فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

شاخه‌ای از نیروهای مسلح ایران

فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران[۸] (اختصاری فَراجا)[۹][۱۰] شاخه‌ای از نیروهای مسلح ایران است، که وظایف پلیس و مرزبانی را در کشور برعهده دارد. پیشینه شکل‌گیری این سازمان به سال ۱۲۵۸ و تأسیس شهربانی بازمی‌گردد. نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (اختصاری ناجا) در سال ۱۳۷۰ از ادغام شهربانی، ژاندارمری و کمیته انقلاب اسلامی تشکیل شد.[۱۱] فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۴۰۰ با هدف تغییر ساختار نیروی انتظامی و ارتقاء ساختار آن از سطح نیرو به فرماندهی، ایجاد شد.[۱۲] فراجا هم‌اکنون مسئولیت حفظ امنیت درون ایران را برعهده دارد و کارکرد آن توسط وزارت کشور نظارت می‌شود. شمار کارکنان فعال در فرماندهی انتظامی (افسران و درجه‌داران) بالغ بر ۶۰ هزار نفر برآورد شده‌است. هم‌اکنون سرتیپ پاسدار حسین اشتری فرماندهی کل انتظامی را برعهده دارد.[۱۳]

فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
NAJA.svg
نشان فرماندهی انتظامی
Flag of the Law Enforcement Force of the Islamic Republic of Iran.svg
Ceremonial flag of the Law Enforcement Force of the Islamic Republic of Iran.svg
پرچم‌های فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
بنیان‌گذاری[۱]۱۲۵۷
(۱۴۴ سال پیش)
(برای اولین بار به صورت شهربانی)

۱۳۷۰
(۳۱ سال پیش)
( به‌عنوان نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران)


۱۴۰۰
(۰ سال پیش)
( به‌عنوان فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران)
کشورایران
وفادارینظام جمهوری اسلامی ایران
گونهپلیس
نقشمجری قانون
شهربانی
مرزبانی
اندازهتخمین سال ۱۳۹۵:
  • کارکنان ≈۶۰٬۰۰۰ نفر[۲]
  • داوطلبان ≈ ۳۵٬۰۰۰ پلیس افتخاری[۳]
بخشی ازنیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران
نام رایجپلیس ایران
نام(های) مستعارفراجا[۴] و ناجا (قدیمی)
شعار(ها)(به عربی: کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْط)، (به فارسی: همواره برای خدا قیام کنید و به عدالت گواهی دهید) [قرآن مائده ۸]
سازمان (های) قبلیشهربانی (۱۳۷۰–۱۲۹۲)
ژاندارمری ایران (۱۳۷۰–۱۲۸۹)
کمیته انقلاب اسلامی (۱۳۷۰–۱۳۵۷)
سالگردها۱۳ مهر[۵]
درجاتفهرست درجات
آذین‌هافهرست اختصاصی
فهرست مشترک
رسته‌هافهرست کامل
وبگاه
فرماندهان
فرمانده کل قواسید علی خامنه‌ای
فرمانده کل انتظامیسرتیپ پاسدار حسین اشتری[۶]
سازمان ناظروزارت کشور[۷]
وزیر مسئول
(جانشین فرمانده کل قوا در فرماندهی انتظامی)
احمد وحیدی

وحشیگری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران علیه مردم این کشور، با تحریم‌های حقوق بشری همراه بوده‌است و شماری از سران آن و مقامات محلی‌اش، از سوی غرب تحریم شده‌اند. از یگان ویژه این سازمان، به‌عنوان «سرکوب‌گرترین نیروی ضدشورش جمهوری اسلامی» یاد شده‌است که در خونین‌ترین سرکوب‌های خیابانی تاریخ جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۸، از مهم‌ترین نیروهای حاضر در خیابان بود. محاصره، کشتار و آتش گشودن به سوی مردم معترض، خشونت در بازداشتگاه‌ها، کشتن کودک هنگام تعقیب و غیره، نقدهای جدی را به این سازمان وارد کرده‌اند. به گزارش یورونیوز در سال ۲۰۲۰ برخی باور دارند که ملزم بودن پلیس جمهوری اسلامی ایران برای پیشگیری از نقض شدن احکام شرعی از سوی مردم، بانی آن شده‌است که پلیس در ایران این دوره، بیشتر از آن که پایه‌گذار امنیت مردم این کشور باشد، باعث ناامنی روانی میان شهروندان باشد. جمع کردن دیش‌های ماهواره، کتک‌زدن و اعمال خشونت علیه مردم به خاطر شئونات و حجاب، دیگر کارهای نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران می‌باشند، که مورد نقد قرار گرفته‌اند. گرداندن متهمان در شهر که شامل نوجوانان زیر سن قانونی می‌شده‌است نیز توسط رسانه‌ها و مردم، نقد شده‌است. با این حال، از سوی دیگر در بهمن ۱۳۹۹، حسین اشتری، فرمانده کل انتظامی، بر «اجرای قانون توأم با رأفت اسلامی» تأکید کرد. وی همچنین اعلام کرده‌است که «نیروهای یگان ویژه در همهٔ عرصه‌ها در کنار مردم و همراه آنان هستند».

