باز کردن منو اصلی

گرشاسپ‌نامه چکامه یا منظومه‌ای از جمله آثار حماسی ملی ایران می‌باشد که در حدود ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ بیت دارد و در بحر متقارب (همچو شاهنامه) سروده شده است. سرایندهٔ آن اسدی طوسی شاعر قرن پنجم هجری قمری است. این منظومه دربارهٔ دلاوری‌های گرشاسپ، پهلوان سیستانی (نیای بزرگ رستم) است. پایان سرایش نظم گرشاسپ‌نامه در سال ۴۵۸ هجری قمری بوده است.

گرشاسپ‌نامه
اطلاعات کلی
نام قومگرشاسپیان
مؤسس قومنریمان
نخستین پیشوانریمان
پیشوایان دیگرگرشاسپ
برزگان قبیلهسام، زال، رستم
محل زندگیکوهپایه‌نشین
نوع زندگیچادرنشینی
نژادنیرم
ملیتزابلی، سیستانی
پایتختنیمروز
سایر اطلاعات
شناخته شدهمتحد ایرانیان

جوهره محتوای گرشاسپ‌نامه، ارزش سخن، پند و اندرز، و اهمیت دین‌داری است.[۱]

گرشاسپ در شاهنامهویرایش

گرشاسپ برای اوّلین بار در دوران فریدون و زمانی‌که منوچهر نبیره او به کین ایرج آماده جنگ با سلم و تور هست یاد می‌گردد، گرشاسپ در کنار سایر نام‌آورانی چون قارن، سام‌، قباد یاد می‌شود که همه ایشان از نخستین پیشوایان اقوام و قبایل ایرانی هستند در سایه درفش کاویان به جنگ می‌پردازند.

بار دیگر از گرشاسپ در جنگ پشنگ یاد می‌شود، ولی حضور زابلیان چنانچه باید و شاید در این جنگ، پر رنگ نیست. جنگ پشنگ بعد از مرگ منوچهر بوقوع پیوست که در آن جنگ خانمان برانداز نوذر جانشین منوچهر هلاک شد و بخش عظیمی از قوای جنگی ایرانیان کشته شده کاملاً کشور به تصرّف سپاه توران تحت فرماندهی سپهسالار افراسیاب در آمد. البته گرشاسپ در نبرد مزبور حضور فیزیکی ندارد فقط از او به عنوان جنگجویی دلاور در ردیف سام و قارن یاد می‌شود تا بلکه شاه توران پشنگ از حمله به ایران منصرف شود:

چنین گفت کای کار دیده پدرز ترکان به مردی بر آورده سر
منوچهر از ایران اگر کم شدست سپهدار چون سام‌نیرم شدست
چو گرشاسپ و چون قارن‌ رزم‌زنجز این نامداران آن انجمن [۲]

تبارنامه گرشاسپویرایش

جمشید
تور
شیداسپ
طُوُرگ
شم
اثرط
گُرشاسپ
نریمان
سام
زال
رستم

پانویسویرایش

  1. رستگار فسایی، منصور؛ اثنی‌عشری، اطلس: هویت ایرانی در ادب فارسی تا حمله مغول. در نشریه: مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز ۱۳۸۴ شماره ۴۲.
  2. شاهنامه. جلد دوّم. نوذر، ص ۶۴

منابعویرایش

  • حسین، الهی قمشه‌ای (۱۳۸۶). شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد. شابک ۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵.
  • صفا، ذبیح‌الله. حماسه‌سرایی در ایران. تهران: امیرکبیر.
  • جلال خالقی مطلق. «گردشی در گرشاسپ‌نامه».

پیوند به بیرونویرایش