باز کردن منو اصلی

نان لواش

از نان های ایرانیان

نان لواش (ارمنی: լավաշ; زبان ترکی آذربایجانی و ترکی استانبولی: lavaş; کردی: nanê loş; گرجی: ლავაში) نان نازک تردی است به ضخامت حدود سه میلی‌متر که از خمیر فطیر یا خمیر «کم ورآمده» پخته می‌شود. این نان را نان تنوری هم می‌گویند. نانی را که از همان خمیر ساخته شده ولی بسیار نازک باشد، نان خانگی می‌نامند که پس از پخت بسیار نازک می‌شود.

لواش
Pan armenio en el mercado de Yerevan.JPG
نانوایی لواش در ایروان
نوعنان صاف
ترکیبات اصلیآرد، آب، نمک
  •   پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به لواش در ویکی‌انبار 

این نان را در ایران لواش و در جمهوری ارمنستان لاواش می‌نامند. در گرجستان آن را «سومخوری لواشی» یعنی لواش ارمنی می‌خوانند.

دربارهٔ ریشه و اصلیت آن، دانشنامهٔ خوراک کلیمی می‌نویسد که اصل آن از خاورمیانه از ایران بوده‌است.[۱] برخی اصل آن را سومری دانسته‌اند.[۲]

ثبت به‌عنوان میراث فرهنگی و معنوی یونسکوویرایش

لواش یک واژه ارمنی است و خاستگاه این نان نیز متعلق به ارمنستان است و این کشور نیز نان لواش را به‌عنوان میراث فرهنگی و معنوی کشورش در یونسکو ثبت کرد و ایران درخواست میراث مشترک داد.[۳][۴]

نان لواش با نام لَواش، لِواش و لَباش در بیشتر نقاط ایران شهرت دارد و پخته می‌شود که از نان‌های سنتی کهن ایرانیان است، و ارمنستان هم یکی از حوزه‌های تأثیرپذیر از فرهنگ ایران بوده که سنت لواش‌پزی را از ایران وام گرفته‌است. بنا بر منابع اطلاعات کتبی، دست‌کم ۸۰۰ سال است که فقط از رواج و شهرت عام آن در ایران می‌گذرد.[۵]

سایر کاربری‌هاویرایش

نان لواش خانگی و ساجیِ قزوین از گذشته‌های دور در همهٔ خانه‌ها پخته می‌شده و شهرت بسزایی داشته‌است.[۶]

اشعاری دربارهٔ نان لواشویرایش

دو بانوی اهل ارمنستان در حال پخت نان لواش در یک رستوران کوچک در ایروان، جمهوری ارمنستان.
  • مولوی:گر عُمَرنامی تو اندر شهر کاشکس بِنَفْروشد به صد دانگت لواش
  • نزاری بیرجندی: پوزِ خود را لویشه کردستمتا طمع بگْسلد ز قرصِ لواش
  • یحیی کاشی: وآنگهی بر صف لواش زندیاعلی گوید و بر آش زند

ارزش غذاییویرایش

نان لواش سبوس ندارد و خوردن آن هم‌چون مصرف شکر و قند بوده و فرد را دچار چاقی می‌کند؛ ویتامین‌های آن نیز صفر است، بنابراین توصیه می‌شود تا دانش آموزان نان لواش نخورند. یک متخصص تغذیه با تأکید بر لزوم توجه والدین نسبت به تغذیه فرزندانشان در مدرسه گفت: مصرف نان لواش به دلیل نداشتن هیچگونه ویتامین و ایجاد چاقی، برای دانش آموزان توصیه نمی‌شود.[۷]

منابعویرایش

  1. Gil Marks (2010). Encyclopedia of Jewish Food. John Wiley and Sons. p. 355.
  2. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۵.
  3. «Lavash, the preparation, meaning and appearance of traditional bread as an expression of culture in Armenia». UNESCO. دریافت‌شده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۷.
  4. «ثبت میراث ایرانی به نام دیگری». خبرگزاری جمهوری اسلامی. دریافت‌شده در ۶ اسفند ۱۳۹۲.
  5. http://isna.ir/fa/news/92110503095/نگذارید-سنگک-و-لواش-به-نام-دیگران-شود
  6. نان لواش قزوین
  7. "سلامتی و ارزش غذایی نان لواش". Archived from the original on 4 August 2016.