تاریخچه

قبل از ۱۳۷۰

پیشینهٔ برقراری امنیت شهری و کشوری به‌صورت مدرن در ایران، به یک سده پیش بازمی‌گردد. ناصرالدین شاه قاجار در مجموعه سفرهایش به قارهٔ اروپا و بازدید از یگان‌های پلیس جدید در آن مناطق و با به‌کارگیری یک افسر مشاور ایتالیایی تبعهٔ اتریش؛ به نام کنت دومونت فورت، نخستین سامانهٔ پلیسی نو را در ایران بنیان نهاد.[۱۴][۱۵]

پلیس در ایران برای مدت زمانی طولانی از ۲ بخش اصلی شهربانی (نظمیه) و ژاندارمری (که خود شامل ۲ بخش ژاندارمری مرزی و ژاندارمری روستایی بود) تشکیل می‌شد. پس از وقوع انقلاب در ایران، کمیته انقلاب اسلامی نیز به‌عنوان یکی از اجزاء برقراری نظم و امنیت داخلی کشور و حفاظت از اصول ارزشی جمهوری اسلامی ایران، به این سازمان پلیسی اضافه گردید.[۱۶][۱۷]

بعد از ۱۳۷۰

افزایش کارکنان پلیس پس از وقوع انقلاب و لزوم ترکیب این نیروها، عاملی شد تا در سال ۱۳۷۰ با تصویب مجلس شورای اسلامی، این ۳ سازمان انتظامی در یکدیگر ادغام گردند. «قانون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران» در سال ۱۳۷۰ در مجلس تصویب شد و طی آن ۱ سال به دولت وقت، برای سازماندهی نیروی انتظامی، فرصت داده شد. در طول سال‌های بعد این قانون نیز بروزرسانی گردید و هم‌اکنون فرماندهی انتظامی به‌همراه ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، زیرمجموعه ستاد کل نیروهای مسلح محسوب می‌شود و تحت نظارت معاونت امنیتی-سیاسی وزارت کشور فعالیت می‌کند.[۱۸]

بعد از ۱۴۰۰

در سال ۱۴۰۰ ناجا با ارتقا از سطح نیرو به فرماندهی، عنوانِ فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران را به خود گرفت و کلمه اختصاری ناجا نیز به فَراجا تغییر کرد. فرمانده‌ی این نیرو که قبلاً هم رده وزرا بود و زیر نظر وزیر کشور فعالیت می‌نمود، با این تغییرات، هم‌رده فرماندهان کل ارتش و سپاه قرار گرفت. هم‌اکنون فرماندهان کل سه سازمان نظامی رسمی جمهوری اسلامی ایران، هم‌رده معاون اول رئیس‌جمهور می‌باشند.[۱۹][۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶][۲۷][۲۸][۲۹]

ساختار سازمانی و کارکنان

فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (اختصاری فَراجا) که وظایف پلیس و مرزبانی را در جمهوری اسلامی ایران برعهده دارد، جزئی از ستاد نیروهای مسلح و وابسته به وزارت کشور و در تبعیت از رهبر جمهوری اسلامی؛ در جایگاه فرمانده کل قوا، قرار دارد.[۳۰][۳۱] شمار کارکنان فعال در فرماندهی انتظامی (افسران و درجه‌‌داران) بالغ بر ۶۰ هزار نفر برآورد شده‌ است.[۳۲] سازمان فرماندهی انتظامی از ۳ بخش اصلی؛ فرماندهی کل فراجا، سازمان حفاظت اطلاعات فراجا و سازمان عقیدتی سیاسی فراجا تشکیل می‌‌شود، که هر یک به‌ طور مستقل فعالیت می‌‌کنند.[۳۰]

یگان‌های تابعه

نام فرمانده جانشین فرمانده نشان تاریخ تأسیس
سازمان حفاظت و اطلاعات (ساحفا) فراجا سرتیپ پاسدار محسن فتحی‌زاده[۳۳][۳۴] _ ۱۳۷۰
سازمان عقیدتی سیاسی (ساعس) فراجا حجت‌الاسلام سید علیرضا ادیانی[۳۵][۳۶] _ ۱۳۷۰
پلیس پیشگیری سرتیپ‌دوم پاسدار مهدی معصوم‌بیگی[۳۷] سرتیپ‌دوم پاسدار رضا بنی‌اسدی‌فر   ۱۳۷۰
پلیس راهنمایی و رانندگی (راهور) سرتیپ پاسدار سید کمال هادیانفر[۳۸][۳۹] سرتیپ‌دوم تیمور حسینی   ۱۳۷۰
پلیس آگاهی سرتیپ محمد قنبری[۴۰] سرتیپ‌دوم فرامرز به گذر   ۱۳۷۰
پلیس امنیت اقتصادی سرتیپ پاسدار غلامرضا رضائیان[۴۱] سرتیپ‌دوم پاسدار سهراب بهرامی   ۱۷ فروردین ۱۳۹۸[۴۲]
پلیس مبارزه با مواد مخدر سرتیپ‌دوم مجید کریمی[۴۳] سرتیپ‌دوم نصرت‌الله برین   ۱۳۷۰
پلیس اطلاعات و امنیت عمومی (پاوا) سرتیپ پاسدار محمد بابایی[۴۴] سرتیپ‌دوم پاسدار اسکندر صفری[۴۴]   ۱۳۷۰
پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) سرتیپ‌دوم وحید مجید[۴۵][۴۶] سرتیپ‌دوم وحید مجید   بهمن ۱۳۸۹[۴۷]
فرماندهی مرزبانی سرتیپ احمدعلی گودرزی[۴۸][۴۹] سرتیپ‌دوم پاسدار جلال ستاره   پیشینه شکل‌گیری یگان مرزبانی به سال ۱۲۸۵ و تأسیس ژاندارمری بازمی‌گردد. فرم کنونی فرماندهی مرزبانی در سال ۱۳۷۰ از یگان‌های ژاندارمری تشکیل شد.[۱]
پلیس بین‌الملل سرتیپ‌دوم پاسدار هادی شیرازی سرتیپ‌دوم پاسدار کاظم مجتبایی _ _
هواپیمایی فراجا سرتیپ‌دوم خلبان محمد نیک‌نژاد[۵۰] _   _
یگان ویژه سرتیپ پاسدار حسن کرمی[۵۱][۵۲] سرتیپ‌دوم پاسدار علی عظیمی   ۱۳۷۰
حفاظت از شخصیت‌ها و دژبان فراجا سرتیپ‌دوم پاسدار حمید عطائی[۵۳] _ _ دی ۱۳۸۵[۵۴]
سازمان وظیفه عمومی سرتیپ پاسدار تقی مهری[۵۵][۵۶] سرتیپ‌دوم رحمان علیدوست _ ۱۳۷۰
بازرسی فراجا سرتیپ پاسدار مهدی معصوم‌بیگی[۳۷] _ _ _

