جلال خالقی مطلق

جلال خالقی مطلق

جلال خالقی مطلق، ادیب، پژوهشگر و شاهنامه‌پژوه نامدار ایرانی است. تولد او در ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ در تهران بود. تحصیلات دبیرستانی را در تهران انجام داد. دوره‌های تحصیلات دانشگاهی را در آلمان گذراند و در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰) از دانشگاه کلن در رشته‌های شرق‌شناسی، مردم‌شناسی و تاریخ قدیم درجهٔ دکتری گرفت. از سال ۱۳۵۰ (۱۹۷۱) در بخش مطالعات ایرانی در دانشگاه هامبورگ مشغول به تدریس زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایران بوده‌است.

جلال خالقی مطلق
Khaleghi motlagh (cropped).JPG
زادهٔ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ (۸۳ سال)
تهران
ملیتایرانی
تحصیلاتدکترای شرق شناسی از دانشگاه کلن آلمان
پیشهاستاد دانشگاه و نویسنده
شناخته‌شده برایتصحیح متن شاهنامه
آثارپیرایش شاهنامه فردوسی

واج شناسی شاهنامه

زنان شاهنامه و دیگر
فرزندانسام

جلال خالقی مطلق از آغاز دههٔ ۱۳۵۰ ضمن اقامت و تدریس در کشور آلمان، پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینهٔ ادبیات حماسی ایران و شاهنامه انجام داد. مقاله‌های تحقیقی او در مجلهٔ سیمرغ (نشریهٔ بنیاد شاهنامه فردوسی)، مجلهٔ دانشکدهٔ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، کلک و نامهٔ ایران باستان انتشار می‌یافت. دو مجموعهٔ برگزیده از مقاله‌های او با عنوان‌های گل رنج‌های کهن (۱۳۷۲) و سخن‌های دیرینه (۱۳۸۱) در تهران به چاپ رسیده‌است.

مهم‌ترین دستاورد جلال خالقی مطلق، تصحیح شاهنامه فردوسی است در هشت دفتر که طی سال‌های ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۶ در نیویورک زیر نظر احسان یارشاطر انتشار یافت. تصحیح شاهنامهٔ فردوسی، حاصل بیش از سی سال کار مداوم خالقی در گردآوری و بررسی کهن‌ترین دست‌نویس‌های شاهنامه و مقابلهٔ آنها با پیروی از روش‌های جدید تصحیح متون است. جلال خالقی در کار مقابلهٔ دست‌نویس‌ها از همکاری محمود امیدسالار و ابوالفضل خطیبی در دفترهای ششم و هفتم بهره گرفت. دورهٔ شاهنامهٔ خالقی در سال ۱۳۸۷ توسط مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در تهران تجدید چاپ شد. او هم‌اکنون به عنوان عضو هیئت علمی کنگره بین‌المللی هزاره شاهنامه فردوسی برگزیده شده‌است.[۱] وی عضو هیئت امنای بنیاد فردوسی است.[۲]

فعالیت‌های پژوهشی [۳][۴]ویرایش

 
پیرایش یکم جلال خالقی مطلق از شاهنامه فردوسی
 
پیرایش دوم جلال خالقی مطلق از شاهنامه فردوسی

1- آثار مکتوب مستقل و نیمه مستقل:ویرایش

الف) شاهنامه­ پژوهی:ویرایش

  • نخستین ویرایش شاهنامه فردوسی در 12 دفتر، دفتر 1-8: متن شاهنامه، دفتر 9-11: یادداشت­ های شاهنامه، دفتر 12: بیت ­یاب شاهنامه، انتشارات دایرةالمعارف بزرگ اسلامی (با همکاری ابوالفضل خطیبی و محمود امیدسالار)
  • دومین ویرایش شاهنامه فردوسی در 6 دفتر، دفتر 1-4: متن شاهنامه، دفتر 5: واژه ­نامه شاهنامه به سرپرستی فاطمه مهری، دفتر 6: بیت­ یاب شاهنامه به کوشش فرهاد اصلانی و معصومه پورتقی، نشر سخن
  • واج ­شناسی شاهنامه، نشر بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری نشر سخن
  • زنان شاهنامه، مترجمین: فرهاد اصلانی و معصومه پورتقی، نشر نگاه معاصر/ احمد بی ­نظیر، نشر مروارید
  • شاهنامه از دست­نویس تا متن؛ جستارهایی در معرفی و ارزیابی دست ­نویس­ های شاهنامه و روش تصحیح انتقادی متن، موسسه نشر میراث مکتوب
  • رستم و سهراب، به اهتمام محمد افشین ­وفایی و پژمان فیروزبخش، نشر سخن

