ماهی‌شناسی

(تغییرمسیر از آبزی‌شناسی)

ماهی‌شناسی (به انگلیسی: Ichthyology)، علم شناخت و رده‌بندی ماهی‌ها است.[۱] آب به عنوان محیط زیست ماهیان و آبزیان، تمامی نیازهای حیاتی آن‌ها را برطرف می‌نماید. دو پارامتر مهم درجه حرارت و شوری آب، از جمله دلایل اصلی پراکنش و مهاجرت آبزیان محسوب می‌گردند. ماهیان موجوداتی خون‌سرد محسوب می‌شوند و در شرایط مختلف محیطی، همانند شوری، دما، اکسیژن، کدورت و همچنین محیط‌های آبی ارتفاعات مختلف، زیست می‌کنند.[۲]

تعریف ماهی‌شناسیویرایش

امروزه در جهان دو تعریف از ماهی‌شناسی رایج است؛ تعریف آمریکایی و تعریف اروپایی. بر اساس تعریف آمریکایی، ماهی‌شناسی عبارت است از مطالعه سیستماتیک یا سامانه‌شناسی ماهی‌ها است. وظیفه اصلی سامانه‌شناسان نیز تلاش برای درک تاریخ تکاملی حیات است. سامانه‌شناسان همچنین با مسائلی چون شناسایی، نامگذاری و رده‌بندی یا به‌طور کلی آرایه‌شناسی سر و کار دارند؛ بنابراین، دامنه وسیعی از علوم مرتبط با ماهی، از زیست‌شناسی و بوم‌شناسی گرفته تا فیزیولوژی و ژنتیک را دربر می‌گیرد.[۳]

  • واژه Ichthyology از واژگان یونانی ἰχθύς، به معنی «ماهی» و λογία، به معنی «مطالعه» گرفته شده‌است.[۴][۵]

پیدایش ماهیانویرایش

پیدایش ماهیان به حدود ۴۰۰ میلیون سال پیش بر می‌گردد. در آب‌های شیرین حدود ۵۰۰۰ نوع ماهی زندگی می‌کنند که حدود ۷۰ نوع آن در محیط‌های رودخانهها، نهرها و دریاچهها به سر می‌برند.[۲] در بین تمامی گونه‌های ماهی‌ها، ماهیان خاویاری با ارزش‌ترین انواع آن‌ها محسوب می‌گردند.[۶][۷]

ماهیان به شکل‌های انفرادی یا گلهای زندگی و حرکت می‌کنند. برخی از آن‌ها شناگران بسیار سریع هستند و برخی دیگر می‌توانند برخلاف جریان‌های شدید و شیب‌دار آبشارها نیز شنا کنند.[۲]

با توجه به این ویژگی‌ها، بدن ماهیان با محیط زندگی خود سازگار شده‌است؛ اما معمولاً دارای بدنی دوکی شکل و آیرودینامیک می‌باشند تا جریان خطی آب را شکافته و فشار آن را کاهش دهند و آسان‌تر و با صرف انرژی کمتری به حرکت خود ادامه دهند.[۲]

جستارهای وابستهویرایش

مهم‌ترین کتاب‌های ماهی‌شناسی ایرانویرایش

منابعویرایش

  1. وثوقی، غ. ح؛ و ب. مستجیر، ۱۳۷۱. ماهیان آب شیرین، چاپ اول، انتشارات دانشگاه تهران، ۳۱۷ص.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ هدایتی فرد، مسعود، ۱۳۸۶، ماهی‌شناسی کاربردی، انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، ۲۲۶ صفحه. شابک ‎۹۶۴-۴۵۰-۴۰۴-۶
  3. کیوانی. ی. ۱۳۸۷. خلاصه رده‌بندی فیلوژنتیکی ماهی‌ها. انتشارات دانشگاه صنعتی اصفهان. ۲۱۹ ص.
  4. ἰχθύς. Liddell, Henry George; Scott, Robert; A Greek–English Lexicon at Perseus Project
  5. λόγος. Liddell, Henry George; Scott, Robert; A Greek–English Lexicon at Perseus Project
  6. فریدپاک، ف. ۱۳۴۵. جدول تشخیص خانواده ماهیان حوزة دریای خزر، انیستیتو ماهی‌شناسی صنعتی، شرکت سهامی شیلات ایران، نشریه شمارة ۷، بندرانزلی.
  7. کیوان، ا؛ ۱۳۸۲. ماهیان خاویاری ایران، شرکت سهامی شیلات ایران، تهران، ۴۰۰ص.

پیوند به بیرونویرایش