گرشاسپ‌نامه چکامه یا منظومه‌ای از جمله آثار حماسی ملی ایران می‌باشد که در حدود ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ بیت دارد و در بحر متقارب (همچو شاهنامه) سروده شده است. سرایندهٔ آن اسدی طوسی شاعر قرن پنجم هجری قمری است. این منظومه دربارهٔ دلاوری‌های گرشاسپ، پهلوان سیستانی (نیای بزرگ رستم) است. پایان سرایش نظم گرشاسپ‌نامه در سال ۴۵۸ هجری قمری بوده است.

گرشاسپ‌نامه
اطلاعات کلی
نام قوم گرشاسپیان
مؤسس قوم نریمان
نخستین پیشوا نریمان
پیشوایان دیگر گرشاسپ
برزگان قبیله سام، زال، رستم
محل زندگی کوهپایه‌نشین
نوع زندگی چادرنشینی
نژاد نیرم
ملیت زابلی، سیستانی
پایتخت نیمروز
سایر اطلاعات
شناخته شده متحد ایرانیان

جوهره محتوای گرشاسپ‌نامه، ارزش سخن، پند و اندرز، و اهمیت دین‌داری است.[۱]

محتویات

گرشاسپ در شاهنامهویرایش

گرشاسپ برای اوّلین بار در دوران فریدون و زمانی‌که منوچهر نبیره او به کین ایرج آماده جنگ با سلم و تور هست یاد می‌گردد، گرشاسپ در کنار سایر نام‌آورانی چون قارن، سام‌، قباد یاد می‌شود که همه ایشان از نخستین پیشوایان اقوام و قبایل ایرانی هستند در سایه درفش کاویان به جنگ می‌پردازند.

بار دیگر از گرشاسپ در جنگ پشنگ یاد می‌شود، ولی حضور زابلیان چنانچه باید و شاید در این جنگ، پر رنگ نیست. جنگ پشنگ بعد از مرگ منوچهر بوقوع پیوست که در آن جنگ خانمان برانداز نوذر جانشین منوچهر هلاک شد و بخش عظیمی از قوای جنگی ایرانیان کشته شده کاملا کشور به تصرّف سپاه توران تحت فرماندهی سپهسالار افراسیاب در آمد. البته گرشاسپ در نبرد مزبور حضور فیزیکی ندارد فقط از او به عنوان جنگجویی دلاور در ردیف سام و قارن یاد می‌شود تا بلکه شاه توران پشنگ از حمله به ایران منصرف شود:

چنین گفت کای کار دیده پدرز ترکان به مردی بر آورده سر
منوچهر از ایران اگر کم شدست سپهدار چون سام‌نیرم شدست
چو گرشاسپ و چون قارن‌ رزم‌زنجز این نامداران آن انجمن [۲]

تبارنامه گرشاسپویرایش

 
 
 
 
 
جمشید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
تور
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شیداسپ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
طُوُرگ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شم
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
اثرط
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
گُرشاسپ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نریمان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
سام
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
زال
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
رستم
 
 
 
 

پانویسویرایش

  1. رستگار فسایی، منصور؛ اثنی‌عشری، اطلس: هویت ایرانی در ادب فارسی تا حمله مغول. در نشریه: مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز ۱۳۸۴ شماره ۴۲.
  2. شاهنامه. جلد دوّم. نوذر، ص ۶۴

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش