کیریباتی

کشوری جزیره‌ای در اقیانوس آرام

جمهوری کیریباتی (به انگلیسی: Kiribati) کشوری جزیره‌ای در اقیانوس آرام است که در پایین‌ترین نقطه زمین نسبت به سطح دریا قرار دارد.[۸] پایتخت آن تاراوای جنوبی است و در تاریخ ۱۲ ژوئیه ۱۹۷۹ از بریتانیا اعلام استقلال کرد. مساحت آن ۸۱۱ کیلومتر مربع و از نظر وسعت رتبه ۱۸۶ را دارد. جمعیت کل آن بر اساس آمار سال ۲۰۱۵ میلادی حدود ۱۱۰ هزار نفر برآورد شده‌است. این کشور از ۳۳ آب‌سنگ تشکیل شده که ۲۱ عدد آن مسکونی هستند.

جمهوری کیریباتی
Ribaberiki Kiribati (زبان کیریباتیایی)
شعار"Te Mauri, Te Raoi ao Te Tabomoa"
"تندرستی، آشتی و بهروزی"
سرود ملیTeirake Kaini Kiribati
(انگلیسی: "کیریباتی به‌پا خیز"‎)

پایتختتاراوا[۱][۲][۳][۴]
بزرگترین شهر پایتخت
اقلیتها;(۲۰۰۰) ۹۸٫۸٪ گیلبرتی
۱٫۲٪ سایرین[۱]
نام اهلیت I-Kiribati and Kiribatian
دولت حکومت متمرکز جمهوری پارلمانی
 -  رئیس‌جمهور Taneti Maamau
 -  معاون رئیس‌جمهور Teuea Toatu (2019-)
قوه مقننه مجلس نمایندگان
استقلال
 •  از بریتانیا ۱۲ ژوئیه ۱۹۷۹ 
مساحت
 -  مجموع ۸۱۱ کیلومترمربع (۱۷۲ام)
۳۱۳ مایل مربع 
 -  درصد آب‌ها جزئی
جمعیت
 -  سرشماری  ۲۰۱۵ ۱۱۰٬۱۳۶[۵] 
 -  تراکم ۱۵۲[۶]/کیلومترمربع (۷۳ام)
۳۵۰/مایل‌مربع
تولید ناخالص داخلی (PPP) تخمین ۲۰۱۹
 -  مجموع $۲۵۰ میلیون 
 -  تولید سرانه $۲٬۱۳۵[۷] 
تولید ناخالص داخلی:GDP (اسمی) تخمین ۲۰۱۹
 -  مجموع $۱۸۷ میلیون 
 -  سرانه تولید ناخالص $۱٬۵۹۹[۷] 
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۸) ۰٫۶۲۳ (۱۳۲ام)
واحد پول دلار کیریباتی
دلار استرالیا (AUD)
منطقه زمانی (ساعت جهانییوتی‌سی ۱۲:۰۰+,
یوتی‌سی ۱۳:۰۰+,
یوتی‌سی ۱۴:۰۰+)
جهت رانندگی چپ
دامنه اینترنت .ki
پیش‌شماره تلفن +۶۸۶

جمهوری کیریباتی مجموعه‌ای از ۳۳ جزیره در اقیانوس آرام است که بخشی از آن‌ها بالای خط استوا و بخشی دیگر در پایین خط استوا قرار دارد. این جزایر با نام جزایر گیلبرت هم شناخته می‌شوند. این مجموعه جزایر، فضایی به طول ۴۰۰۰ کیلومتر و عرض ۲۰۰۰ کیلومتر را اشغال کرده‌اند. بسیاری از جزایر مرجانی این کشور غیرقابل سکونت بوده و با بالا آمدن آب دریا هنگام مد زیر آب می‌روند. با توجه به این، تنها ۸۱۱ کیلومتر مربع از این جزایر قابل سکونت است.