معاونت‌ها

  • معاونت هماهنگ‌کننده فراجا: وظیفه هماهنگی یگان‌های فراجا را برعهده دارد.
  • معاونت علوم، تحقیقات و فناوری فراجا
  • معاونت نیروی انسانی فراجا: معاون فرمانده کل فراجا در امور منابع انسانی است.
  • معاونت عملیات فراجا: مرکز فوریت‌های پلیسی (پلیس ۱۱۰) توسط این معاونت، فرماندهی و کنترل می‌شود.
  • معاونت فناوری اطلاعات و ارتباطات فراجا (فاوا)
  • معاونت پارلمانی و امور مجلس فراجا
  • معاونت فرهنگی و اجتماعی فراجا
  • معاونت بهداشت، امداد و درمان فراجا


مراکز آموزشی و مطالعاتی

یگان‌ها و سازمان‌های تابعه منطقه‌ای

ستاد فرماندهی انتظامی استان

در هر یک از استان‌های کشور، ستاد فرماندهی انتظامی استان مستقر است که وظیفه انجام کارهای انتظامی مربوط به آن استان را برعهده دارد. در فرماندهی انتظامی «ناحیه انتظامی» به فرماندهی انتظامی یک استان و «منطقه انتظامی» به فرماندهی انتظامی یک شهر یا شهرستان گفته می‌شود. شهر تهران (پایتخت) تنها کلانشهری است که به‌عنوان یک ناحیه انتظامی شناخته می‌شود. فرماندهی ناحیه انتظامی تهران بزرگ را «فاتب» می‌نامند.[۵۸]

یگان امداد

یگان امداد یکی از یگان‌های عملیاتی فراجا می‌باشد که فرماندهی مستقلی ندارد و به‌صورت منطقه‌ای و تحت‌الامر فرماندهی انتظامی هر شهرستان در کشور عمل می‌کند. فرماندهان یگان امداد توسط فرمانده پلیس پیشگیری انتخاب می‌شود.[۵۹]


فرمانده کل

فرمانده نیروی انتظامی
فرمانده کل انتظامی

تجهیزات

سلاح

سلاح کمری مورد استفاده در فراجا از نوع زیگ زاوئر پی۲۲۶ است که توسط صنایع دفاع با نام زعاف تولید می‌شود[۶۰].

ترابری

خودروهای سواری

در سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۹ خودروی مورد استفاده نیروی انتظامی تویوتا کریسیدا بوده است[۶۱]، بعد از آن در زمان فرماندهی محمد باقر قالیباف در نیروی انتظامی و در طول سالهای ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۴ ۱۵۰۰ دستگاه مرسدس-بنز مدل ای۲۴۰ - مرسدس-بنز کلاس ای با اتاق دابل‌یو ۲۱۱[۶۲] و مرسدس-بنز کلاس-سی (دابل‌یو ۲۰۳)[۶۳] برای استفاده در نیروی انتظامی خریداری کرد.[۶۴]

دهه ۸۰ خودروهای سمند، پژو ۲۰۶، زانتیا، پرشیا، مگان و لندکروز هم جزء خودروهای سازمانی نیروی انتظامی بوده است.[۶۱].

دهه ۹۰ خودروهایی مثل سورن، ماکسیما و ویتارا به خودروهای پلیس راهور اضافه شدند. همچنین نیسان تینا هم به‌عنوان پلیس راه راهور و خودروی تشریفات پلیس تاکنون استفاده شده است، کیا سراتو هم یکی از خودروهایی است که در دهه ۹۰ توسط نیروی انتظامی مورد استفاده قرار گرفته است.[۶۱].

پوشاک

پوشاک پلیس در بخش ستادی بیشتر سبز رنگ است؛ اگرچه پوشاک دیگری نیز برای هر یگان تخصصی و عملیاتی وجود دارد. زنان در این نیرو دارای حجاب چادر سیاه هستند.[۶۵][۶۶]


حاشیه‌ها و انتقادها

وحشیگری‌ها و نقض حقوق بشر

 
نیروی انتظامی در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران

خشونت نیروی انتظامی بر علیه دستگیرشدگان در نمونه‌هایی همانند مهرداد سپهری در مشهد و بهاره چشم‌براه در آبادان واکنش‌های فراوانی در پی داشته‌است و با بهت و خشم همگانی در ایران روبرو شده‌است.[۶۷]

 
نگاره‌ای از برخورد نیروی انتظامی در ۲۰۰۷

در اردیبهشت ۱۳۸۶، گزارشی از یورش شبانهٔ نقابداران پلیس، به خانهٔ «لات و لوت» های تهران و بیرون کشیدن این افراد زیر رگبارهایی از لگد و مشت، تحقیرشان با انداختن آفتابه‌ای بر گردنشان و دور محله گرداندن این افراد، منتشر شد. در یکی از عکس‌ها، پلیس با چکمه بر صورت مجرم یا متهم، فشار وارد می‌کند. در عکس‌ها دیده می‌شود که آفتابه را با بند از گردن مجرم یا متهم، آویزان کرده‌اند و در عکسی دیگر نیز لولهٔ آفتابه را درون دهان او وارد کرده‌اند تا از این راه سخن بگوید. در تصویری نیز شمشیر پلاستیکی به متهم داده‌اند.[۶۸]

