ستایش قریشی (درگذشتهٔ ۲۲ فروردین ۱۳۹۵، خیرآباد ورامین)[۱] دخترک شش‌سالهٔ افغان‌تبار ورامینی بود که از سوی پسر ۱۷سالهٔ همسایه ربوده شد و به قتل رسید و پیکرش با اسید سوزانده شد.[۲][۳][۴][۵] قتل این دختربچه به دست یک شهروند ایرانی بازتابی گسترده در شبکه‌های اجتماعی و در میان کاربران ایرانی و افغانستانی داشته‌است.[۲]

محتویات

شرحویرایش

شیرآقا قریشی، پدر مقتول، ۱۶ سال پیش از افغانستان به ایران آمده و کارگر و پناهجو است.[۶] به گفتهٔ او، ستایش، ساعت یک روز یکشنبه ۲۲ فروردین برای خرید بستنی به مغازهٔ سر کوچه می‌رود. پس از خرید بستنی، تنها ده متر مانده به منزل، قاتل ستایش را دزدیده و به خانهٔ خود می‌برد. چگونگی دزدیدن او به گفتهٔ پدرش نامشخص است. مادر ستایش پس از گذشت نزدیک به نیم ساعت، نگران شده و به پدر مقتول تلفن می‌زند. پدر مقتول پس از برگشتن از سر کار، به جستجو پرداخته، اما نشانی نمی‌یابد. پس از آگاهی رساندن به پلیس، از سوی پلیس به آنها توصیه می‌شود که همچنان تا یک ساعت دیگر نیز به جستجو ادامه دهند تا مطمئن شوند که کودک آنها در خانهٔ دیگر خویشاوندان نباشد. پس از ناموفق بودن جستجوی مجدد و مراجعهٔ دوباره به کلانتری، از آنها خواسته می‌شود که به آگاهی رفته و موضوع را در آنجا گزارش کنند. اما در آگاهی به آنها گفته می‌شود که وقت کاری به پایان رسیده و فردا صبح باید مراجعه کنند. صبح روز بعد پدر مقتول به آگاهی رفته و جستجوها همچنان ادامه می‌یابد.[۲]

در نهایت پلیس به پدر مقتول خبر می‌دهد که قاتل نوجوان پس از کشتن دختر او، به دوست خود تلفن زده و از او می‌خواهد تا در ناپدید کردن جسد به او کمک کند؛ ولی دوستش حادثه را بلافاصله به پدر خود اطلاع داده و پدر او هم ماجرا را به پلیس اطلاع می‌دهد و پلیس نیز اقدام به دستگیری قاتل می‌کند.[۶] اینگونه عنوان شده‌است که قاتل پیش از قتل و اسیدپاشی به او، به مقتول تجاوز کرده‌است، اما پدر مقتول اظهار داشته‌است که در این باره منتظر رسیدن گزارش پزشکی قانونی است که تاکنون بدست او نرسیده‌است.[۲][۵][۶]

قاتل ستایش قریشی که در زمان وقوع جرم شانزده سال و هشت ماه داشت به اعدام و قصاص محکوم شد. پس از اینکه قاتل به ۱۸ سالگی رسید دادگاه اجرای احکام تصمیم به اجرای حکم گرفت اما به علت اصرار خانواده مقتول بر دریافت آرش البکاره تا زمان تعیین مبلغ و پرداخت آن اجرای حکم اعدام به تعویق افتاده‌است. پس از قتل آتنا دختر ۷ ساله در پارس‌آباد مغان عده ای در رسانه‌ها برای تشویش اذهان عمومی سعی کردند که وانمود کنند با گذشت دو سال از مرگ ستایش به علت آنکه وی افغانستانی بوده اعدام او صورت نگرفته‌است، اما قاتل آتنا ظرف مدت کوتاهی از کشف جرم وی به دار مکافات آویخته شده‌است. در حالیکه قاتل آتنا نیز تا پس از طی کردن مراحل قانونی و دادگاه در زندان به سر می‌برد.

شناسه قاتلویرایش

مجرم که شهروند ایران است، نوجوانی زیر سن قانونی ۱۷ ساله[۲] و ساکن محله «خیرآباد» ورامین است.[۶] گویا فردای روزی که «ستایش» گم شده بود «امید» به دوستش گفته بود که چه اتفاقی افتاده‌است و برای انتقال جسد دختربچه به کمک نیاز دارد.[۷] امیرحسین ۱۶ ساله به ستایش تجاوز کرد و او را با چاقو به قتل رساند.[۸]

علت تجاوزویرایش

خانم خاکی جانشین دادسرای زنان، خانواده و اطفال با انتقاد شدید از غیبت برخی نهادهای مسئول در بحث پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی گفت: وزارت آموزش‌وپرورش، همیشه در این بررسی‌ها غایب است. در همین بحث قتل ستایش دختر شش‌ساله افغان، من بیشتر از سه بار با پسر نوجوان قاتل ستایش در کانون اصلاح و تربیت گفتگو کردم. نتیجه همه آن صحبت‌ها این بود که انگیزه و علت عمده قتل ستایش، در تلفن همراه این نوجوان بود. او عضو یکی از کانال‌های غیراخلاقی تلگرام بوده و روز فاجعه، چند فیلم را در همان کانال تماشا می‌کند و به‌واسطه فشارهای روحی و نیازهای جنسی، چنان تصمیمی می‌گیرد.[۹]