کیریباتی تنها کشور جهان است که در هر چهار نیم‌کره واقع است. یکی از نکات جالب در مورد این کشور کوچک این است که در دو سوی خط بین‌المللی تاریخ قرار گرفته‌است یعنی در یک سوی این خط، تاریخ یک روز عقب‌تر از سوی دیگر است. با توجه به این موضوع، دولتمردان این کشور در سال ۱۹۹۵ خط را به سمت شرق حرکت دادند تا همهٔ کشور در یک روز قرار بگیرد. همین اتفاق سبب شد تا روز اول ژانویه سال ۲۰۰۰ کیریباتی اولین کشور بخش مسکونی زمین باشد که وارد هزاره سوم میلادی می‌شود و پس از آن نام جزیره کارولین ـ که اولین بخش جهان بود که سال جدید را تجربه کرد ـ به جزیرهٔ هزاره[الف] تغییر کرد.[۹]

زبان‌های رسمی کیریباتی، کیریباتیایی (گیلبرتی) و انگلیسی هستند. واحد پول کیریباتی، دلار استرالیا با واحد جزء (سنت) است.

تاریخویرایش

کیریباتی از قدیمی‌ترین اقامت‌گاه‌های مردم اقیانوسیه به‌شمار می‌رود. به‌طوری‌که اولین ساکنان کیریباتی یک سده پس از میلاد مسیح به این جزایر مهاجرت کردند و این مهاجرت در سده ۱۴ میلادی به اوج خود رسید. عمدهٔ مهاجران فیجیایی و تونگایی‌تبار بودند. فرهنگ مردم کیریباتی برگرفته از فرهنگ سنتی میکرونزیایی است. به‌علت وجود معادن فسفر در این جزایر، با رسیدن کشتی‌های انگلیسی و آمریکایی در اواخر سدهٔ ۱۸ و اوایل سدهٔ ۱۹ میلادی، پای غربی‌ها به این جزایر باز شد.[۸]

نخستین مهاجرنشینان بریتانیایی در سال ۱۸۳۷ به کیریباتی رسیدند و در سال ۱۸۹۲ کیریباتی که تا اوایل قرن بیستم تحت‌الحمایهٔ بریتانیا شد. پس از آن جزایر گیلبرت و اِلیس در سال ۱۹۱۵ و ۱۹۱۶ و جزیرهٔ کیریتیماتی یا کریسمس در سال ۱۹۱۹ و جزایر فینیکس در سال ۱۹۳۷ به‌صورت املاک خالصه بریتانیا به کیریباتی اضافه شدند.

به‌خاطر این‌که تحت‌الحمایهٔ بریتانیا بودن در زمان جنگ جهانی دوم این کشور محل جنگ ژاپن و آمریکا بود.[۸] تاراوا و جزایر گیلبرت در جنگ جهانی دوم توسط ژاپنی‌ها تصرف شدند. در تاراوا یکی از خونین‌ترین رخدادهای جنگ جهانی دوم رقم خورد که در نوامبر ۱۹۴۳ نیروی دریایی آمریکا برای بیرون راندن نیروهای ژاپنی از کیریباتی با آن‌ها درگیر شده و چندین هزار تن از دو طرف کشته شدند.

جزایر گیلبرت و الیس (که اکنون توالوو خوانده می‌شود) در سال ۱۹۷۵ از کیریباتی جدا شدند و توسط بریتانیا به خودمختاری رسیدند. کیریباتی نیز در ۱۲ ژوئیه ۱۹۷۹ از بریتانیا اعلام استقلال کرد. در سال ۱۹۹۹ کیریباتی به عضویت سازمان ملل متحد درآمد.

سیاستویرایش

تیتوا تیناکی از سال ۱۹۹۱ رئیس‌جمهور کیریباتی شد. در سال ۲۰۰۳ میلادی آنوته تونگ ریاست جمهوری کیریباتی را برای سه دورهٔ متوالی ۴ ساله برعهده گرفت.

جغرافیاویرایش

جمهوری کیریباتی مجموعه جزایری است واقع در قارهٔ اقیانوسیه، اقیانوس آرام جنوبی، در مرکز استوا یا نیمگان زمین و در انتهای خط بین‌المللی روزگردان، شمال تووالو و شرق نائورو، پایتخت این کشور شهر بایریکی با ۳۲ هزار نفر جمعیت می‌باشد.

مساحت کیریباتی ۸۱۱ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۹۵ هزار نفر است. مهمترین شهر کیریباتی تاراوا با ۳۶ هزار نفر جمعیت است. کیریباتی مشتمل بر ۳۳ جزیره‌است که مهمترین آنها، جزایر گیلبرت، جزایر فینیکس و جزایر لاین نام دارند.