یگان ویژه به‌عنوان «سرکوب‌گرترین نیروی ضدشورش جمهوری اسلامی» یاد شده‌است.[۶۹] پیشینهٔ عمر یگان ویژه به شکل حدودی با عمر شورش‌های خیابانی در دوران جمهوری اسلامی، برابری کرده‌است؛ در همین هنگام، اگر شهرت کمیته‌های وابسته در بگیر ببند و یورش بردن به مهمانی‌ها و گشت و ایست‌های بازرسی بوده‌است، یگان ویژه تمام این کارها را در خیابان به برخورد مسلحانه با معترضان و منتقدها و به گلوله‌بستن و کشتار چنین کسانی تبدیل کرد.[۶۹] آمارهای نهادهایی چون عفو بین‌الملل می‌گفت که دست‌کم ۳۰۴ تن، تنها در سه روز اعتراض‌های آبان ۱۳۹۸ توسط نیروهای امنیتی کشته شدند و نیروهایی که حکومت در خیابان فرستاد نیز بیشتر نیروهای یگان ویژه و لباس‌شخصی‌ها بوده‌اند.[۶۹] تا سال ۱۴۰۰، یگان ویژه نیروی انتظامی، هشت تجربهٔ بزرگ در سرکوب اعتراضات داشته‌است.[۶۹] در یکی از خونین‌ترین سرکوب‌های خیابانی تاریخ نظام جمهوری اسلامی، که تنها در سه روز میان ۲۴ تا ۲۶ آبان ۱۳۹۸ رخ داد، یگان ویژه مهم‌ترین نیرویی بود که برای سرکوب در خیابان‌ها حاضر شد.[۶۹]

اسماعیل احمدی مقدم، فرماندهٔ پیشین ناجا، اعلام کرد که در تظاهرات تاسوعا و عاشورای ۱۳۸۸ هواداران جنبش سبز، خودروی نیروی انتظامی، مردم را زیر کرده‌است.[۷۰]

به گزارش رادیو فردا در ۱۳۹۷ «در سال‌های گذشته برخی از کودکان در استان سیستان‌وبلوچستان و دیگر شهرهای ایران بر اثر شلیک مأموران نیروی انتظامی در حین تعقیب و گریز متهمان کشته شده‌اند». این گزارش به‌عنوان نمونه به ششم مهر سال گذشته (۱۳۹۶) اشاره کرد که در یورش نیروهای انتظامی به خانه‌ای در ایرانشهر، پسر سه ساله و پدرش کشته شدند و گزارشی را پوشش داد که بر پایه آن، مأموران به خودرویی تیراندازی می‌کنند و افزون بر راننده، دختری ۳ ساله و دو پسر ۱۸ و ۲۳ ساله را که سوار خودرو بودند، می‌کشند.[۷۱]

در تیر ۱۳۹۸، ویدئویی پخش شد که در آن، یک مأمور پلیس مرد، دختری که دارد جیغ‌کشی می‌کند را به زور و با خشونت، به همراه خود می‌کشد و با وجود اعتراض گروهی از حاضران در صحنه، سوار ماشین نیروی انتظامی‌اش می‌کند. فرمانده انتظامی تهران بزرگ اعلام کرد که گزارش مربوط می‌گفت که عده‌ای جوان، شئونات را زیر پا گذاشته‌اند و این افراد نخست از پلیس تذکر گرفته‌اند و رفتار نامناسبی با مأمور داشته‌اند. در سوی دیگر، شاهدی اعلام می‌کرد که دختر برای آب‌بازی در پارک حضور داشته‌است و با آمدن پلیس، دوستانش فرار می‌کنند اما او می‌ماند و هنگامی که «جواب پلیس را داده» کتک می‌خورد.[۷۲]

کشته شدن مهرداد سپهری در مهر ۱۳۹۹، از مواردی بود که برای جامعه ایران آشکار شد و واکنش‌های بسیاری به همراه داشت. به گزارش بی‌بی‌سی فارسی، در ویدئوی پخش شده از رویداد، «مردی دستانش به میله‌ای بسته شده‌است و مأمور پلیس به او نزدیک می‌شود و به او شوکر می‌زند… مرد با دستان بسته روی زمین می‌افتد. در تصاویر بعدی پلیس باز هم به او شوکر می‌زند و کلماتی میانشان رد و بدل می‌شود و مرد دوباره روی زمین می‌افتد».[۷۳] خانوادهٔ سپهری اعلام کردند که او در نهایت، با خفگی با اسپری فلفل جان داده‌است. پس از این، کاربرانی به مقایسه کردن گفته‌های علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی دربارهٔ رفتار پلیس آمریکا با جورج فلوید و این رویداد پرداختند.[۷۳]

این جنایت‌ها با تحریم‌های حقوق بشری همراه بوده‌اند؛ در نمونه‌ای در فروردین ۱۴۰۰، حسن کرمی فرماندهٔ یگان‌های ویژه ناجا، حسین اشتری فرماندهٔ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، غلامرضا ضیایی رئیس زندان اوین و شماری دیگر، به اتهام سرکوب کردن خشن اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران، به فهرست تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا افزوده شدند.[۷۴]

وزارت خارجه آمریکا در ۲۸ آبان ۱۳۹۹، مسئولان کلیدی کشتار مردم معترض در نیزار ماهشهر در جریان اعتراض‌های آبان ۱۳۹۸ را تحریم کرد که در میان این مسئولان، نام سردار حیدر عباس‌زاده، فرماندهٔ نیروی انتظامی استان خوزستان و سرهنگ رضا پاپی، فرمانده نیروی انتظامی ماهشهر دارای اتهام نقض گسترده و خشن حقوق بشر، وجود داشت.[۷۵] بر پایهٔ گزارش‌ها، مردم معترض ایرانی در فرار از تجهیزات نظامی به نیزارها پناه می‌برند و نیروی انتظامی زیر فرمان حیدر عباس‌زاده و رضا پاپی، نیزارها را آتش کشید و به سوی معترضان آتش گشود و حداقل ۱۴۸ شهروند در این جریان، کشته شدند. یک شاهد عینی اعلام کرد که «هیچ‌یک از کسانی که به نیزارها پناه بردند زنده برنگشتند».[۷۵]

