پناهجو یا پناهنده برپایهٔ کنوانسیون مربوط به وضعیت پناهندگان[۱][۲] شهروندی است که برای فرار یا ترس از آزارواذیت نژادی، مذهبی، قومی و ملّیتی یا برای عضویت در یک گروه اجتماعی خاص یا داشتن عقاید سیاسی اقلیتی، توانایی به‌دست آوردن پناهگاهی امن در کشور خود را ندارد[۱][۲] یا کسی است که دارای تابعیت و ملّیت ویژه‌ای نیست یا در بیرون از کشوری که پیشتر در آن بوده به‌سر می‌برد[۱][۲] و به‌دلیل ترس از جان، ترجیح می‌دهد به کشوری که پیشتر در آن به‌سر می‌برده، بازنگردد.

پناهندگان در ۲۰۱۷
کل جمعیت
۲۵٫۴ میلیون (۱۹/۹ میلیون نفر زیر نظر کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان و ۵/۴ میلیون نفر زیر نظر آژانس امدادرسانی و کاریابی برای آوارگان فلسطینی در خاور نزدیک)
به همراه ۶۸/۵ میلیون نفر مهاجر اجباری
مناطق با جمعیت قابل توجه
آفریقای سیاه۶٫۲۳۶ میلیون
اروپا و شمال آسیا۶٫۰۸۸ میلیون
جنوب و خاور آسیا و اقیانوسیه۴٫۱۵۳ میلیون
خاورمیانه و شمال آفریقا۲٫۶۵۳ میلیون
آمریکای شمالی و جنوبی۴۸۴٬۲۶۱
آوارگان روسی در نزدیکی نبرد استالین‌گراد، ۱۷ اکتبر ۱۹۴۲

اتحادیه اروپاویرایش

بر اساس مفاد پیمان دوبلین، نخستین کشور عضو اتحادیه اروپا که یک پناهجو به آن وارد می‌شود، مسئول رسیدگی به درخواست پناهندگی او خواهد بود.[۳]

شرایط پناهندهویرایش

علت‌هایی که باعث اجبار فرد به ترک خانه و کاشانه می‌شوند می‌توانند تعقیب و نقض حقوق بشر، تبعیض، کشمکش‌های قومی، بلایای طبیعی همچون خشک‌سالی، قحطی، زمین‌لرزه، سیل، طوفان و مانند اینها یا فقر و تهی‌دستی و دیگر عوامل باشند.

پناهنده باید ثابت کند که در کشور خود، جانش درخطر بوده‌است.

برپایهٔ کنوانسیون پناهندگان، پناهجو کسی است که در کشور خود یا مبدأ به‌دلیل یکی از دلایل زیر مورد آزارواذیت جدّی قرار گرفته‌است:

  1. نژاد
  2. مذهب
  3. ملیت
  4. تعلق به یک گروه اجتماعی خاص
  5. داشتن عقاید سیاسی اقلیتی[۴]

پناهجویی سیاسیویرایش

پناهندگی سیاسی برپایهٔ مادهٔ چهاردهم از اعلامیه جهانی حقوق بشر، اگر شخصی مورد تعقیب و پیگرد دولت یا یک گروه قرار گرفته باشد، حق پناهندگی را در کشور دیگر دارد؛ بنابراین آن‌عده از کنشگران سیاسی که مخالف دولت یا گروهی خاص هستند و مورد پیگرد و تعقیب قرار گرفته و جان آن‌ها در خطر باشد، حق پناهندگی سیاسی را دارند.[نیازمند منبع]

پناهجویی اقتصادیویرایش

کسانی که صرفاً برای یافتن کار بهتر و به‌دست‌آوردن منافع مالی بیشتر به کشور دیگری بروند و خطر جانبی در کشور مبدأ آنان را تهدید نکند از دستهٔ پناهجویان اقتصادی هستند. هر چند که بیشتر این پناهنده‌ها رد می‌شوند.[نیازمند منبع]

در ایرانویرایش

آماری از پناهجویانی با ملیت ایرانی در پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران موجود نیست و از سال ۱۹۸۰ (میلادی) آمارهای پناهجویانی با ملیت ایرانی، وارد داده‌های کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان شد. بر پایه این آمارها در سال ۲۰۱۸ (میلادی) نزدیک به ۲۱۷ هزار نفر با ملیت ایرانی به کشورهای مختلف ‌جهان پناه برده‌اند که به آنها پناهندگی (یا مانند آن) داده شده یا آنکه درخواست پناهندگی آنها در حال بررسی است.[۵]

شمار پناهندگان ایرانی از سال ۱۳۸۸ روند افزایش داشته و از سال ۱۳۹۵ به اندازه بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است.[۵]

از سال ٪۹۰ پناهندگان ایرانی ۱۹۸۰ درخواست پناهندگی خود را در ۱۲ کشور ثبت کرده‌اند. آلمان بیشترین شمار پناهنده ایرانی را پذیرفته که میانگین آن ۳۳ هزار تَن در سال بوده است. پس از آن، ترکیه، بریتانیا، عراق، ایالات متحده آمریکا، استرالیا، سوئد، اتریش، هلند، کانادا، و فرانسه بوده‌اند.[۵]

معمولا ایرانیان درخواست پناهندگی خود را در ترکیه ثبت می‌کنند و سپس به دیگر کشورها می‌روند.[۵]

دو موج بزرگ پناهجویان ایرانی به عراق یک بار در جریان جنگ ایران و عراق و بار دیگر پس از خودمختاری کردستان عراق در سال ۱۹۹۱ (میلادی) رخ داده و پس از آن هرسال ۱۱ تا ۱۳ هزار ایرانی به عراق، پناه برده یا در آنجا درخواست پناهندگی دادند.[۵]

در سال ۲۰۱۸ (میلادی) ۴۰ هزار ایرانی در ترکیه، درخواست پناهندگی دادند.[۵]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Convention and Protocol relating to the Status of Refugees (PDF), Geneva, Switzerland: Office of the United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR), Communications and Public Information Service, 1967
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ The truth about asylum - Who's who: Refugee, Asylum Seeker, Refused asylum seeker, Economic migrant, London, England: Refugee Council, retrieved 7 September 2015
  3. زن و شوهر پناهجوی ایرانی ۷ ماه است از کلیسا بیرون نیامده‌اند.، دویچه وله فارسی
  4. وب سایت مولتی کولتی بایگانی‌شده در ۲۷ مه ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine - تقاضای پناهندگی
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ علی قدیمی (۲۶ آذر ۱۳۹۸). «چهار دهه فرار از وطن؛ پناهجویان ایرانی به کجا رفته‌اند؟». بی‌بی‌سی فارسی.