ابوالقاسم مرادطلب دادستان عمومی و انقلاب ورامین بیان کرد: بر اساس اعترافات قاتل ستایش، این شخص در صبح روز حادثه به وسیله گوشی همراهش در حالی که در مدرسه بوده به مشاهده کلیپ‌های مستهجن مبادرت کرده‌است و این در حالی است که جنایت بعدازظهر همان روز به وقوع پیوست.[۱۰]

واکنش‌هاویرایش

بازپرس پروندهویرایش

بازپرس این پرونده دربارهٔ این خبر گفت: موضوع آزار و اذیت در این پرونده تا روز محاکمه محرمانه می‌ماند.[۱۰]

واکنش شخصیت‌های سیاسیویرایش

  • شهیندخت مولاوردی(معاون امور زنان رئیس‌جمهور ایران) در صفحهٔ فیس‌بوکش نوشت: «خبر تکان‌دهنده جنایتی که علیه دختر شش‌ساله مهاجر افغان در ورامین به وقوع پیوسته‌است جانمان را به درد آورد. بازتاب وسیع رسانه‌ای و واکنش‌های گسترده عمومی نسبت به این خبر بعد از یک هفته نشان از عمق فاجعه دارد. در این شرایط، عرض تسلیت و ابراز همدردی با خانواده ستایش کمترین کاری است که می‌توان انجام داد.»[۱۱]
  • حسین نقوی حسینی، نماینده ورامین در مجلس گفت: «این حادثه دل مردم ایران را به درد آورد. رنج ملت افغانستان همچون رنج ملت خودمان است. برای دستگاه قضایی ایران تفاوتی بین قتل دختر ایرانی و افغانستانی وجود ندارد و طبق قوانین جمهوری اسلامی با قاتل ستایش برخورد خواهد شد.»[۱۲]
  • عبدالرضا ناظری، فرمانده انتظامی شرق تهران تأکید کرد: «به خانواده ستایش قریشی قول دادیم که این دختربچه را همچون فرزند خودمان می‌دانیم و با جدیت برای رسیدگی این پرونده اقدام خواهیم کرد. پلیس خواهان اشد مجازات قاتل است».[۱۲]
  • احمد بهزاد نمایندهٔ مجلس افغانستان پیش از آنکه روزنامه‌های ایران به این موضوع اشاره کنند از سکوت رسانه‌ای در ایران انتقاد کرد و گفت: «سکوت جامعه میزبان در برابر چنین جنایت ضد انسانی توجیه‌پذیر نیست. سیاست حاکم بر رسانه‌های ایران و نفرت پراکنی علیه مهاجران در وقوع چنین جنایت‌ها و این چنین سرافکندگی‌ها نقش بسیار دارد.»[۱۲][۱۳]

بازتاب در رسانه‌های ایرانویرایش

روز یکشنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۵ روزنامه‌های جام‌جم،[۱۴] قانون[۱۵] و هفت صبح در صفحهٔ اول خود به این خبر پرداختند.[۱۲]

خبرگزاری ایسنا با کتایون افرازه از مددکاران جمعیت امام علی که در نزدیکی خانهٔ ستایش کار می‌کند مصاحبه کرد، او گفت چون خانواده‌های افغان استطاعت مالی کافی ندارند در حاشیه‌ها ساکن می‌شوند. امنیت در این محله‌ها بسیار کم است، بچه‌های محروم از تحصیل زیادی در این مناطق هستند. بیشتر این بچه‌ها خانواده‌هایی دارند که درگیر اعتیاد هستند. این مناطق به شدت نیازمند کار فرهنگی ریشه‌ای هستند؛ در این مناطق بچه‌ها در سنین پایین ازدواج می‌کنند، کنترلی بر بارداری خود ندارند و آموزشی هم برای حمایت از فرزندان خود ندیده‌اند».[۱]

مهرداد خدیر در عصر ایران نوشت: «مقتول بچه است اما قاتل هم بچه است. او[قاتل] هم با همه سبوعیت و جنایتی که مرتکب شده باز بچه است. در نگاه عده‌ای البته مشکل اصلی این است که خانم‌ها در داخل اتومبیل و در بزرگراه چه لباسی بر تن دارند. فاجعه اصلی اما جای دیگری در جریان است…»

«برخی این اتفاق را که قاتل نوجوان پیکر دختر را در وان حمام می‌اندازد و رویش اسید می‌ریزد؛ شبیه صحنه‌ای از سریال بریکینگ بد می‌دانند که در سوپرمارکت‌های شهر به فروش می‌رسد. این واقعیت را نمی‌توان نادیده انگاشت که بخشی از خشونت در ایران و جهان از طریق سینما منتقل می‌شود. هر چند این توجیه هم وجود دارد که فیلم‌ها انرژی‌های منفی را تخلیه می‌کنند».[۱۶]

