر این لایحه، در صورتی که شهربانی نوشته‌ای را توهین به شاه یا خانواده سلطنتی یا شعائر مقدس ملی و مذهبی یا رؤسای دولت‌های خارجی یا تحریک به قیام و اقدام علیه حکومت یا ایجاد مفسده و آشوب تشخیص می‌داد، می‌توانست بلافاصله آن روزنامه و مدیرمسئول و نویسنده را توقیف کند و دادستان نیز می‌بایست ظرف ۴۸ ساعت پرونده را به دادگاه بفرستد. تا صدور حکم دادگاه، نشریه و بازداشت‌شدگان در توقیف می‌ماندند و محاکمه آنان بدون حضور هیئت منصفه ظرف ساعت پس از رسیدن پرونده و خارج از نوبت باید رسیدگی می‌شد.[۲]

زنگنه در اواخر دولت رزم آرا نیز وزیر فرهنگ شد و در همین سمت بود که کشته شد. در هفدهم بهمن ۱۳۲۹ که رزم‌آرا او را به عنوان وزیر فرهنگ به مجلس معرفی می‌کرد، حسین مکی نماینده تهران صدا زد: «میرغضب آزادی را آوردند».

ترورویرایش

دکتر زنگنه روز ۲۸ اسفند ۱۳۲۹ چند روز بعد از ترور سپهبد رزم آرا در محیط دانشگاه تهران به دست نصرت‌الله قمی در ۴۶ سالگی به قتل رسید. ترور زنگنه به هیچوجه جنبه سیاسی نداشت. فدائیان اسلام آن را می‌خواستند به خود نسبت بدهند و حتی خلیل طهماسبی می‌خواست قاتل او را نجات دهد که توفیقی نیافت و قمی به دار آویخته شد. گفته شد که قاتل، دانشجویی بود که می‌خواست از استادش با زور نمره بگیرد.

منابعویرایش

  1. «عبدالحمید زنگنه». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی ایران.
  2. «مذاکرات ۱۴۲ دوره پانزدهم مجلس شورای ملی نوزدهم بهمن ۱۳۲۷».