شعارهایی چون «نیروی انتظامی، خجالت، خجالت» یا «نیروی انتظامی، چرا برادرکشی؟» از شعارهای معترضان نسبت به این نیرو هستند.[۷۵] سرنوشت معترضانی که توسط این نیرو دستگیر می‌شوند نیز مورد توجه رسانه‌های خارجی بوده‌است.[۷۵] در موارد بسیاری از شدت خشونت در بازداشتگاه‌های نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، پرده‌برداری شده‌است.[۷۵] به شکل کلی، رویکرد دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی، از جمله نیروی انتظامی، در بالاترین سطوح حکومت و توسط شخص علی خامنه‌ای تعیین شده‌است.[۷۵]

در آوریل ۲۰۲۱، نیروی انتظامی مشهد شماری از جوانان و نوجوانان (که برخی زیر سن قانونی بوده‌اند) را که متهمان چهارشنبه‌سوری (جشن ایرانی) معرفی کرد و با وصل کردن پلاکارد در یک نمایش همگانی، در شهر گرداند. رسانه‌های درون ایران، این کار را «طرح پیش‌گیرانه» دانستند؛ در حالی که مشخص نبوده‌است هدف پیشگیری از چه جرمی است. در ادامه، برخی این کار را قرون وسطایی خواندند و گزارش دادند که شماری از این افراد، زخمی نیز بوده‌اند. هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در این باره نوشت: «در سال‌های اخیر نیروی انتظامی هر از گاهی اقدام به چرخاندن متهمان در سطح شهر می‌کند، اقدامی که مغایر با مقاوله‌نامه‌های حقوق‌بشری، قوانین داخلی و نقض کرامت انسانی است.»[۷۶][۷۷]

از سوی دیگر، در بهمن ۱۳۹۹، حسین اشتری، فرماندهٔ نیروی انتظامی، بر «اجرای قانون توأم با رأفت اسلامی» تأکید کرد.[۷۸] وی همچنین اعلام کرده‌است که «نیروهای یگان ویژه در همهٔ عرصه‌ها در کنار مردم و همراه آنان هستند».[۷۹]

در اردیبهشت ۱۴۰۰، در هنگام تیراندازی نیروهای نیروی انتظامی شهرستان ایرانشهر، استان سیستان و بلوچستان به سوی یک خودروی مظنون به «حمل مواد مخدر»، یک کودک پنج ساله کشته شد و پدر و مادر کودک و یک شخص دیگر نیز زخمی شدند.[۸۰]

انتقادها

ملزم بودن به پیشگیری از نقض احکام شرعی

به گزارش یورونیوز در ۲۰۲۰ م، برخی باور دارند که ملزم بودن پلیس جمهوری اسلامی ایران برای پیشگیری از نقض شدن احکام شرعی از سوی مردم، بانی آن شده‌است که پلیس در ایران این دوره، بیشتر از آن که پایه‌گذار امنیت مردم این کشور باشد، باعث ناامنی روانی میان شهروندان باشد.[۸۱] سعید مدنی، جامعه‌شناس اعلام داشت که اینکه نیروی انتظامی ملزم به این شده‌است که از نقض احکام شرعی جلوگیری کند، ابهام دارد؛ نیروی انتظامی ضابط قضایی به‌شمار می‌رود[۸۱] و ضابط مذهبی یا شرعی نیست و بیشتر ورودهای نیروی انتظامی، شامل موارد نقض قانون بوده‌است. در مورد حجاب نیز وابسته به سیاست‌ها و قانون‌هایی که به نیروی انتظامی می‌دهند، این نیرو احتمال دارد که با کسانی که حجاب آنان بر پایه استانداردهای جمهوری اسلامی نبوده‌است، برخورد خشنی داشته باشد.[۸۱] همچنین وی گفت که تا مدت‌ها، یکی از وظیفه‌های روزانهٔ نیروی انتظامی، جمع کردن دیش‌های ماهواره مردم بوده‌است که این، به دلیل سیاستی از سوی وزارت کشور بود.[۸۱]

یکسان نبودن رفتار پلیس

در وضعیت معمولی، واکنش مردم به حضور نیروی انتظامی، متفاوت بوده‌است؛ چون که رفتار نیروی انتظامی نیز در برابر مردم این کشور، متفاوت بوده‌است. نیروی انتظامی در منطقه یا جاهای مرفه و متوسط، در مقایسه با منطقه‌های فقیر نشین و در حاشیه، رفتاری کاملاً متفاوت یا گوناگون داشته‌است؛ بنابراین، از این دید، رفتار نیروی انتظامی یک پروتکل ثابتی نداشته‌است. حضور نیروی انتظامی در شمال شهر بیشتر مایه و بانی ایمنی یا امنیت شمرده شده و در جنوب شهر (که در این دوره جای فقیرنشین توصیف شده‌است) حضور نیروی انتظامی معنی تنش، برخورد و ناامنی روانی را دارد.[۸۱]

نقش شبکه‌های اجتماعی

سعید مدنی، جامعه‌شناس اعلام داشت که: «به مدد فضای مجازی و امکانات تکنولوژیک ارتباطی‌ای که در اختیار مردم ایران قرار گرفته، این حادثه تصویربرداری شده و در معرض دید عموم قرار گرفته‌است؛ چیزی که در گذشته تقریباً ناممکن بود. به این اعتبار به نظر می‌رسد که رفتار پلیس ایران تا حد زیادی محتاطانه‌تر و دقیق‌تر شود. این امکان تماشای خشونت پلیس در فضای مجازی، می‌تواند در کنترل خشونت پلیس نقش بسیار مهمی داشته باشد. علاوه بر این، افکار عمومی هم از طریق فضای مجازی شکل می‌گیرد و این امر می‌تواند زمینه‌ساز واکنش‌های آتی مردم به خشونت پلیس باشد».[۸۱]

در نگاه مردم

 
گرداندن بازداشت‌شدگان در تهران‌پارس، تهران که با واکنش‌های انتقادی از سوی مردم روبرو شد.

