عبدالله بن مسعود

مصحف عبدالله ابن مسعود
(تغییرمسیر از ابن‌مسعود)

عبدالله بن مسعود (نام کامل: عبدالله بن مسعود بن غافل بن حبیب الهذلی) معروف به ابن مسعود، از صحابه و یاران پیامبر خدا بود و ششمین مردی بود که در زمانی که محمد در مکه دعوت به اسلام را آغاز کرد، به اسلام گروید. وی از اولین حافظین قرآن در زمان پیامبر بوده و از مسلمانانی است که هر دو گروه سنی و شیعه به او احترام می‌گذارند.

عبدالله بن مسعود
Abdullah ibn Masud verliest vor den Quraisch in Mekka den Heiligen Qur'an (Miniatur aus Siyer-i-Nebi 1595 n.Chr.).jpg
Abdullah ibn Masud reciting the قرآن at the کعبه before members of the tribe of قریش; مینیاتور from the Siyer-i Nebi
Disciple of Muhammad, historian
زادروزc. 594
Mecca
درگذشتc. 653
Medina
محترم شمرده‌شده دراسلام
تاثیر گذاشته برمحمد
تاثیرگرفته ازFuture commentators and traditionalists

زندگی نامهویرایش

عبدالله ابن مسعود از ایاران محمد رسول خدا بوده، که به ابن مسعود و ابن ام‌ عبد هم معروف است . عبدالله در مکه به دنیا آمد.وی را به سبب آنکه مادرش هم از صحابه بوده، «‌ابن ام عبد‌» نامیده اند.[۱] عبدالله در کودکی به چوپانی گوسفندانِ می پرداخت.[۲] وی نخستین کسی بود که پس ازمحمد رسول خدا ، قرآن را به صدای بلند بر مشرکین خواند.[۳] [۴]

حضور در جنگ هاویرایش

  • عبدالله‌ بن‌ مسعود در جنگ بدر شرکت نمود و ابوجهل را کشت. پیامبر که از کشته شدن ابوجهل خوش حال بود، شمشیر او را به ابن مسعود بخشید.[۵] [۶] [۷]
  • وی در جنگهای ردّه در زمان ابوبکر شرکت داشته است.[۸]
  • وی در جنگ اُحد ، در جنگ یرموک و خندق حضور داشت و گفته‌اند که او در بسیاری از غزوات پیامبر شرکت داشته است.[۹] [۱۰]

نسبویرایش

عبدالله‌ بن‌ مسعود بن‌ غافل بن حبیب هُذَلی[۱۱] از تیره بنی مخزوم قریش است.[۱۲] از آن رو که به هُذَیل بن مدرکه از عرب عدنانی نسب می‌بُرد، به هُذَلی مشهور بود.[۱۳] [۱۴] کنیه‌اش ابوعبدالرحمن[۱۵] [۱۶] [۱۷] و ابن ام‌ عبد نامیده شده است.زیرا مادر وی ام‌ عبد بنت عَبدِودّ بن سواء از هُذیل بود است.[۱۸] به‌ سبب هم‌پیمانی پدرش با بنی‌زهره از تیره‌های قریش، وی را حلیف‌ بنی‌ زهره نامیده اند.[۱۹] [۲۰] مادر ابن‌ مسعود از راویان حدیث پیامبر بود.[۲۱][۲۲] همسرش، زینب بنت عبدالله ثقفیه، نیز راوی حدیث بود.[۲۳] وی دو پسر به نام عبدالرحمن و ابوعبیده داشت.[۲۴] [۲۵]

اسلام آوردنویرایش

او در نوجوانی تحت تأثیر شخصیت پیامبر خدا قرار گرفت و مسلمان شد و از محمد خواست تا به او قرآن بیاموزد. عبدالله بن مسعود در این باره می‌گوید:

وقتی مسلمان شدم از دهان محمد هفتاد سوره را فرا گرفتم که کسی دربارهٔ آن‌ها با من اختلاف و منازعه نمی‌کرد.

ابن مسعود بعد از پیامبر اسلام نخستین کسی بود که در مکه با صدای بلند و آشکار قرآن را تلاوت نمود که منجر به ضرب و شتم وی توسط قریش و غیر مسلمانان گردید و از ناحیهٔ صورت مجروح شد.

ابن حجر در مورد عبدالله بن مسعود می‌گوید:

او یکی از پیشگامان نخستین بود که از ابتدای دعوت اسلامی مسلمان شد و به حبشه و مدینه هجرت کرد و در جنگ بدر و دیگر جنگ‌ها حضور داشت و همواره در سفر و حضر در رکاب پیامبر خدا بود.

در زمان خلفای نخستینویرایش

بعد از وفات پیامبر اسلام (ص)، او به یکی از بزرگ‌ترین مفسرین قرآن مبدل گردید. به‌طوری‌که بسیاری از مردم اگر در مورد قرآن سئوالی داشتند به او رجوع می‌کردند.

مرگویرایش

او در سال ۳۲ هجری و در سن شصت سالگی در مدینه درگذشت و در بقیع دفن شد.[۲۶]

مصحف ابن مسعودویرایش

در روایتی در صحیح بخاری از پیامبر اسلام نقل شده‌است که:[۲۷]

قرائت قرآن را از چهار نفر بخواهید: عبدالله بن مسعود، سالم مولی أبی حذیفة، ابی بن کعب و معاذ بن جبل.

