رخنه[۱] یا هک به معنی سود بردن از یک روش سریع و هوشمندانه برای حل یک مشکل در رایانه است. در علوم مربوط به رایانه معنی هک گاه مترادف کرک (به انگلیسی: Crack) که رمزگشایی است نیز در نظر گرفته می‌شود. در گفتگوهای امروزی هک به معنی نفوذ به یک سیستم رایانه‌ای است؛ و کرک نیز به معنی رمزگشایی است، و کرَکر (به انگلیسی: Cracker) به فرد گشاینده رمز می‌گویند.

گستردگی واژهٔ هک منحصر به رایانه نمی‌باشد و توسط افراد با تخصص‌های گوناگون در زمینه‌هایی از قبیل موسیقی، نقاشی و… نیز به کار می‌رود که به معنی دگرگونی‌های هوشمندانه و خلاقانه فرد در آن زمینه می‌باشد. هک در واقع افزایش سطح دسترسی به یک مجموعه از راه غیرمعمول یا غیرقانونی است.

تاریخچه

تاریخچهٔ استفاده از واژه هک و هکر به استفاده آن در مؤسسه فناوری ماساچوست در سال ۱۹۶۰ برمی‌گردد. معنی اصلی آن سود بردن از یک روش سریع و هوشمندانه برای حل مشکلی تکنیکی بوده‌است. این واژه همراه با واژه مشتق شده دیگر آن هکر، به معنی کسی است که توانایی پیاده‌سازی و ساخت هک‌های جدید را دارد.

در اصطلاح

در اصطلاح روزمره، رخنه کردن به معنی نفوذ به یک سیستم رایانه‌ای می‌باشد و رخنه‌گر کسی است که با داشتن دانش کافی در زمینه‌هایی مانند برنامه‌نویسی و نرم‌افزار می‌تواند بدون داشتن ملزومات لازم به یک سیستم نفوذ کند و از منابع آن برای خود بهره‌برداری نماید.

در ایران

وبگاه‌های اینترنتی دولتی در ایران تاکنون چندین بار مورد حمله رخنه‌گرها قرار گرفته‌است در ۲۹ شهریور ۱۳۸۶ وبگاه رسمی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مورد حمله رخنه‌گران قرار گرفت و به مدت نیم ساعت پیامی علیه محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور وقت ایران جایگزین متن اصلی این وبگاه شد.[۲] وبگاه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران و وبگاه شبکه چهار سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز در فروردین ۱۳۸۶ مورد حمله رخنه‌گران قرار گرفت در مردادماه سال ۱۳۸۵ نیز وب‌نوشت شخصی محمود احمدی‌نژاد مورد حمله رخنه‌گرها واقع شد.[۳]

در سینما

آقای ربات(mr.robot)

سریالی معروف دربارهٔ دنیای هک و گروه‌های هکتیویسمی است که با تهیه کنندگی سَم اِسماعیل در سال ۲۰۱۵ و در نیویورک و با ژانر درام و تریلر روانشناختی ساخته شد. نقش اصلی این سریال جوانی به نام "الیوت آلدرسون (با بازیگری رامی مالک)" است که در شرکت امنیت سایبری آل سیف مشغول به کار است و در زندگی مخفی که دارد به نفوذ می‌پردازد که در اتفاقی برنامه‌ریزی شده وی وارد گروهی هکتیویسمی به نام "جامعه لعنتی" شده و با فردی ناشناس به نام آقای ربات آشنا می‌شود.

جستارهای وابسته

پیوند به بیرون

منابع

  1. رخنه کردن، واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای hack در انگلیسی و در حوزهٔ رایانه است. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان: ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۵، بخش لاتین، صفحهٔ ۱۰۴». وبگاه رسمی فرهنگستان. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ اوت ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۶ خرداد ۱۳۸۹.
  2. «سایت رسمی تلویزیون دولتی ایران هک شد». وبگاه برخط رادیو فردا. ۲۹ شهریور ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۹ شهریور ۱۳۸۷.
  3. «اعتراض به فیلترینگ با هک کردن سایت وزارت ICT!». وبگاه برخط ایستنا. ۱۸ فروردین ماه ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۹ شهریور ۱۳۸۷. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)