در مهر ۱۳۹۹، کاربران شبکه‌های اجتماعی، پس از کار اخیر پلیس جمهوری اسلامی ایران، یعنی دورگردانی و زدن متهمان در تهران و برخی شهرهای دیگر ایران، واکنش‌های گسترده‌ای داشتند و در نمونه‌ای از این دست واکنش‌ها، این کار صورت گرفته را با رفتار گروه تروریستی داعش با مخالفان و زندانیانش، مقایسه کردند.[۸۲] کاربران رسانه‌های اجتماعی افزون برداشتن نقدهایی از ابعاد فراقانونی این کار، خشونت فرماندهی انتظامی را مورد اشاره قرار داده و این «وحشی‌بازی» را محکوم کرده بودند. گروهی از کاربران نیز چنین کاری را مصداقی از «شکنجه» اعلام کردند و پرسش داشتند که هنگامی که در نمایش همگانی رفتار با متهم این گونه است، پس در زندان‌های مربوط چه می‌گذرد؟ و کاربرانی نیز به شکلی ویژه، پس از این رویداد، به شکنجه شدن نوید افکاری و دیگر زندانیان پرداخته بودند.[۸۲]

هاتف مطهری در همین باره نوشته بود: «پلیس ایران جلوی چشم هزاران نفر، به سر و بدن متهم ضربه می‌زنه و وادارش می‌کنه که به خودش فحش بده. بعد انتظار دارن ما قبول کنیم در بازداشتگاه و اتاق بازجویی برای نوید افکاری اتفاقی نیفتاده و سیر محاکمه عادلانه بوده». ضیا نبوی، فعال دانشجویی ایرانی و زندانی سیاسی پیشین، روش برخورد فرماندهی انتظامی را «بخش کوچکی از آنچه در بازداشتگاه‌ها با متهم می‌کنند» دانست. کاربری دیگر، با پست‌کردن ویدئوهای کارهای حکومت ایران و داعش، به «همذاتی» این دو، اشاره کرد.[۸۲]

در سوی دیگر از این موارد، حسین اشتری، فرمانده کل انتظامی در بهمن ۱۳۹۹ اعلام داشت که «اعتماد، علاقه‌مندی و رضایت مردم از فراجا افزایش یافته‌است».[۸۳]