بازتاب در شبکه‌های اجتماعیویرایش

قتل این دختربچه ۶ ساله، بازتابی گسترده در شبکه‌های اجتماعی و در میان کاربران ایرانی و افغانستانی داشته‌است.[۲] واکنش‌ها به این ماجرا چه از سوی ایرانی‌ها و چه افغان‌ها منفی و با محکوم کردن همراه بوده‌است.[۱۳] عده‌ای اینگونه اظهار نظر کرده‌اند که اگر هویت قاتل و مقتول جابجا شده و یک دختربچهٔ ایرانی به دست یک افغانستانی کشته شده بود، آنگاه «هیاهوی رسانه‌ای» بسیاری برپا می‌شد.[۶] در شبکه اجتماعی فیسبوک صفحه‌ای ویژه به این ماجرا و حمایت از خانواده مقتول به راه افتاده‌است.[۶] عده‌ای به بازتاب نیافتن آنچنانی ماجرا در رسانه‌ها اعتراض کرده‌اند.[۵] این رویداد در افغانستان نیز بازتاب داشته و روزنامه‌نگاران افغانستانی به سکوت رسانه‌های ایران در این باره انتقاد کرده‌اند.[۵][۱۳]

رسانه‌ها افغانستان تلاش کردند که علت صدور حکم اعدام را به جریان‌سازی رسانه ای خود نسبت دهند. این رسانه ادعا کردند که چون مقتول مهاجر و افغانستانی‌تبار بوده رسانه ملی ایران موضوع را نادیده گرفتند. در حالیکه تلویزیون ایران در چهار نوبت به اخبار مربوط به روند رسیدگی به پرونده ستایش قریشی در بخش‌های خبری ۲۰:۳۰ شبکه دو و اخبار ۲۰ شبکه بین‌المللی خبر پرداخت.

سید حسن خمینی نوه بنیانگذار انقلاب اسلامی نیز در صفحه اینستاگرام خود به همدردی خود با خانواده داغدار ستایش قریشی پرداخت.

خاکسپاریویرایش

به گفتهٔ پدر مقتول، پیکر فرزندش را در امامزاده طاهر و مطهر (خیرآباد) به خاک سپرده‌اند.[۶][۱۷]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ آزاده شمس. «#من_ستایش_هستم». خبرگزاری ایسنا، ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ضیا شهریار. «پدر ستایش: دختر شش‌ساله‌ام برای خرید بستنی رفت و هرگز بازنگشت». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. 
  3. «گفتگو با پدر ستایش قریشی: ما قصاص می‌خواهیم». وبگاه ایران وایر، ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. 
  4. «پدر ستایش، دختر به‌قتل‌رسیدهٔ افغانستانی: مجازات قاتل را خواستارم». خبرگزاری شفقنا، ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ «واکنش‌ها به قتل ستایش قریشی ادامه دارد». رادیو زمانه، ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۸-۰۱-۱۳۹۵. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ ۶٫۵ ۶٫۶ «واکنش‌ها به کشته‌شدن ستایش قریشی، دختر ۶ساله افغان». 16.04.2016. بازبینی‌شده در ۱۶ آوریل ۲۰۱۶. 
  7. http://www.afkarnews.ir/بخش-اجتماعی-5/505315-گفتگویی-با-مادر-متهم-به-قتل-تجاوز-ستایش-ساله
  8. http://www.isna.ir/news/95102616467/اظهارات-پدر-ستایش-و-پدر-قاتل-ستایش
  9. «انگیزه و علت عجیب قتل «ستایش قریشی»». وب‌گاه فردا، ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۹۵. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ «ماجرای خودکشی قاتل ستایش چه بود؟ / آخرین خبرها از عکس‌های جنجالی اینستاگرام پسر جنایتکار». باشگاه خبرنگاران جوان، ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۸ دی ۱۳۹۵. 
  11. شهیندخت مولاوردی. «صفحهٔ فیسبوک شهیندخت مولاوردی». فیسبوک، ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. 
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ «واکنش مقام‌های ایران به قتل کودک افغان: دستگاه امنیتی و قضایی پیگیر است». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ انصاف‌نیوز. «واکنش‌ها به تجاوز و قتل دختر افغان در ورامین». ۲۸ فروردین ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۶ آوریل ۲۰۱۶. 
  14. «معمای قتل ستایش کوچولو». روزنامه جام جم، ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. 
  15. گلاره کلانتری. «مرگ، ستایش را رسانه‌ای کر د». روزنامه قانون، ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. 
  16. مهرداد خدیر. «مرثیه‌ای برای ستایش؛ دختربچه مظلوم افغان». عصر ایران، ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. 
  17. «نوجوان ایرانی متهم به قتل دختربچه افغان؛ در سوگ ستایش». ۲۹-۰۱-۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۳۰-۰۱-۱۳۹۵.