باز کردن منو اصلی

قربانیان ارمنی در پاکسازی بزرگ اشاره به تعدادی از روشنفکران، نویسنده و شاعر، شخصیت‌های سیاسی، مذهبی و نظامی دارد که در طول پاکسازی بزرگ از ۱۹۳۶ تا ۱۹۴۳ میلادی در زمان حکومت ژوزف استالین کشته شدند.

پیش زمینهویرایش

پاکسازی بزرگ یا تصفیه کبیر به عملیات سرکوب سیاسی در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی از ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۸ میلادی به طور جزیی تا ۱۹۴۳ میلادی طول کشید گفته می‌شود. از سال ۱۸۳۶ میلادی به موجب فرمانی از طرف دولت مرکزی روسیه تزاری بسیاری از مدارس ارمنی را بستند و در مؤسسات آموزشی باقی‌مانده هم تعلیمات به زبان ارمنی را بسیار محدود کردند. حتی پس از دولت روسیه تزاری یعنی در دوران جماهیر سوسیالیستی شوروی به شیوه‌ای بسیار جدی در امور کلیسای ارمنی به دخالت پرداختند؛ ولی از دوره‌ای که «خورن یکم» جاثلیق اعظم ارمنیان منصوب شد (۱۹۳۲ میلادی) و ارتباط این کلیسا با جماعت ارمنیان پراکنده از فشارهای دولت شوروی تا حدودی کاسته شد[۱]؛ ولی از سال ۱۹۳۸ میلادی با قتل خورن یکم و مصادره اموال کلیسا توسط دولت مرکزی و ممنوع شدن فعالیت کلیسای جامع اچمیادزین این محدودیت‌ها به اوج خود رسید و این محدودیت‌ها باعث شد که ارمنیان به کلیسای زیرزمینی روی بیاورند.[۲]

در سال ۱۹۳۷ میلادی استالین آناستاس میکویان به همراه گئورگی مالنکوف و لاورنتی بریا با یک لیست ۳۰۰ نفری به ایروان برای نظارت بر انحلال حزب کمونیست ارمنستان (اتحاد شوروی) که بیشتر اعضاء آنان از بلشویک‌های قدیمی بودند اعزام شدند؛ بسیاری از رهبران آن حزب قربانی پاکسازی بزرگ شدند. آناستاس میکویان کوشش بسیاری برای آزادی آنان کرد ولی خود او هم توسط دولت به همراه صدها نفر دیگر دستگیر و روانه زندان شدند.[۳]

همچنین دیگر اقلیت‌های قومی که در اتحاد جماهیر شوروی در دوران استالین زندگی می‌کردند، قربانی پاکسازی بزرگ شدند. در سال ۱۹۳۶ میلادی، لاورنتی بریا و استالین، ده‌ها هزار نفر از ارمنیان را به بهانه‌های مختلف اعدام یا به سیبری تبعید کردند؛ آن دو در تلاش بودند که جمعیت ارمنستان را به زیر ۷۰۰٬۰۰۰ نفر برساند تا بهانه‌ای شود تا ارمنستان را به گرجستان ضمیمه (الحاق) کنند.[۲]

قربانیان ارمنی در پاکسازی بزرگویرایش

ردیف تاریخ اعدام و محل اشخاص عکس شغل - سمت
۱ ۹ ژوئیه ۱۹۳۶ میلادی[۴] در تفلیس[۴] آغاسی خانجیان   دبیر اول حزب کمونیست ارمنستان ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۶ میلادی
۲ ۲۵ اوت ۱۹۳۶ میلادی[۵]
در مسکو[۵]
واقارشاک واهانیان   انقلابی بلشویک
۳ ژوئیه ۱۹۳۷ میلادی[۶] آکسل باکونتس   شاعر
۴ ۲۱ اوت ۱۹۳۷ میلادی[۷] ساهاک در-گابریلیان   انقلابی بلشویک
۵ سپتامبر ۱۹۳۷ میلادی[۸] سارگیس کاسیان   انقلابی بلشویک - سیاستمدار[۹]
۶ ۲۰ سپتامبر ۱۹۳۷ میلادی[۱۰] لوون کاراخانیان   انقلابی بلشویک
۷ ۲۲ نوامبر ۱۹۳۷ میلادی[۱۱] مُوْسِس سیلیکیان   نظامی - ژنرال
۸ ۲۷ نوامبر ۱۹۳۷ میلادی در ایروان[۱۲]
یقیشه چارنتس   شاعر و فعال مدنی[۱۳]
۹ ۲۷ نوامبر ۱۹۳۷ میلادی[۱۴] روبن مکرتیچیان سیاستمدار
۱۰ ۱۰ دسامبر ۱۹۳۷ میلادی[۱۵] کریستوپور آراراتوف   نظامی - ژنرال
۱۱ ۱۱ دسامبر ۱۹۳۷ میلادی در مسکو[۱۶]
هایک پزشکیان   نظامی - ژنرال
۱۲ ۱۹۳۷ میلادی سارگیس لوکاشیان   سیاستمدار
۱۳ ۱۹ مارس ۱۹۳۸ میلادی[۱۷] آشخاربک کالانتر باستان‌شناس
۱۴ ۶ آوریل ۱۹۳۸ میلادی[۱۸] خورن یکم   جاثلیق اعظم ارمنیان
۱۵ ۲۱ آوریل ۱۹۳۸ میلادی[۱۹] سورن شادونتس   سیاستمدار
۱۶ ۱۸ ژوئیه ۱۹۳۸ میلادی[۲۰][۲۱] واهان توتوونتس نویسنده
۱۷ ۱ اوت ۱۹۳۸ میلادی[۲۲] آلکساندر بکزادیان   سیاستمدار
۱۸ ۱۹۳۸ میلادی[۲۳] هوهانس کاچازنونی   اولین نخست وزیر اولین جمهوری ارمنستان
۱۹ ۲۶ فوریه ۱۹۳۹ میلادی[۲۴][۲۵] لوون میرزوئیان   سیاستمدار
۲۰ ۱۹۴۳ میلادی[۲۶] زابل یسایان   استاد ادبیات، رمان‌نویس و مترجم

