مرجئه

فرقه ای کلامی در اسلام

مُرجِئه، فرقه‌ای کلامی از مسلمانان بودند که اعتقاد داشتند نباید در مورد کافر یا مؤمن بودن کسی در این دنیا اظهار نظر کرد؛ بلکه می‌بایست آن را به قیامت ارجاع داد.

فرقه ی مرجئه پس از قتل امام علی و روی کار آمدن خلافت بنی امیه اعلام موجودیت کرد که از نظر ایدئولوژیک در نقطه ی مقابل خوارج قرار داشت .یعنی معتقد بودند که چون از عقیده باطنی افراد خبر نمی توان داشت ، می باید هرکسی را که مدعی مسلمانی است واقعا مسلمان دانست و داوری درباره ی او را به الله محول کرد . عقیده ی مرجئه درباره ی جانشین پیامبر این بود که هرکس که بدین مقام منصف شده باشد ، ولو از شرایط لازم برخوردار نباشد واجب الاطاعه است و عصمت شرط خلافت نیست . این برداشت ها کاملا به نفع معاویه و خلفای اموی تمام می شد ، زیرا چنین معنی می داد که خلافت آنها ، خوب یا بد ، امری است که به خواست الله صورت گرفته است و میبایست بهر حال مورد تأیید مسلمانان باشد دیدگاه کلامی مرجئه در مورد مرتکب گناه کبیره و همچنین کافی دانستن ایمان قلبی برای نجات انسان از سوی آنان، باعث به وجود آمدن نوعی دیدگاه تسامحی در آنان گردیده بود که می‌توانستند گروه‌های مختلف کلامی و سیاسی، از جمله دولت اموی را تحمل نمایند و با آنان کنار آیند. البته در مورد چگونگی ارتباط یا پیوند مرجئه با امویان مباحث مختلفی مطرح شده‌است.

برخی بر این باورند که اینان به علت داشتن عقاید تسامح جویانه، زمینهٔ تداوم و گسترش دولت اموی را فراهم آورده‌اند و امویان نیز به سبب بهره ای که از انتشار این گونه اندیشه‌ها می‌بردند، از آنان حمایت می‌نمودند. البته دیدگاهی دیگر، این پیوند را چندان مورد تأیید قرار نمی‌دهد و دست کم در مواردی ستیز مرجئه را با امویان آشکار می‌سازد.[۱] این فرقه نیز ، به رسم همه فرقه های دیگر اسلام به فرقه های چهار گانه مرجئه خوارج ، مرجئه قدریه ، مرجئه جبریه و مرجئه خالص تقسیم شد

منابعویرایش

  • Ibn Taymīyah, Abī al-ʻAbbās Taqī al-Dīn Aḥmad ibn ʻAbd al-Ḥalīm. al-Fatāwá.
  • Fakhry, Majid (2004). A History of Islamic Philosophy, 3rd ed. Columbia University Press. ISBN 0-231-13221-2.
  • Izutsu, Toshihiko (2001). Concept of Belief in Islamic Theology. The Other Press. ISBN 983-9154-70-2.

پیوند به بیرونویرایش

  1. تاریخ تشیع. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. چاپ دهم؛ پاییز 1393. صص. ۱۴۶. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)