به گفته کارشناسان، با ادامه روند گرم‌شدن زمین، اولین کشوری که بر روی زمین به زیر آب خواهد رفت، کیریباتی است.[۸]

آب و هواویرایش

داده‌های اقلیم تاراوا
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۳۱
(۸۸٫۴)
۳۱
(۸۸٫۳)
۳۱
(۸۸٫۳)
۳۱
(۸۸٫۶)
۳۱
(۸۸٫۵)
۳۲
(۸۸٫۷)
۳۲
(۸۸٫۹)
۳۲
(۸۸٫۸)
۳۱
(۸۸٫۶)
۳۲
(۸۹٫۲)
۳۲
(۸۹٫۱)
۳۲
(۸۸٫۷)
۳۱
(۸۸٫۶)
میانگین کم‌ترین °C (°F) ۲۴
(۷۶٫۱)
۲۵
(۷۷٫۰)
۲۵
(۷۷٫۵)
۲۵
(۷۷٫۷)
۲۶
(۷۸٫۲)
۲۶
(۷۷٫۹)
۲۶
(۷۸٫۱)
۲۶
(۷۸٫۲)
۲۶
(۷۸٫۳)
۲۶
(۷۷٫۹)
۲۵
(۷۷٫۷)
۲۵
(۷۷٫۲)
۲۵
(۷۷٫۵)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۲۲۰
(۸٫۶۶)
۱۸۰
(۷٫۰۹)
۱۸۰
(۷٫۰۹)
۱۹۰
(۷٫۴۸)
۱۷۰
(۶٫۶۹)
۱۶۰
(۶٫۳)
۱۶۰
(۶٫۳)
۱۶۰
(۶٫۳)
۱۲۰
(۴٫۷۲)
۱۴۰
(۵٫۵۱)
۱۲۰
(۴٫۷۲)
۲۲۰
(۸٫۶۶)
۲٬۰۲۰
(۷۹٫۵۳)
منبع: Pacific Climate Change Science Program[۱۰]

تقسیمات کشوریویرایش

نقشه جزیره/جزایر مساحت جمیعت
  جزایر لاین
جزایر گیلبرت
جزیره فلینت
جزیره استارباک
جزیره فنینگ / تابوآئران
جزیره واشینگتن / ترائینا
جزیره وستوک
جزیره ملدن
جزیره کریسمس / کیریتیماتی
جزایر فینیکس
جزایر گیلبرت
جزایر فونیکس


اقتصادویرایش

 
سوپرمارکت کیریباتی

از مهمترین صادرات کیریباتی، نارگیل و ماهی را می‌توان نام برد، صنعت گردشگری نیز در این کشور از جمله صنایع مهم به‌شمار می‌رود. کیریباتی از اعضای کشورهای همسود است.

مردمویرایش

۹۸ ٪ نژاد کیریباتی‌ها را میکرونزیایی، ۱ ٪ را نیز پولینزیایی و ۱ ٪ را هم اروپاییان تشکیل می‌دهند، همچنین دین ۵۴ ٪ مردم کیریباتی کاتولیک، ۴۲ ٪ پروتستان و ۲ ٪ نیز بهایی است.

توضیحاتویرایش

  1. Millennium

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Kiribati. CIA World Factbook.
  2. "About Kiribati". Government of Kiribati. Archived from the original on 26 June 2010.
  3. "About Kiribati". Government of Kiribati. Retrieved 15 November 2019.
  4. Publications Office — Interinstitutional style guide — Annex A5 — List of countries, territories and currencies. Publications.europa.eu. Retrieved on 2016-01-29.
  5. "Kiribati Stats at a Glance". Kiribati National Statistics Office. Archived from the original on 8 January 2017. Retrieved 12 July 2017.
  6. Based on a land area of 726 sq. km. , as used by Kiribati's National Statistics Office on page 32 of the 2015 Population and Housing Census.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ "Report for Selected Countries and Subjects".
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ جزایر کیریباتی: رها از استعمار، فنا در اقیانوس بی‌بی‌سی فارسی، ۱۵ شهریور ۱۳۹۳
  9. «Magiran». www.magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۲۹.
  10. Climate, climate variability and change of Kiribati بایگانی‌شده در ۲ مه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine. Pacific Climate Change Science Program, cawcr.gov.au
  • Lonely Planet Guide: South Pacific & Micronesia by various
  • دانشنامه کودکان و نوجوانان تهران ۱۳۸۳

پیوند به بیرونویرایش