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. Matossian. Impact of Soviet Policies, pp. 150, 194.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Bauer-Manndorff, Elisabeth (1981). Armenia: Past and Present. New York: Armenian Prelacy, p. 178.
  3. Tucker, Robert (1992). Stalin in Power: The Revolution from Above, 1928-1941. New York: W.W. Norton & Company. pp. 488–489. ISBN 0-393-30869-3.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Adalian 2010, p. ۳۸۳.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ "Советские правители Армении". Noev Kovcheg. February 2009. Retrieved 14 September 2013.
  6. Bardakjian, Kevork B. (2000). A Reference Guide to Modern Armenian Literature, 1500-1920: With an Introductory History. Detroit: Wayne State Univ. Press. p. 302. ISBN 9780814327470.
  7. "Армяне в «деле Лаврентия Берия»". Noev Kovcheg. October 2009. Retrieved 25 September 2013.
  8. Studies on the Soviet Union, Volumes 6-7, Institute for the Study of the USSR. , 1966, p. 76
  9. Adalian 2010, p. ۳۷۴.
  10. Rogovin, Vadim (2009). Stalin's Terror of 1937-1938: Political Genocide in the USSR. Oak Park, MI: Mehring Books. p. 112. ISBN 9781893638044.
  11. http://hpj.asj-oa.am/5798/
  12. Nichanian, Marc (2002). Writers of Disaster: Armenian Literature in the Twentieth Century, Volume 1. Princeton, NJ: Gomidas Institute. p. 2. ISBN 9781903656099.
  13. Coene, Frederik (2010). The Caucasus: an introduction. London: Routledge. p. 204. ISBN 9780415486606.
  14. Реабилитация--как это было: Март 1953-февраль 1956 Андрей Артизов Междунар. фонд "Демократия", 2000 p. 181
  15. "Отечество и честь Христофора Араратова". Novoye Vremya. 14 January 2012. Retrieved 25 September 2013.
  16. http://lists.memo.ru/d7/f487.htm Memorial (society)
  17. Ter Minassian, Taline (2007). Erevan: la construction d'une capitale à l'époque soviétique (به French). Rennes: Presses universitaires de Rennes. p. 44. ISBN 2753503699.
  18. Payaslian, Simon (2007). The History of Armenia. New York: Palgrave Macmillan. p. 179. ISBN 9781403974679.
  19. "Шадунц Сурен Константинович". Sakharov Center. Retrieved 25 September 2013.
  20. "Vahan Totovents". writers.am. Retrieved 21 September 2013.
  21. "1938 թ. այս օրը վախճանվեց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և բանաստեղծ Վահան Թոթովենցը". 1in.am (به ارمنی). 18 July 2012. Retrieved 21 September 2013.
  22. "1937 К 75-летию великого террора". Kommersant. 19 November 2012. Retrieved 25 September 2013.
  23. Walker 1990, p. ۴۲۴.
  24. "Мирзоян Левон Исаевич". Sakharov Center. Retrieved 25 September 2013.
  25. "Мирзоян Левон Исаевич". Great Soviet Encyclopedia. Retrieved 25 September 2013.
  26. Ruth Bedevian. "Zabel Yessayan Biography". Armenianhouse. Retrieved 10 October 2011.