سید حسین مدرسی طباطبایی در بررسی خود نشان می‌دهد که این روایت‌ها خبر واحد هستند که توسط اهل سنت برای منزلت‌بخشی به برخی صحابه ساخته‌شده‌اند و باهم تناقضات بسیار شدیدی دارند.[۲۸]رسول جعفریان به دو دلیل روایاتی که در باب تفاوت‌های مصحف ابن مسعود با قرآن فعلی نقل شده‌اند را نادرست می‌داند:[۲۹]

  1. برخی بزرگان اهل سنت مانند فخر رازی و ابن حزم نسبت دادن این روایت به ابن مسعود را ناروا دانسته‌اند.
  2. عاصم روایتش از قرآن را از ابن مسعود گرفته و معوذتین در قرآن عاصم آورده‌شده‌اند.
قرآن مشهور مصحف ابن مسعود[۳۰]
إِنِّی أَرَانِی أَعْصِرُ خَمْرًا
إِنَّ السَّاعَةَ آتِیَةٌ أَکَادُ أُخْفِیهَا ..
وَقُرْآنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَی النَّاسِ عَلَیٰ مُکْثٍ .
وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَیْدِیَهُمَا
مَا نَنسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا
هَلْ یَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ یَأْتِیَهُمُ اللَّهُ فِی ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِکَة
وَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ
إِلَّا أَن یَأْتِینَ بِفَاحِشَةٍ مُّبَیِّنَةٍ
أَذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ أَعِزَّةٍ عَلَی الْکَافِرِین علی الکافرین
مَن لَّعَنَهُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَیْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِیرَ
فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِینَ أُرْسِلَ إِلَیْهِمْ
حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیَاطِ حتی یلج الجمل
وَلَمَّا سَکَتَ عَنْ مُوسَی الْغَضَبُ
إِنَّهُ عَمَلٌ غَیْرُ صَالِحٍ فَلا تَسْأَلْنِ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إنه عمل غیر صالح فلا تسألنی ما لیس لک به علم
النَّبِیُّ أَوْلَی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ
أَسْرَیٰ بِعَبْدِهِ لَیْلًا مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ
وَالشَّمْسُ تَجْرِی لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا
مَن بَعَثَنَا مِن مَّرْقَدِنَا من بعثناء من مرقدنا
وَتَکُونُ الْجِبَالُ کَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ
قَالَ یَا بُنَیَّ إِنِّی أَرَیٰ فِی الْمَنَامِ أَنِّی أَذْبَحُکَ
فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا

منابعویرایش

  • داستان اسلام صحابه نوشتهٔ دکتر عبدالله بن عبدالعزیز الجبرین
  • تحلیل وقایع زندگی پیامبر اکرم نوشتهٔ علی محمّد صلّابی
  • زندگانی امام حسین نوشتهٔ زین العابدین رهنما
  1. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۹۸۷ و ۹۸۸
  2. واقدی، المغازی، ۱۹۶۶م، ج۱، ص۸۹
  3. ابن اسحاق، محمد، السیر و المغازی، به کوشش سهیل زکار، دمشق، ۱۳۹۸ق/۱۹۷۸م، ج۱، ص۱۸۶
  4. بلاذری، احمد، انساب الاشراف، به کوشش محمد حمیدالله، قاهره، ۱۹۵۹م، ج۱، ص۱۶۲
  5. عروة بن زبیر، صص۱۴۲-۱۴۳
  6. ابن هشام، السیرة النبویة، ۱۹۵۵م، ج۱، ص۶۳۵ -۶۳۶، ۷۱۰-۷۱۱
  7. واقدی، ج۱، صص۸۹ -۹۱
  8. بلاذری، فتوح، ص۹۴
  9. ابن ابی الحدید عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج۱۳، ص۲۹۳، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۷۸-۱۳۸۴ق
  10. ابن سعد، محمد، الطبقات الکبیر، به کوشش زاخاو و دیگران، لیدن، ۱۹۰۴-۱۹۱۸م الکبیر، ج۳، ص۱۱۳
  11. التنبیه و الاشراف، ص۲۵۵
  12. الطبقات، ج۳، ص۱۵۰
  13. السیرة النبویه، ج۱، ص۲۵۵
  14. الطبقات، ج۳، ص۱۵۰
  15. الطبقات، ج۳، ص۱۵۰
  16. سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۴۶۱
  17. اسد الغابه، ج۳، ص۲۸۰
  18. سیر اعلام النبلاء، ج۱، ص۴۶۲
  19. الطبقات، ج۳، ص۱۵۰
  20. اسد الغابه، ج۳، ص۲۸۰
  21. الاستیعاب، ج۴، ص۱۹۴۶
  22. اسد الغابه، ج۶، ص۳۶۳.
  23. الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۵۶
  24. الطبقات، ج۶، ص۲۱۰
  25. تهذیب التهذیب، ج۶، ص۱۹۵
  26. ابن سعد، الطبقات الکبری، ج ۳، ص ۱۱۲ ۱۱۹، بیروت، چاپ ۱، ۱۴۱۰، دارالکتب العلمیه
  27. صحیح البخاری » کتاب فضائل الصحابة » باب مناقب عبدالله بن مسعود؛ حدیث ۳۵۴۹
  28. Modarressi, Hossein (1993). "Early Debates on the Integrity of the Qur'ān: A Brief Survey". Studia Islamica. Maisonneuve & Larose (77): 5-39. Retrieved 07/03/2012. Check date values in: |تاریخ بازبینی= (help)
  29. جعفریان، رسول (۱۳۹۰). افسانه تحریف قرآن. ترجمهٔ محمود شریفی. تهران: امیرکبیر، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل. ص. ۶۲. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۱۲۶-۲۹-۸. دریافت‌شده در ۰۶/۲۴/۲۰۱۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  30. منهج الإمام ابن عطیة الأندلسی فی عرض القراءات وأثر ذلک فی تفسیره؛ فیصل بن جمیل بن حسن غزاوی؛ ۱۴۲۳ هجری قمری