باز کردن منو اصلی
گُوِه (هفتک)
Ǎ ǎ
Č č
Ď ď
Ě ě
Ǧ ǧ
Ȟ ȟ
Ǐ ǐ
ǰ
Ǩ ǩ
Ň ň
Š š
Ž ž
Ǔ ǔ
Ǒ ǒ

هفتک، کارُن یا گُوِه (ˇ)، (به انگلیسی: Caron) نام یک علامت/نشانه اعراب‌گذاری برای حروف لاتین است که به صورت هفت عربی کوچک بر روی برخی حروف (نمونه: Ǎ Ě) قرار می‌گیرد. بسیاری از کشورها برای ایجاد تمایز بین برخی از حروف الفبای خود، از گُوِه بهره می‌برند.

هفت نویسهٔ باگُوِه که در لاتین‌نویسی فارسی بکار می‌روند عبارتند از:

واج پارسی چ ش ع ساکن، ء أ ئـ ق/غ خ ژ آ
لاتین‌نویسی پارسی Č č Š š ě ě Ǧ ǧ Ȟ ȟ Ž ž Ǎ ǎ
نمونه نوشتار پارسی Čub چوب Šart شرط Beděat بدعت Ǧadim قدیم Ȟuk خوک Žǎle ژاله Ǎsemǎn آسمان

نامگذاریویرایش

نام بین‌المللی این نشانگر، کارُن است. به دلیل شباهت آن با ابزار گُوه، در ایران، اروپا و آمریکا به آن گُوه نیز گفته می‌شود. در ایران نام آن را از روی عدد عربی ۷ برگرفتند و با نام هفتک معرفی کردند.

خاستگاهویرایش

گُوِه، تکامل یافتهٔ نقطه در الفبای لاتین است که اولین بار به‌دست یان هوس برای دستور املایی چکسلواکی ساخته شد و به دلیل کاربرد بسیار خوب آن، به دیگر کشورها نیز راه یافت. حروف نقطه‌دار انگلیسی به شکل Ż، کماکان در کشورهای مختلف ازجمله لهستان و ترکیه به چشم می‌خورند، ولی در بیشتر کشورها به تدریج، جای خود را به گُوِه دادند.

مزایاویرایش

گاهی اوقات در نوشتن حروف لاتین نقطه‌دار (ȧ) یا ماکرون‌دار (ā) در یک واژهٔ چندحرفی، اشتباهاً ماکرون بین دو حرف درج می‌شود یا نویسنده، ماکرون را بلندتر از حد معمول رسم کرده و بر روی حرف بعدی هم کشیده می‌شود؛ بنابراین معلوم نیست نشانگر ماکرون که به صورت یک خط است، متعلق به کدامیک از حروف می‌باشد. همچنین ممکن است در بکارگیری حروف نقطه‌دار، نقطه به درستی درج نشود یا کمرنگ باشد و از چشم خوانندهٔ متن دور بماند. اما از برتری‌های گُوِه نسبت به بقیه نمادها، این است که این نشانگر به‌شکل یک جهت‌نما/فِلِش به سمت پایین است که دقیقاً به حرف زیر خود اشاره می‌کند؛ بنابراین در دبیره‌هایی که از نشانگر گُوِه برای حروفشان استفاده کردند، اشتباهات بالا هرگز رخ نمی‌دهند.

Ȟویرایش

Ȟ، ȟ نویسه‌ای است از حرف لاتین H و یک گُوِه بر روی آن. زمینه کاربرد این نویسه در نمایش آوای خ می‌باشد. نخستین بار در سدهٔ پانزدهم میلادی، یان هوس با تدوین الفبای چک، این نماد را ساخت. برای مثال واژه خیس به صورت Ȟis نوشته می‌شود. حرف Ȟ یکی از سی حرف در دبیره پارسی لاتین است و واج آن (خِ) می‌باشد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش