فرضیه آناتولیایی

روند گسترش به سوی دیگر جایگاههای آریاییان برپایه فرضیه آناتولی به ترتیب تاریخی
روند گسترش آرام و آشتی جویانه نیاآریاییان (هندواروپاییان) به اروپا در ۷۰۰۰ سال ق.م با پیشرفت کشاورزی

فرضیهٔ آناتولیایی (به انگلیسی: Anatolian hypothesis) فرضیه‌ای‌ است که طی آن آناتولی دوران نوسنگی (Neolithic Anatolia) را به عنوان خاستگاه نیاهندواروپاییان (ایرانیان و نیز آریاییان هند و آناتولی و اروپا) مطرح می‌کند. این فرضیه نخستین بار از سوی کالین رنفریو (Colin Renfrew) در ۱۹۸۷ میلادی پیش کشیده‌ شد. به تازگی وی بازنگری هایی در نظریه خود نموده و مناطق غربی ایران را بیشتر در فرضیه خود درنظر می گیرد. تصویری که رنفرو از هندواروپائیان ارائه می‌دهد، کاملاً با توصیف گیمبوتاس که فرضیۀ کورگان را پیشنهاد کرده بود، متفاوت است. او آن‌ها را جنگجویانی شبه بیابانگرد نمی‌داند، بلکه قومی صلح طلب و کشاورزانی یک جانشین معرفی می‌کند که در آناتولی ساکن بودند. [۱]

این فرضیه با روند گسترش کشاورزی از دید باستان‌شناختی هم تطابق دارد. برپایهٔ این فرضیه گویشوران زبان نیا-هندوآناتولیایی طی انقلاب نوسنگی در هزاره های نهم تا ششم پیش از میلاد از آناتولی و از طریق گسترش تدریجی شیوه‌های کشاورزی پراکنده شدند.[۱] رنفرو بیان می‌کند که گسترش زبان‌های هندواروپایی به هند در ادامهٔ تکامل تدریجی و پیشروی مردمان هندواروپایی که ساکن استپ‌های روسیه بوده اند، است .[۲] این فرضیه نسبت به رقیبش - فرضیه کورگان- هواداران بیشتری به ویژه در میان پژوهشگران دانشگاهی دارد.

هلال حاصلخیز، زادگاه زبانهای هندواروپایی(نیاآریایی) در ۷۵۰۰ سال پ.م

رنفرو در مواجهه با نقدهایی که با نظریه اش انجام گرفته بود، تغییراتی را در پیش فرض‌های خود به وجود آورد. او در پژوهش‌های جدیدترش، کهن‌ترین اقوام هندواروپایی را با منطقهٔ بالکان-دانوب و ناحیهٔ شمالی پونتیک مرتبط می‌داند و در واقع بخش‌های شرقی تر آناتولی را نیز در نظریه اش جای می‌دهد.[۱]

نقشه تقریبی گسترش کشاورزی در جهان و الگوی مهاجرت هندو اروپایی ها بر پایه آن بر پایه فرضیه آناتولیایی


اگر فرضیه آناتولیایی مورد قبول باشد، آنگاه زبان هیتیایی (زبان مردم امپراطوری هیتی) را می‌توان یکی از نخستین زبان‌های منشعب شده از زبان‌های هندواروپایی دانست.[۲]

در سال ۲۰۰۳ میلادی بر روی ۸۷ زبان و ۲۴۴۹ آیتم واژگانی واکاوی‌ای انجام شد تا تاریخ انشقاق زبان نخستین مشخص شود. نتیجه زمانی پیرامون ۷۸۰۰ تا ۹۸۰۰ سال پیش را مشخص کرد از نظر زمانی با فرضیه آناتولیایی مطابقت دارد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ عدلی, محمدرضا (پاییز و زمستان ۱۳۹۴). «سرچشمه‌های فرهنگ هندی: نگاهی به تمدن پیشاآریایی و آریایی نخستین». پژوهشنامه ادیان. ۹ (یک).
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Healey, John F. (1989-01). "Archaeology and Language:the puzzle of indo-european origins. By ColinRenfrew". Archaeological Journal. 146 (1): 606–607. doi:10.1080/00665983.1989.11021323. ISSN 0066-5983. Check date values in: |date= (help)

Wikipedia contributors, "Anatolian hypothesis," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatolian_hypothesis&oldid=667715597 (accessed January 1, 2016).