جستارهای وابسته

منابع

  1. tebyan.net، موسسه فرهنگی واطلاع رسانی تبیان | (۲۰۱۸-۰۵-۰۶). «تاریخ شهربانی تا انقلاب سال 1357». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۲۸.
  2. فعالیت ۵۰۰ هزار نفر از پرسنل فرماندهی انتظامی برای تأمین امنیت ایام نوروز.. Mehr News Agency (به فارسی). Retrieved 10 March 2015.
  3. اعضای سطح اول پلیس افتخاری مجوز حمل سلاح دریافت می‌کنند. ANA News Agency (به فارسی). Archived from the original on 9 August 2018. Retrieved 10 March 2015.
  4. «تغییر نام «ناجا» به «فراجا»». خبرگزاری ایسنا. دریافت‌شده در ۱۵ مه ۲۰۲۲.
  5. «سیزدهم مهرماه در تقویم رسمی کشور ما به نام روز فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ثبت شده‌است». خبرگزاری مهر.
  6. «سردار سرتیپ اشتری به فرماندهی کل انتظامی منصوب شد». خبرگزاری جمهوری اسلامی-ایرنا.
  7. "Leader appoints Ashtari as new police chief". تهران تایمز. Archived from the original on 11 March 2015. Retrieved 10 March 2015.
  8. «طرح جامع ساختار و سازمان فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران». خبرگزاری پلیس. ۱۸ آذر ۱۴۰۰.
  9. «چرایی تغییر «ناجا» به «فراجا» / تغییراتی هم در ساختار هم در عمل». خبرگزاری مهر. ۲۰۲۲-۰۵-۱۶.
  10. ««فراجا» جایگزین «ناجا» شد». همشهری‌آنلاین. ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱.
  11. «تأسیس نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (1369ش)». راسخون. ۲۹ تیر ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۱۸.
  12. شمس، مهسا (۱۵ آذر ۱۴۰۰). «جزئیات تغییر ساختار نیروی انتظامی به فرماندهی کل - خبرگزاری مهر - اخبار ایران و جهان». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۱۸.
  13. «فرمانده پلیس ایران تغییر کرد؛ حسین اشتری جانشین احمدی مقدم شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۰۱۵-۰۳-۰۹.
  14. امنیت در هزار توی تاریخ جام جم
  15. تاریخچه تشکیلات پلیس در ایران تابناک
  16. «اساسنامه کمیته انقلاب اسلامی ایران». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران.
  17. «محمد باقر قالیباف شهردار فعلی تهران و فرمانده سابق ناجا نیز در این مراسم، موضوعی مهم را مورد اشاره قرار داد و به ادغام ژاندارمری کمیته و شهربانی در سال ۱۳۷۰ اشاره کرد. به اعتقاد وی، این ادغام یکی از تصمیمات خوب و تاریخی جمهوری اسلامی ایران این بود که با حاشیه‌هایی همراه شد چرا که جراحی خیلی بزرگی بود». مشرق نیوز.
  18. MehrNews.com - Iran, Iranian, Nuclear, political, world, sport, Cultural, economic, SocialAndOccations news and headlines
  19. «جزئیات تغییر ساختار نیروی انتظامی به فرماندهی کل». روزنامه اترک. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  20. «تغییر ساختار نیروی انتظامی جمهوری اسلامی؛ از ناجا به فراجا – DW – ۱۴۰۱/۲/۲۵». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  21. «تغییر ساختار «ناجا»؛ تشکیل یک نهاد امنیتی جدید در ایران». العربیه فارسی. ۲۰۲۲-۰۵-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  22. «رونمایی از طرح سازمان فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران- اخبار پلیس - اخبار اجتماعی تسنیم | Tasnim». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  23. «چرایی تغییر «ناجا» به «فراجا»/ تغییراتی هم در ساختار هم در عمل». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۲۲-۰۵-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  24. «جزئیات تغییر ساختار نیروی انتظامی به فرماندهی کل». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۲۱-۱۲-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  25. «تبدیل «ناجا» به «فراجا»؛ سازمان اطلاعات انتظامی کل کشور تشکیل می‌شود». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  26. «با تغییر «ناجا» به «فراجا»، «سازمان اطلاعات انتظامی کل کشور» ایجاد شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  27. «You are being redirected...». iran-efshagari.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  28. «رونمایی از طرح سازمان فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران- اخبار پلیس - اخبار اجتماعی تسنیم | Tasnim». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  29. «You are being redirected...». iran-efshagari.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۴.
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «همه دانستنیهای نیروی انتظامی». خبرگزاری صدا و سیما. ۲۷ مهر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  31. «قانون فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  32. «وجود ۱٫۸ نفر-پلیس در ایران به ازای هر ۱۰ هزار نفر». ایسنا.
  33. «رئیس سازمان حفاظت و اطلاعات ناجا انتخاب شد». خبرگزاری میزان. ۴ دی ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  34. «رئیس سازمان حفاظت ناجا: شاهد تهدیدات زیادی هستیم». خبرگزاری تسنیم. ۲۲ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  35. «رئیس عقیدتی سیاسی ناجا: یه دنبال ساخت نیروی انتظامی در تراز انقلاب هستیم». خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). ۲۲ اسفند ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  36. «رئیس سازمان عقیدتی ناجا: هر دستی بخواهد امنیت را از جامعه سلب کند قطع میکنیم». خبرگزاری تسنیم. ۱۷ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ «رؤسای پلیس مبارزه با مواد مخدر و پیشگیری تغییر کردند». خبرگزاری تسنیم. ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  38. «باز نشدن ایربگ ۹۰ درصد خودروهای تصادفی در یک پارکینگ!/همه با زاویه مناسب تصادف کرده بودند!». خبرگزاری تسنیم. ۲۲ خرداد ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  39. «رئیس پلیس راهور: خودروسازان برای اصلاح ایمنی تولیدات خود مقاومت می‌کنند». خبرگزاری تسنیم. ۶ اردیبهشت ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  40. «سردار قنبری تشریح کرد: ناگفته‌های سرقت بانک ملی/عدم رعایت ابتدایی‌ترین نکات ایمنی». خبرگزاری مهر. ۲۱ خرداد ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  41. «سه انتصاب در ناجا/رئیس پلیس امنیت اقتصادی منصوب شد». خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). ۸ اسفند ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  42. «سخنگوی ناجا مطرح کرد: چرایی تشکیل پلیس امنیت اقتصادی». خبرگزاری مهر. ۹ مرداد ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۱.
  43. «رؤسای پلیس مبارزه با مواد مخدر و پیشگیری تغییر کردند». خبرگزاری تسنیم. ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ «در مورد پلیس امنیت عمومی». تابناک. ۸ مرداد ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  45. «تبریک رئیس پلیس سایبری کشور به سردار <<ایوب سلیمانی>>». پلیس فتا. ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  46. «سرشاخه‌های اصلی شبکه لایوهای غیراخلاقی دستگیر شدند». خبرگزاری مهر. ۲۴ خرداد ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  47. «معرفی پلیس فتا». پلیس فتا. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۱.