ب) مجموعه جستارها:ویرایش

  • جای پای سال ­ها، شامل 20 جستار، به کوشش هومن عباسپور و مهناز مقدسی، نشر همیشه
  • گلِ­ رنج­ های کهن، شامل 12 جستار، به کوشش علی دهباشی، نشر بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری نشر سخن
  • سخن­ های دیرینه، شامل 30 جستار، به کوشش علی دهباشی، نشر بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری نشر سخن
  • شاهنامه و فرهنگ ایران، شامل 65 جستار، مترجمین: فرهاد اصلانی و معصومه پورتقی، نشر بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری نشر سخن

پ) سایر:ویرایش

  • آهوی کوهی در دشت؛ مجموعه ترانه­ ها، نشر همیشه
  • ترجمه فرهنگ ریشه شناسی فارسی، نویسندگان: پاول هرن و هاینریش هوبشمان، نشر مهرافروز
  • حماسه؛ پدیده ­شناسی تطبیقی شعر پهلوانی، نشر دایرة­المعارف بزرگ اسلامی
  • ترجمه کتاب «ایرانیات در کتاب بزم فرزانگان»، نویسنده: آثنایوس ناوکراتیس،نشر دایرة­المعارف بزرگ اسلامی
  • فیلم­ نامه اقتباسی زال و رودابه، نشر همیشه
  • ارج خرد؛ جشن­ نامه استاد جلال خالقی ­مطلق، به اهتمام فرهاد اصلانی و معصومه پورتقی، نشر مروارید

2- آثار مکتوب گروهی:ویرایش

  • کتاب دانشنامه زبان و ادب فارسی، با همکاری 420 مولف به سرپرستی اسماعیل سعادت، در 12 جلد از سوی انتشارات سخن چاپ شده ­است. در جلد پنجم این مجموعه، چند مقاله از جلال خالقی­ مطلق موجود هست.
  • کتاب فرهنگ­نامه زنان ایران و جهان، با همکاری بیش از 200 مولف و مترجم و ویراستار، به سرویراستاری محمدرضا سهرابی با مدیریت علمی مهناز مقدسی، در 2 جلد از سوی انتشارات ارتباط نوین (پیام عدالت) چاپ شده­ است که در آن مقالاتی از جلال خالقی ­مطلق موجود هست.
  • در کتاب «ایران در گذر روزگاران»، مسعود لقمان با 7 ایران شناس به گفت و گو می پردازد و متن تمام گفت و گوها در این کتاب چاپ می شود. یکی از این افراد، دکتر جلال خالقی مطلق است.
  • کتاب «ادب‌ پ‍ه‍ل‍وان‍ی‌: م‍طال‍ع‍ه‌ای‌ در ت‍اری‍خ‌ ادب‌ دی‍ری‍ن‍ه‌ ای‍ران‍ی‌ از زرت‍ش‍ت‌ ت‍ا اش‍ک‍ان‍ی‍ان‌»، نوشته محمدمهدی موذن جامی، از سوی انتشارات قطره در 1379 منتشر شد. چهار مقاله از جلال خالقی مطلق در این کتاب موجود هست.
  • کتاب «تن پهلوان و روان خردمند: پژوهش‌هایی تازه در شاهنامه»، به سرویراستاری شاهرخ مسکوب، بار نخست در 1381 توسط انتشارات طرح نو و بار دوم در 1394 توسط انتشارات فرهنگ جاوید، چاپ شده است و شامل مقالاتی در زمینه شاهنامه می باشد. چند مقاله در این کتاب، نوشته جلال خالقی مطلق هست.
  • کتاب «رازهای شاهنامه: جستارهایی در یابود هزاره جهانی شاهنامه»، به کوشش یاسر موحدفرد، به وسیله نشر پازینه متعلق به بنیاد فردوسی در سال 1390 چاپ شد. در این کتاب، مقالاتی از جلال خالقی مطلق موجود هست.
  • کتاب «فردوسی و شاهنامه سرایی»، از سوی انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال 1390 منتشر شد. این کتاب، مقالاتی درباره فردوسی و شاهنامه دارد که قبلا، در کتاب «دانشنامه زبان و ادب فارسی»، به سرپرستی اسماعیل سعادت، چاپ شده اند. بخشی از این مقالات، نوشته جلال خالقی مطلق هست.
  • در سال 1390، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران - دانشگاه مک گیل که سرپرستی آن را مهدی محقق بر عهده دارد، یک شاهنامه نفیس که به خط میرزامحمد حسین خان عمادالکتاب سیفی قزوینی خوشنویسی شده بود، منتشر کرد. ناشر این کتاب، انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران است. در این کتاب نیز چند مقاله از جلال خالقی مطلق موجود است.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «همایش بین‌المللی هزارمین سال سرایش شاهنامه فردوسی:: کمیته علمی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۱.
  2. بنیاد فردوسی شاخه توس::[پیوند مرده]
  3. «خانه کتاب و ادبیات ایران». موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۳.
  4. «سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران - سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران». www.nlai.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۳.

پیوند به بیرونویرایش