باز کردن منو اصلی

گوسفند سنجابی (به کردی: په‌س سنجاوی) از گوسفندان نژاد پشمی-گوشتی ایران است. منشأ این گوسفند در منطقۀ سنجابی در استان کرمانشاه بوده و از گوشت و پشم با کیفیتی برخوردار است. گوسفند سنجابی برترین نژاد گوسفند در ایران در تولید پشم است.[۱]

محتویات

مشخصاتویرایش

بدن گوسفند سنجابی بزرگ و پرگوشت است. پشم این نوع گوسفند نیز بسیار بلند و ضخیم و اغلب سفید بوده و قدرت رنگ پذیری خوبی دارد و از الیاف مرغوب به شمار آمده و به همین دلیل در تولید لباس و فرش های دست‌بافت مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۲] علاوه بر این زیر شکم گوسفند سنجابی پر از پشم به رنگ سفید یا نخودی بوده و دنبۀ آن به شکل دایر‌ه‌ای است. در برخی از این گوسفندان لکه‌هایی قهوه‌ای در قسمت گوش‌ها، گردن و دست و پای گوسفند وجود دارد و همچنین برخی از گوسفندان سنجابی دارای کله‌هایی به رنگ قهوه‌ای هستند.[۲] دیگر ویژگی گوسفند سنجابی این است که در سال دو بره می‌زاید.

پراکنشویرایش

گوسفند سنجابی در مناطق کوهستانی پرورش داده می‌شود. در استان کرمانشاه پرورش این گونه گوسفندان مناطق شاه‌کوه و رودخانۀ قره سو و روستاهای اطراف روانسر می باشد. در مناطق شرقی استان نیز این گوسفندان را در کوه‌های زنگیلان و نیز کماجار (واقع در سراب نیلوفر) و ویس و خورین می‌توان مشاهده کرد. از دیگر مناطق استان کرمانشاه که پرورش این گوسفندان در آن‌ها رواج دارند می توان به کوه‌های ولدبیگی، کوه بنی‌گز، روستای ونه‌رنگینه در گوران، روستاهای اطراف کرمانشاه، قصر شیرین و نیز کوهستان‌های برزه و چنار در منطقۀ سنجابی اشاره کرد.[۲] علاوه بر این نژاد گوسفند سنجابی به استان‌های اردبیل، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی نیز منتقل شده‌است. گوسفند سنجابی بعد از گوسفند بلوچی بیشترین جمعیت گوسفندان را در ایران تشکیل می‌دهد.[۳]

تیپ‌هاویرایش

در میان گوسفندان نژاد سنجابی سه تیپ اصلی دیده می‌شود:

  1. تیپ زردی: در این تیپ از گوسفند سنجابی سر و صورت از محل خط وصل کنندۀ دو چشم به پایین یک‌دست قهوه‌ای است.
  2. تیپ کلول: در این تیپ از گوسفند سنجابی، مانند تیپ کژل نوار سفید دارد ولی به صورت کامل تا روی بینی و پوزه ادامه ندارد.
  3. تیپ کژل: در این تیپ از گوسفند سنجابی نوار سفیدی از محل پیشانی تا روی بینی و پوزه گوسفند کشیده شده که در بعضی موارد این نوار سفید تا زیر پوزه نیز امتداد یافته است.[۳]

اهمیت اقتصادیویرایش

در استان کرمانشاه ۲ میلیون و ۱۶۹ هزار گوسفند و بره وجود دارد که گوسفند سنجابی نزدیک به ۵۰ درصد آن را تشکیل داده است. ۳۵ درصد از صادرات دام سبک به خارج از کشور را گوسفند نژاد سنجابی استان کرمانشاه تشکیل می‌دهد.[۳] کشورهای کویت و قطر از خریداران گوسفند سنجابی زنده و نیز گوشت این گوسفند هستند. تنها در فاصلۀ ۱ مرداد تا ۳۰ مهر ۱۳۹۰، تعداد ۳۶ هزار رأس گوسفند سنجابی زنده به ارزش ۲۲ میلیارد ریال از استان کرمانشاه به کشور قطر صادر شده‌است.[۴] همچنین گوشت گوسفند سنجابی در قطر و نیز در تمام دنیا در شمار گوشت‌های محبوب و گران قرار دارد.[۵]

وضعیت پرورش گوسفند سنجابیویرایش

از سال ۱۳۵۲ توسط سازمان خوار و بار جهانی (FAO) مرکزی به نام «ایستگاه علوم دامی مهرگان» با هدف خالص سازی و ذخیرۀ ژنتیکی نژاد سنجابی تأسیس شده‌است. این مرکز در زمینی به مساحت ۲۲۰ هکتار در کیلومتر ۲۳ جاده کرمانشاه-کامیاران قرار دارد و شامل سالن‌های پرورش گوسفند و تأسیسات مرتبط مانند کشتارگاه دام، سالن تجزیۀ لاشه، سیلو، حمام کنه و ... است. این ایستگاه در حال حاضر دارای ۱۸ رأس قوچ، ۱۱۳ رأس میش، ۱۶ رأس نر یکساله و ۲۶ رأس ماده یک‌ساله است.[۳]

منابعویرایش