باز کردن منو اصلی

محمد نخجوان

سیاست‌مدار و تاریخ‌نگار ایرانی

سپهبد محمد نخجوان (امیر موثق) از یک خانواده ایرانی مهاجر از قفقاز است که بعد از عهدنامه ترکمانچای به ایران عزیمت کردند. پدرش میرپنج باقرخان از افسران ارشد قزاقخانه بود. محمد نخجوان برای ادامه تحصیلات نظامی به روسیه رفت و دوره دانشکده افسری و ستاد روسیه را طی کرد. با درجه یاوری در قزاقخانه استخدام شد و به سرعت ترقی نموده قبل از کوتا با درجه سرتیپی رئیس ستاد قزاقخانه شد. در کودتای ۱۲۹۹ با درجه امیرتومانی فرمانده آتریاد قزاق قزوین بود[۱]. پس از ادغام قزاقخانه و ژاندارمری و تشکیل قشون متحدالشکل، سردار سپه او را با تنزل درجه به سرتیپی در قشون جدید پذیرفت. چندی رئیس مدارس نظام شد و بعد به ریاست ارکان حرب (ستاد ارتش) منصوب شد. در ۱۳۱۰ به درجه سرلشکری رسید و در ۱۳۱۳ از کفالت ستاد به کفالت وزارت جنگ رسید.[۱]. محمد نخجوان در تمام مدت ریاست دولت محمدعلی فروغی وزیر جنگ بود ولی در جلسات هیأت دولت شرکت نمی‌کرد. نخجوان در کابینه محمود جم نیز به کفالت وزارت جنگ منصوب شد اما پس از یک سال جای خود را با سرلشکر اسماعیل امیرفضلی عوض کرد و به ادارهٔ کل بازرسی مالی ارتش رفت (۱۳۱۵)[۲]. پس از مضروب و مغضوب شدن سرلشکر احمد خان نخجوان، امیرموثق مجدداً برای مدت کوتاهی (از ۸ شهریور تا ۲۵ شهریور ۱۳۲۰) کفالت وزارت جنگ را برعهده داشت[۲]. در ۱۳۲۷ سپهبد شد. مدتی رئیس دانشگاه جنگ بود. بعد سناتور شد. در زمان مصدق استاندار فارس بود. بعد از کودتای ۱۳۳۲ بکلی از کارهای نظامی و سیاسی کناره گرفت. وی مورخ نیز بود و چندین جلد کتاب نوشته‌است که از آن جمله کتاب جنگ بین‌الملل دوم می‌باشد[۱].

محمد نخجوان
استاندار فارس
در زمانِمحمدرضاشاه پهلوی
نخست‌وزیرمحمد مصدق
وزیر جنگ
مشغول به کار
۱۳۱۳ – ۱۳۱۵
نخست‌وزیرمحمدعلی فروغی
پیش ازسرلشکر اسماعیل امیرفضلی
شروع به کار
محمود جم
ریاست ستاد ارتش
مشغول به کار
۱۳۰۶ – ۱۳۱۳
پس ازسرتیپ حبیب‌الله شیبانی
پیش ازسرلشکر عزیزالله ضرغامی
اطلاعات شخصی
درگذشت۱۳۵۴ خورشیدی (۸۶ سال)
ملیت ایران
شغلنظامی، سیاستمدار
مذهباسلام
خدمات نظامی
لقب(ها)امیر موثق
خدمت/شاخهنیروی زمینی شاهنشاهی ایران
درجهسپهبد
فرماندهرئیس ستاد دیویزیون قزاق (۱۲۹۵)
فرمانده آتریاد قزوین
ریاست کل مدارس نظام
کفیل ارکان حرب (ستاد ارتش)

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ عاقلی ۸۰۱
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ عاقلی ۲-۳۸۰

منابعویرایش

  • دکتر باقر عاقلی (۱۳۸۶رضاشاه و قشون متحدالشکل، تهران: نشر نامک، شابک ۹۶۴-۶۸۹۵-۰۵-۰
  • دکتر باقر عاقلی شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران چاپ اول سال ۱۳۸۰ جلد سوم ص. ۱۲۸۰ نشر گفتار باهمکاری نشر علم