  48. «فرمانده جدید مرزبانی نیروی انتظامی منصوب شد». خبرگزاری تسنیم. ۱۷ خرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  49. «<<رضا شیراوژن>> معاون احتماعی مرزبانی شد». خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). ۳ خرداد ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  50. «مصاحبه سردار خلبان محمد نیک نژاد». خبرگزاری دفاع مقدس. ۹ اردیبهشت ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  51. «عزم جدی یگان‌های ویژه برای پیاده‌سازی اهداف پلیس». خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). ۱۸ فروردین ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  52. «فرمانده یگان ویژه ناجا: دشمنان در تجمعات اجازه نمی‌دهند صدای حق مردم شنیده شود». خبرگزاری تسنیم. ۲۱ مهر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  53. «دیدار فرمانده یگان حفاظت از شخصیت‌ها و دژبان ناجا با وزیر ارتباطات». خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). ۳ مهر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  54. «به‌دنبال ادغام یگان حفاظت از شخصیتها با دژبان کل فراجا فرمانده دژبان کل فراجا: مسؤولیت اسکورت و حفاظت از شخصیتهای خارجی بجز رؤسای جمهوری را برعهده داریم». ایسنا. ۲۰۰۷-۰۱-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۲۷.
  55. «خبر خوش رئیس سازمان وظیفه عمومی برای مشمولین غائب». خبرگزاری برنا. ۲۰ مهر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  56. «مهلت یک ماهه <<سازمان وظیفه>> به مشمولان کنکوری». خبرگزاری فارس. ۲۱ شهریور ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۸ مرداد ۱۴۰۱.
  57. «رسته و تخصص‌های نیروهای مسلح -۲ بخش دوم/ آشنایی با رسته‌ها و تخصص‌های نیروی انتظامی». خبرگزاری دانشجو SNN.
  58. «ساختار و تاریخچه پلیس». خبرگزاری شهروندان ایران-ایمنا.
  59. «۱۳ مهر روز نیروی انتظامی + ساختار و تاریخچه پلیس». خبرگزاری ایمنا. ۱۳ مهر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۱.
  60. «معرفی سلاح‌های کمری نظامیان ایران». اقتصادنیوز. ۶ فروردین ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۱.
  61. ۶۱٫۰ ۶۱٫۱ ۶۱٫۲ «عکس | از فولکس قورباغه‌ای تا سراتو؛ تمام ماشین‌های پلیس ایران در ۷۰سال گذشته». خبرآنلاین. ۲۰ بهمن ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۱.
  62. «همه‌چیز در مورد خودروی بنز پلیسی موجود در کشور». خوروتک. ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۴ مرداد ۱۴۰۱.
  63. «World Police Car View: The Mysterious Middle Eastern Country Iran». inf news. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۲۲.
  64. «قانون شکنی برای واردات بنزهای الگانس در چه دوره ای رخ داد؟». پایگاه خبری و تحلیلی اعتدال. ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۹ مرداد ۱۴۰۱.
  65. «اسماعیل احمدی مقدم فرمانده سابق نیروی انتظامی با انتقاد از لباس‌های سربازان نیروی انتظامی گفته بود:به نظرم لباس سربازان اکنون زیبا نیست. در حال مطالعه هستیم تا لباس متناسب با سربازان طراحی کنیم در طول خدمت سه دست لباس در اختیار سربازان قرار می‌گیرد که با گذشت زمان این لباسها مندرس می‌شود البته باید بگویم لباس باید راحت و دلچسب باشد چندی قبل اورکتی را در اختیار نیروها قرار دادیم که هیچ یگانی جز یگان امداد آن را بر تن نکرد و بعد از آن کاپشن مشکی رنگی را طراحی کردیم و به صورت آزمایش در استان سمنان در اختیار پلیس راهور قرار دادیم که استقبال بسیار خوبی از آن شد که اکنون نیز از این لباسها استفاده می‌شود». خبرگزاری تسنیم.
  66. «جانشین معاون هماهنگ‌کننده نیروی انتظامی از آغاز فرایند تغییرات جدید لباس‌های پلیس با هدف زیباتر و کاربردی‌تر شدن این لباس‌ها خبر داد». خبرگزاری دانشجو SNN.
  67. «خشونت پلیس ایران به ما چه می‌گوید؟». BBC News فارسی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  68. «رادیو زمانه | حقوق بشر | جشن خشونت». www.zamaaneh.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷.
  69. ۶۹٫۰ ۶۹٫۱ ۶۹٫۲ ۶۹٫۳ ۶۹٫۴ ««یگان ویژه»؛ سرکوبگرترین نیروی ضد شورش جمهوری اسلامی». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  70. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «فرمانده ناجا: عاشورای ۸۸ خودروی نیروی انتظامی مردم را زیر کرد | DW | 19.11.2013». DW.COM. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  71. «ماموران پلیس ایران در تعقیب یک متهم در شهرستان دلگان چهار نفر را کشتند». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷.
  72. «برخورد با 'دختر تهرانپارس'؛ دستور توقف بازداشت و عزل مأموران صادر شد». BBC News فارسی. ۲۰۱۹-۰۶-۲۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  73. ۷۳٫۰ ۷۳٫۱ «خشونت پلیس و مرگ مهرداد سپهری در مشهد؛ 'مأمور متخلف' دستگیر شد». BBC News فارسی. ۲۰۲۰-۱۰-۲۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  74. «اتحادیه اروپا فرماندهان سپاه، بسیج و پلیس را به‌دلیل سرکوب اعتراضات ۹۸ تحریم کرد». www.radiofarda.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ آوریل ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  75. ۷۵٫۰ ۷۵٫۱ ۷۵٫۲ ۷۵٫۳ ۷۵٫۴ ۷۵٫۵ «نیروی انتظامی؛ فاز نخست، همیشگی و پنهانی‌تر سرکوب». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ ژانویه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  76. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «"شهرگردانی" شماری از "متهمان چهارشنبه‌سوری" در مشهد | DW | 22.04.2021». DW.COM. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  77. «صحنه‌های ننگین و شرم‌آور برای ارعاب؛ نمایش سرکوبگرانه و رذیلانه گرداندن جوانان و نوجوانان در مشهد». mojahedin.org. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  78. 2137 (۲۰۲۱-۰۲-۰۶). «فرمانده نیروی انتظامی بر اجرای قانون توأم با رأفت اسلامی تأکید کرد». ایرنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  79. «پنجه اقتدار نیروی انتظامی در برابر اراذل و اوباش». اعتمادآنلاین. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  80. «تیراندازی مأموران پلیس ایرانشهر به مرگ یک کودک ۵ ساله منجر شد». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۵.
  81. ۸۱٫۰ ۸۱٫۱ ۸۱٫۲ ۸۱٫۳ ۸۱٫۴ ۸۱٫۵ ««رفتار پلیس ایران در مناطق مرفه و فقیرنشین یکسان نیست»». euronews. ۲۰۲۰-۱۰-۲۶. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  82. ۸۲٫۰ ۸۲٫۱ ۸۲٫۲ «واکنش در رسانه‌های اجتماعی به ضرب‌وجرح متهمان در خیابان‌ها؛ «شبیه داعش»». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۱۰-۰۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۶.
  83. 1200 (۲۰۲۱-۰۲-۱۷). «اعتماد، علاقه‌مندی و رضایت مردم از فراجا افزایش یافته‌است». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۲۷.

پیوند به بیرون